XXVIII Dúnıejúzilik qysqy Ýnıversıadanyń ashylý saltanaty kezinde áleýmettik jeliden qazaqstandyq bir jýrnalıstiń «Shirkin, qysqy Olımpıada bizde ótkende ǵoı...» degen syńaıdaǵy ókinishin oqyp qaldym. Sonda álgi áriptesimiz bizdegi Ýnıversıadaǵa degen daıyndyqtyń Olımpııa oıyndarynyń deńgeıine bara-bar bolǵanyn meńzegen edi. Ras, álemdi qos búıirden qysqan qarjylyq qıynshylyqtar kezinde kórpege qaraı kósilgenimiz jón edi deıtinderdiń tabylatyny ras. Ondaı ýájge de qulaq aspasqa bolmaıdy. Degenmen... Iá, Ýnıversıada nysandaryn salý úshin qyrýar qarjy jumsalǵany ras. Keıbir qarjygerler keltirgen derek boıynsha, bul maqsatqa 109 mıllıard teńge jumsalǵan. «Almaty Arena» muz saraıyn salýǵa – 40 mıllıard teńge, «Halyq Arenanyń» qurylysyna – 21,7 mıllıard teńge, Atletter aýylyn turǵyzýǵa 19,8 mıllıard teńge ketken. Shyndap kelgende, memlekettiń osynsha qarjysy qyr asyp nemese jelge ushyp ketken joq qoı. Bul aqshaǵa salynǵan ǵajap ǵımarattar, halyqaralyq talaptarǵa jaýap bere alatyn sporttyq nysandar kúni erteń el ıgiligine qyzmet etpeı me? Qarap tursańyz, Ýnıversıadany jeleý etip, biz salamatty ómir saltyn berik ustanatyn urpaqtyń bolashaǵyna ınvestısııa quıyp jatyrmyz-aý! Almatynyń ákimi Baýyrjan Baıbek mynadaı pikirdi alǵa tartty. Tek qana bes kúnge kelgen sheteldik bes myń qonaq qalanyń shaǵyn jáne orta bıznesine eki mıllıardtan astam teńge tabys túsiredi eken. Taǵy da shotty qaǵaıyq. Global destination cities index tujyrymy boıynsha, Almatyda árbir sheteldik týrıst kúnine 245 dollar jumsaıtyn kórinedi. Al dúbirli dodaǵa qatysýshy elderdiń ózi sportshylarynyń Atletter aýylynda turǵany úshin bir mıllıon eýro kóleminde aqsha tóleıdi. Budan bólek, qalada Ýnıversıada dıreksııasy sporttyq delegasııaǵa dep usynǵan segiz qonaq úıdi de esepke alý kerek. Qazirgi tańda Alataý baýraıyndaǵy arý qalamyzda sportshysy, bapkeri jáne týrısi bar eki myńnan astam sheteldik júr. Tehnologııanyń damyǵan, ǵalamtordyń altyn ǵasyrynda ásem tabıǵat pen áıbat qalamyzda túsken qanshama sýret jer-jahandy aralap ketti deseńizshi?! Álem bir sát demin ishine alyp, Almatymyzǵa kóz tige qalǵandaı! Iá, Qazaqstandy, onyń elordasy Astana men Almatyny tórtkúl dúnıe tanı bastaǵany taǵy belgili. Degenmen, álemdik aýqymmen alǵanda, kóp eldiń balasy bizdi áli de bolsa bile qoımaıdy. О́zindik álemimen shektelip qalǵan keıbir sheteldikterdiń Qazaqstandy «Borattyń eli» kóretini de ashy shyndyq. Sol sebepti de bizdiń búgingi tirligimiz atalǵan olqylyqtyń ornyn toltyrýdyń bir amaly bolsa kerek. Qazaǵymnan sóz qalǵan, «Asyń barda el tany, berip júrip», – deıdi!.. Jalpy, búkilálemdik deńgeıdegi sporttyq jarystardy ótkizip, odan kól-kósir paıda tabam deý únemi múmkin bola bermeıtin sharýa eken. Muny ekonomıst mamandar da moıyndaıdy. Máselen, osydan tórt jyl buryn Reseıdiń Qazan qalasynda ótken jazǵy Ýnıversıadanyń shyǵyny 300 mıllıard rýbldi qurapty. Al kiris túrinde túsken paıda 10,8 mıllıard rýbldi quraǵan. Árıne, bul oraıda tizgindi menedjmenttiń jiligin shaǵyp, maıyn ishken mamandarǵa berý kerek. Máselen, japondar 2020 jyly bolatyn Tokıo Olımpıadasynan 20 mıllıard eýro paıda tabamyz dep qazirden kúpinip otyr. Alaqandaı aralda jatyp, álemniń eń bir damyǵan elderi sanatyna kirip otyrǵan japondar beker sáýeıgesimeıdi-aý, esep-qısaby qazirden túgel bolar. Sondaı tııanaqtylyq bizge de kerek. Sózimizdi túıinder bolsaq, Almatymyzdyń aportynyń, qazaǵymnyń qazy-qartasynyń dámin tatqan bógde eldiń balasy kúni erteń qoly qalt etkende «Qazaqstan qaıdasyń!» dep tartyp otyrýdy daǵdyǵa aınaldyrmasyna kim kepil?! Saıahatshy kelgende saılanyp keledi, qalta toly dollar, álde eýromen keledi. «Kúlsheli bala súımeli» degen, ondaı týrısti baýyrǵa tartqannan utylmasymyz anyq. Mine, sonsha qymbatqa tústi dep júrgen Ýnıversıadanyń dál osyndaı utymdy tustary baryn esten shyǵarmaý kerek. Qysqasy, biz qysqy Olımpıada ótkizýge daıynbyz. Azıadaǵa, Ýnıversıadaǵa shamasy jetken Almaty endi Olımpıadany da alańsyz ótkize alady deýge berik negiz bar.
Qaırat ÁBILDINOV, «Egemen Qazaqstan»
