Qytaıdaǵy qandastar úshin vıza úsh jylǵa beriledi

Syrtqy ister mınıstrliginiń «Jańa múmkindikter baǵdarlamasy aıasynda» Qazaqstannyń Qytaı Halyq Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Shahrat Nuryshevtyń qatysýymen Qazaqstan jáne Qytaı arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń ózekti máselelerine arnalǵan brıfıng ótti. Kezdesýde Qazaqstan-Qytaı qarym-qatynasynyń qazirgi jaǵdaıy jáne damý úrdisterine toqtalǵan Shahrat Nuryshev 2017 jyly 3 qańtarda qos memleket arasyndaǵy dıplomatııalyq baılanystyń ornaǵanyna 25 jyl tolatynyn jekizdi. «Qytaı – Qazaqstan Táýelsizdigin moıyndaǵan alǵashqy memleketterdiń biri. Shırek ǵasyrlyq ýaqyt ishinde eki el arasyndaǵy saıası, saýda-ekonomıkalyq, mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyq jan-jaqty strategııalyq áriptestik deńgeıine deıin kóterildi. Qazirgi tańda Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy memlekettik, úkimettik jáne vedomstvoaralyq qol qoıylǵan sharttar men kelisimder sany 230-ǵa jetti»,– dedi Tótenshe jáne ókiletti elshi. Onyń aıtýynsha, búginde eki eldiń prezıdentteri jáne úkimetteri deńgeıindegi saıası áriptestik turaqty ári qalypty. Máselen, bıylǵy jyldyń qyrkúıek aıynda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev QHR Tóraǵasy Sı Szınpınniń shaqyrýymen «G20» sammıtine qatysý úshin Qytaıǵa saparmen bardy. Al 2017 jyldyń maýsym aıynda QHR Tóraǵasy Sı Szınpınniń elimizge sapary, sondaı-aq, onyń Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń Sammıtine jáne «EKSPO-2017» halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesiniń ashylýyna qatysýy kózdelip otyr. «Budan bólek, úkimet basshylarynyń turaqty kezdesýiniń jáne premerlerdiń birinshi orynbasarlarynyń deńgeıinde Yntymaqtastyq jónindegi komıtetiniń tetigi qalyptasty. Yntymaqtastyq jónindegi komıtet 10 shaǵyn komıtetten jáne 2 birlesken komıssııadan turady», – dedi Shahrat Nuryshev. Qytaı – Qazaqstannyń iri syrtqy saýda áriptesi. Sondyqtan, kórshiles eldiń Qazaqstannyń jalpy saýda kólemindegi bóligi 17 paıyzdan asqan. Máselen, 2015 jyly ekijaqty saýda aınalymynyń kólemi 10,6 mlrd dollardy quraǵan. Onyń ishinde Qazaqtannan Qytaıǵa shyǵarylǵan eksport mólsheri - 5,5 mlrd dollar, al sol elden Qazaqstanǵa keletin ımport - 5,1 mlrd dollar. Bıylǵy jyldyń qańtar jáne maýsym aılaryndaǵy kórsetkish te jaman emes. Máselen, osy merzim aralyǵyndaǵy ekijaqty saýda aınalymynyń mólsheri 3,65 mlrd dollardy kórsetken. Onyń ishinde. Qazaqstan eksporty – 2,08 mlrd dollar, Qazaqstanǵa kelgen ımport – 1,57 mlrd dollar. Elderdiń kólik salasyndaǵy yntymaqtastyǵy da báseńdemegen. Máselen, 2015 jyly temir jol júk aınalymy 4,13 mln tonnany qurasa, 2016 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynyń qorytyndysy boıynsha, temir jol júk aınalymy 3,93 mln tonnaǵa jetken. Sońǵy jyldary qazaqstandyq bıdaıdyń Qytaıǵa jetkizilim mólsheriniń ósýi baıqalǵan. Eger, 2013 jyly Qazaqstan bıdaıynyń jetkizilim kólemi 90,9 myń tonnany qurasa, 2014 jyly bul kórsetkish 251,1 myń tonnaǵa deıin jetken. 2015 jyly qazaqstandyq bıdaıdyń jetkizilim mólsheri 128,6 myń tonnany, 2016 jyldyń qańtar-shilde aılaryndaǵy kórsetkish – 261,6 myń tonna. Energetıka salasyna kelsek, 2016 jyldyń qańtar-naýryz aılarynda QHR-ǵa Qazaqstannan shyǵarylǵan munaı eksporty 1,15 mln tonnany, sondaı-aq, QHR-ǵa tasymaldanǵan tranzıttik munaı kólemi 1,74 mln tonnany quraǵan. Shahrat Nuryshev mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyq boıynsha da áriptestik úderisi damyp jatqanyn aıtty. Birer mysal. Jyl saıyn Beıjińdegi Abaı eskertkishi aldynda «Abaı oqýlary» turaqty túrde ótkizilip keledi. Budan bólek, «Elbasy joly» kınoepopeıasy qytaı tiline aýdarylyp, onyń barlyq serııasy Qytaıdyń ortalyq telearnasynda kórsetilgen. Sonymen qatar, Beıjiń, Shanhaı jáne Dalıan qalalarynda Qazaqstannyń 3 ortalyǵy qurylsa, 2017 jyly tórtinshi ortalyqty Sıan qalasynda ashý kózdelip otyr. 2015 jyly elshilik Beıjińde Toǵyzqumalaq boıynsha álemdik federasııamen birlese, osy oıynnyń tanystyrylym rásimin ótkizse, aldaǵy ýaqytta Qytaıda toǵyzqumalaq boıynsha Azııa chempıonatyn uımdastyrý máselesi pysyqtalyp jatqan kórinedi. «QHR bilim mınıstrliginiń málimetinshe, qazirgi tańda kórshiles eldegi bizdiń stýdentterimizdiń sany – 11764. Olardyń ishindegi 763 azamat memleketaralyq bilim almasý boıynsha, qalǵandary óz qarajattary men mýnısıpaldyq granttar esebinen oqýda. 2012 jyly elshiliktiń qoldaýymen Qytaıdyń qazaqstandyq stýdentteriniń qaýymdastyǵy qurylyp, búginde ol oıdaǵydaı jumys isteýde. Oǵan Qytaıdyń barlyq ólkeleri men iri qalalarynda jumys isteıtin stýdenttik birlestikter kiredi. Jyl saıyn qazaqstandyq stýdentterdiń quryltaıy ótkiziledi. V quryltaı bıylǵy jyldyń mamyr aıynda Chýnsın qalasynda uıymdastyryldy»,– dedi Tótenshe jáne ókiletti elshi. Shahrat Nuryshev Qytaıdaǵy qandastardyń óz atamekenine oralýyna birden bir kedergi keltirip otyrǵan vıza máselesine de toqtalyp ótti. «Resmı aqparatqa súıener bolsaq, Qytaıda 1,5 mıllıon qandasymyz, beıresmı málimetter boıynsha, 2 mıllıonǵa tarta qazaqstandyq azamat bar. Solardyń ishinde qoldarynda shetelge shyǵýǵa múmkindik beretin qujattary bar adam sany 800 myńnan asady. Posporttyq-vızalyq qyzmetke kúnine kem degende 400-500 adam kelip, vıza rásimdeıdi. Qazaq qandastarymyzǵa vıza tegin beriledi. Sondaı-aq, otandastarymyzǵa buǵan deıin vıza 1 jylǵa deıin berilse, endi 3 jylǵa deıin vıza berý máselesi oń sheshimin tapty», – deı kele, vıza máselesinde kezdesetin ózekti máseleler sheshimin taba bastaǵanyn jetkizdi. Láıla EDILQYZY, «Egemen Qazaqstan