«Uly Dala eli» forýmynda osy másele keńinen sóz boldy
«NADLoC» qyzmeti «Atamekenge» qajet
Bıyl ekinshi márte uıymdastyrylǵan otandyq bıznes ókilderiniń basqosýynda Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek baıandama jasady. Ol sózinde «NADLoC» jergilikti qamtýdy damytý ulttyq agenttigi» AQ-tyń keıingi toǵyz aıdyń málimetterin jetkizdi. «Ulttyq agenttik derekterine súıensek, sońǵy úsh toqsanda naryqta jergilikti úles 58,3 paıyzdy quraǵan. Jalpy, naryqta satylǵan taýarlar, qyzmet kórsetý túrleriniń úlesi 1 trln 596 mlrd teńge boldy. Biraq muny ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrsaq, qazaqstandyq taýardyń úlesi 7,7 paıyzǵa tómendegeni baıqalady. Onyń basty sebebi – teńge baǵamynyń ózgerýi, ımporttyq shıkizat kóleminiń shamamen 35 paıyzǵa ósýi. Alaıda, Úkimet tarapynan otandyq taýar óndirýshilerge qoldaý kórsetilip jatyr. Naqtyraq aıtsaq, ol ındýstrııalandyrý saıasaty, normatıvtik-quqyqtyq bazanyń jetildirilýi jáne uzaq merzimdi tapsyrystar», dedi mınıstr. «Uly Dala eli» forýmynda ulttyq kásipkerler palatasynyń basqarma tóraǵasy Abylaı Myrzahmetov keler jyldan bastap «NADLoC» ulttyq agenttiginiń qyzmeti resmı monıtorıng júrgizip, bızneske qoljetimdiliktiń biryńǵaı bazasyn jasaý úshin «Atamekenge» tapsyrylatynyn aıtty. «Biz eksport jumysynyń bizge berilgenin qalaımyz. Investısııalar «Kaznex Invest» qaramaǵynda qalady. Joǵaryda atalǵan qyzmetti alǵashqy toqsanda qabyldap alý josparymyzda bar», dedi ulttyq palata tóraǵasy. Ol kásipkerler palatasynyń Qytaı men Reseıge naqty jol kartalary bar eksportty damytý tujyrymdamasyn ústimizdegi jyldyń jeltoqsanynda ázirleýge daıyn ekenin de áńgimeledi.О́z ónimderimizdiń úlesin kóterý qajet
Forýmda «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy basqarma tóraǵasynyń orynbasary Nurjan Áltaev baıandama jasap, sheteldik jer qoınaýyn paıdalanýshylar otandyq ónimdi tutynǵysy kelmeıtindigin aıtty. «Investısııalar jáne damý mınıstrligi «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» kodekske ózgerister engizýdi josparlap otyr. Osy kodekstiń aıasynda jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń taýardy satyp alýdy retteý máselesi talqylanýda. Meniń oıymsha, olardyń orynsyz satyp alýlarynyń sońy ókinishpen aıaqtalýy múmkin. Sheteldikter otandyq ónimdi tutynbaı, óz elderiniń taýaryn paıdalanýǵa qushtar. Qazaqstandyq taýarlardy áreń satyp alady», dedi ol. Nurjan Áltaev máseleni sheshýdiń joly retinde «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» kodekske ózgerister engizý qajettigin atap ótti. Basqarma tóraǵasynyń orynbasary memlekettik organdardan naryqtaǵy otandyq taýardyń úlesin kóterý úshin tıisti sharalar qolǵa alýdy talap etti. «Biz Investısııalarlar jáne damý, Qarjy mınıstrlikterinen memlekettik satyp alýlarǵa aýdıt júrgizýdi suradyq. Sondaı-aq, atalmysh organdar otandyq ónimniń úlesin arttyrý maqsatynda naqty túsindirý jumystaryn jetildirýi qajet. Sebebi, kásipkerler otandyq taýardyń paıyzdyq úlesi joǵary dep aqparat beredi. Al teksergen kezde aqparat shyndyqqa janaspaıdy», dep túıindedi sózin N. Áltaev. Jıynda otandyq ónimderdi ótkizý, onyń satý alańyna shyǵarylýy basty áńgime arqaýyna aınaldy. «Satyp alý. Taýar ótkizý. Saýda. Eksport» paneldik sessııasynda jergilikti úlesti arttyrý taqyryby keń talqylandy. El táýelsizdigin alǵaly ekonomıkanyń túrli salasynda otandyq taýar shyǵarýdyń úrdisi qalyptasyp, jolǵa qoıylǵany ras. Alaıda, otandyq óndirýshiler taýardy satý alańyna shyǵarǵan kezde túrli qıyndyqtarǵa tap bolyp jatady. Kásipkerlerdiń syrtqy naryqqa shyǵýyna ne kedergi? Bızneske qandaı qoldaý qajet? Qazaqstannyń barlyq ulttyq kompanııalarynyń basshylary, bıznes-qaýymdastyq ókilderi jáne kásipkerler qatysqan pikirtalasta osy jáne ózge de máseleler talqylandy.Úzdik taýar óndirýshiler osynda
Endi kórme-baıqaýǵa oralsaq, «Qazaqstannyń úzdik taýary» sharasyna 150-deı kompanııa atsalysyp jatqanyn aıttyq. Olardyń qatarynda elimizdiń túkpir-túkpirinen úzdik dep tanylǵan taýar óndirýshiler bar. Máselen, elektr quraldaryn óndiretin «Kelet» AQ, sport kıimderin tigetin «Zibro» sehy, aıaq kıim tigetin aqmolalyq «Samhat» fabrıkasy, Ońtústik Qazaqstan oblysynan kelgen «Nazar tekstıl» kilem toqý fabrıkasy, «Batsý» kirpish zaýyty, rezına ónimderimen aınalysatyn «KazTES» ortalyǵy, ınjenerlik qyzmetter kórsetetin jáne taýarlar shyǵaratyn «Jahan-Atyraý» kompanııasy, «Lepsi» bal ónimderi, avtohımııa suıyqtyqtaryn shyǵaratyn aqtóbelik «Mixelite» zaýyty, júgeri ónimderin daıyndaıtyn «Raýmena» kompanııasy, ózge de túrli sala kásipkerleri «Kórme» zalynda. Aıtpaqshy, Qazaqstanda qurastyrylǵan «KIA» elektromobıli de kópshilik nazaryna usynylǵan. «Mundaı jıynnyń, kórmeniń áriptesterimizge paıdasy zor dep bilemin. Kókeıde júrgen kóp saýalǵa jaýap alýdamyz. Ásirese, zattarymyzdy ózge memleketterge eksporttaýda kezdesetin kedergilerdiń aldyn alýdy úırený ústindemiz. Kásipkerlerge jasalatyn osyndaı qamqorlyq arta tússe, memleket qazynasyna túsetin qarajat ta eselenetin edi. Taǵy aıta keterim, qazaqstandyqtar sheteldik brendterge qyzyǵa bermeı, óz ónimderimizge suranysty kóbeıtýge kúsh salsa deımin. Kez kelgen damyǵan memleketter óz ónimderin jarnamalap, óz taýarlaryn ótkizip qana ilgeri qadam basqan. Biz de sol izben júretin bolsaq, jańylyspaımyz dep oılaımyn», deıdi «Jahan ınjenırıng» JShS dırektory Medet Qasymbekov. Aıta ketý kerek, «Qazaqstannyń úzdik taýary» kórme-baıqaýy mynadaı úsh atalym boıynsha ótkizilmek: «О́ndiristik maqsattaǵy úzdik taýarlar», «Halyq tutynatyn úzdik taýarlar», «Úzdik azyq-túlik taýarlary». Júldegerler ár atalym boıynsha birinshi, ekinshi jáne úshinshi dárejeli dıplomdarmen, tanym belgisimen marapattalatyn bolady. Jeńiske jetken kompanııalar tórt jyl boıy baıqaý belgisin jarnamalyq maqsatta qoldana alady.Bul brendtiń orny bólek
«Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy, sonymen qatar, «Uly Dala eli» brendin paıdalaný quqyǵyn tabys etýge arnalǵan baıqaý jarııalaǵan. «Bul – tek qana otandyq taýar óndirýshilerge arnalǵan brend. Munyń artyqshylyǵy sol, brendti ıelengen kompanııaǵa taýarlaryn álem boıynsha ótkizýge járdemdesetin bolamyz. Bıyl tuńǵysh ret uıymdastyrylǵan baıqaýǵa qatysý úshin júz shaqty kásipker ótinim tastady. Olardyń qujattaryn jáne jumystaryn qaraý ústindemiz. Nátıjesi jeltoqsannyń basynda belgili bolady», deıdi ulttyq palatanyń departament basshysy Jeńis Dýlatov. Mamandardyń aıtýynsha, sapaly ónimder men qyzmet túrlerin biryńǵaı qazaqstandyq brend aıasynda eksporttaý halyqaralyq arenada elimizdiń ımıdji men tanymaldylyǵyn arttyrýǵa kómektesedi. Al «Uly Dala eli» brendin ıelengen kásiporyn ónimderi men qyzmet túrleri arqyly ony qalyń kópshilikke abyroımen jetkizip, keıin estafetany belsendi kompanııaǵa tabys etetin bolady. Ashat RAIQUL, «Egemen Qazaqstan» Sýretterdi túsirgen Erlan OMAROV, «Egemen Qazaqstan»
