Betti bastym, tura qashtym...

Qazir áleýmettik jeli degen bar, keleńsiz kórinister tez arada, yldym-jyldym tarap ketedi. Almaty qalasynda kólikten shyqpaı dáret syndyrǵan polıseıdiń oǵash qylyǵy áleýmettik jeli arqyly áp-sátte kóptiń qulaǵyna jetip, «oıpyrmaı» destik. Uıat, árıne. Ersi. Basqa emes, tártip saqshysy osylaı jasap jatqanda, basqalar ne istemeıdi?!. Polıseı tıisti ákimshilik jazasyn alady, biraq osyndaı ersi jaǵdaıdy erteń taǵy bireýdiń qaı­talamasyna kim kepil? Ol beıne­­kame­ranyń ilgegine túse me, joq pa, bil­meı­miz. Túspeı-aq qoı­syn, ony áleý­met­tik jelige júk­temeı-aq qoısyn. Biraq kózge de, beınekameraǵa da túspeı, tasada, qal­tarysta «sharýalaryn» tyndyryp, «jeńildep» júre beretinder qaı qalada bol­sa da kezdesedi. Bu­ǵan eshkim daý aıta almas. Adam jany qysylǵanda, eshteńege qarap jat­­­paıdy. Eshteńeni oılamaıdy. Po­lıseı­diń de tirligi osy. Jany qy­syldy, jasady. Basqa ama­ly joq. Shalbaryn nemese kóliktiń ishin bylǵamaıdy ǵoı. Jaqyn mańda júgirip bara qoıatyndaı ájethana bol­maǵan soń, qaıtsin endi? Onyń qy­lyǵy «Qysylǵannan qyz boldynyń» keri. Qazaqstannyń elordasy – As­ta­­na­­da osyndaı ersi jaǵdaı kez­des­peıdi dep kim kepildik bere alady? Eshkim de. Sózim dáleldi bolýy úshin mysal keltireıin. Kúni keshe, tapa-tal túste, Sátbaev kóshesiniń boıynda tal-terektiń tasasynda egde kisiniń dáret syndyryp tur­ǵanyn kórdim. Qýana habarlaıtyndaı emes, árıne. Kórgen kózde ja­­zyq joq. Aýyldan kelgen kisi eke­ni kıiminen de, tury­­synan da baıqalyp tur. Qasynda, áıeli bolsa kerek, qolynda paketi bar, qalqalap tur. Álgi kisiniń ábden qysy­l­ǵandyqtan, osyndaı sharasyz kúıge barǵany anyq. Ájethana izdegen bolar. Su­rastyrǵan shyǵar. Tap­pady ma eken? Sonan soń, amal joq, osylaı jasaýyna týra kelgen bolar. Kórsek te kórmegensip, be­ti­mizdi basyp, teris aınal­dyq. Eger sol qa­rııa­nyń ústi­nen tártip saqshylary tús­se, úlken kisini ábden ábigerge sa­la­tyny sózsiz. Zeınetaqysy jetpeı­tindeı aıyppul salýy da múmkin. Kórdińiz be, qoǵamdyq ájet­­­ha­na­nyń joqtyǵy sal­­da­ry­­nan qanshama qıyn­­dyqqa tap bolady qara­paıym adam? Astanany aralaýǵa, tý­ǵan-týys, balalarymen qýa­na qaýyshýǵa kel­gen shyǵar, bálkim, álgi kisi. Myna­daı jaǵdaıdy kórip, aýylǵa qan­daı kúıde qaıtatynyn kim bil­sin?!. «Astanańda ájethana tappaı ábden qysyldym ǵoı, endi barmas­pyn», demesine kim kepil? Múmkin, úlken­digine salyp, úndemeı qoıa salar. Qalaı bolǵanda da, bul bir kisi  ǵana tap bolyp otyrǵan jaǵdaı emes, kúnine qanshama adam osyndaı kúıge túsedi. Bul – kúndizgi jaǵdaı. Al tún­ge qaraı kóshe qydyrǵan jas­­­­tar «qysylǵan kezde» tur­­ǵyn úıler­diń qalta­rys­tar­yna, tal-terektiń tú­bine, bas­qa da yńǵaıly oryndarǵa ba­­ryp «jeńildep» alady. Tip­ti, qys mez­gilinde úı­ler­diń podezd­erine enip, «tir­likterin» bitire­tinder de bar. Aýla sypyrýshylar men podezd jınaýshylar bul só­zi­me kepildik bere alady dep oıla­ımyn. О́ıtkeni, olar mun­daı tá­r­­tip­­sizdikpen kúnde kez­desip júr. Son­dyqtan men jańalyq ashyp otyrǵan joq­pyn. Bul – kóptiń kókeıinde júr­gen ózekti áleýmettik másele. Kóshelerdiń boıynda aqyly ájet­hanalar ashý sonshalyqty qıyn emes shyǵar?! Álde, paıda ákel­meıtin tirlik pe? Bi­raq, paıdasynan buryn halyq­tyń jaǵdaıyn, qa­lanyń tazalyǵyn oılaǵan durys shyǵar. Ǵalym OMARHAN, «Egemen Qazaqstan» ASTANA