Qazaqtyń balasy sporttyń komandalyq oıyn túrlerinde nege az degen suraq ultyn súıgen árbir azamatty tolǵandyrmaı qoımaıdy. Ras, keıingi kezderi fýtboldaǵy qarakózderimizdiń qarasy kóbeıip-aq keledi. Buǵan shúkir deımiz, árıne. Alysqa barmaı-aq, jaqynda ǵana Reseıdiń Sankt-Peterbýrg qalasynda ótken «Granatkın memorıaly-2017» týrnırinde kúmis júldege ıelik etken jasóspirimderimizdiń jartysynan kóbi qaradomalaqtar boldy emes pe?! Degenmen, el nazarynda júrgen hokkeı, voleıbol, basketbol syndy sport túrlerindegi jaǵdaıdy kórgende kóńil shirkinniń jabyǵatyny bar. Sondaı-aq, sporttyń patshaıymy sanalatyn jeńil atletıkadaǵy jaǵdaı da jaınap turǵan joq. Mine, osydan kelip jaǵdaıdyń bulaısha qalyptasqanyna kim kináli degen suraqtyń týyndaıtyny ras. Osyndaıda eske túsedi. Budan biraz jyl buryn Qaraǵandyda ultjandy azamattardyń oryndy renishin týdyrǵan mynadaı oqıǵa boldy. Balasyn fýtbol úıirmesine alyp kelgen qazaǵyma ulty ózge bir bapker: «Bar, bar. Munda ne istep júrsińder? Balańdy boksqa, kúreske apar», – depti. Árıne, álgindeı qorlyqqa barabar sózdi estigen namysty jigittiń aıǵaıǵa basyp, biraz jerge deıin barǵany este. Bul oqıǵa kádimgideı qoǵamdyq narazylyq týdyryp, oblystyq sporttyń basshylary aralasyp, álgi bapkerdiń keshirim suraýymen áreń basylyp edi. Mine, dál osyndaı teris pıǵylda júrgen maman-bapkerler bizdiń sportta áli de bolsa azaıǵan joq. Munyń astarynda qazaq uıysyp júretin, ujymdasyp oınaıtyn sport túrlerine kelgende kejegesi keri tartyp turatyn halyq degendeı syńarjaq pikir, keritartpa saıasat jatqandaı. Iаǵnı, basy birikpeıtin jeke batyrsyń degendi kózge shuqymasa da emeýrinmen bildirip otyr ǵoı. Bul tyǵyryqtan alyp shyǵar joldyń biri – ózimizdiń ulttyq kadrlardy daıarlaý jáne olardy jan-jaqty qamqorlyqpen qamtamasyz etý bolsa kerek. «Qanyna tartpaǵannyń qary synsyn» degen, qazaǵymnyń bolaıyn dep turǵan bir balasyn qany bir otandasy qaıtip qana keýdesinen ıtersin. Qaıta baýyryna tartyp, qyransha baptap ushyrýǵa baryn salmaı ma?! Jáne bir jaǵdaı: óńirlerdegi sport basshylary, sporttaǵy komandalyq ujymdardyń eki tizgin, bir shylbyryn ustap otyrǵan azamattar ult múddesi jolyndaǵy qyzmetti bárinen de joǵary qoıatyndar bolsa, quba-qup. Osy jerde bir ǵana mysal aıta ketýge bolady. 2011 jyly Qaraǵandynyń «Shahter» fýtbol klýbyn basqarýǵa Erden Halılın syndy ultjandy azamat keldi. Mine, sol jáne odan keıingi maýsymdarda buryn quramynda eki qarakóz qatar oınamaǵan «Shahterdiń» sapynda kem degende tórt-bes qazaq fýtbolshysy alańǵa shyǵyp júrdi. Jaı ǵana shyqpaı, olar chempıon komandany órge súıregen ógiz kúshi bola bildi. Ulttyq kadr demekshi, qazirgi tańda joǵary oqý ornyn bitirip, jattyqtyrýshylyq qyzmetti tańdaǵan qazaq jastary az emes. Degenmen, olardyń qolyn mardymsyz jalaqy baılaıdy. Alystaǵy aýdanǵa, shalǵaıdaǵy aýylǵa maman-bapkerlerdiń bara bermeıtini de sodan ba dep qalasyń. Budan bólek, aýyldyq jerlerdegi sporttyq ınfraqurylymnyń júdeýligi, tipti joqtyǵy da bul sharýanyń kúrmeýin shıelenistire túsedi. Birde fýtboldan balalardy jattyqtyratyn bilikti bapkermen suhbattasýdyń sáti tústi. Sonda álgi mamanǵa «Bizdiń fýtbolda qazaq balalary nege az?» degen suraq qoıdym. «Qazaqtyń nebir daryndy balalary keledi, – dedi bapker. – Biraq, naǵyz jattyǵýdyń qyzatyn kezeńi, jarystarǵa qatysatyn mezgil – jaz aılarynda solardyń kóbi kanıkýl dep aýylǵa ketip qalady... Jyldaǵysy osy. Sóıtip, birte-birte fýtboldan alystaı beredi...». Bul rette ata-analar da oılanýy kerek. Dopty, árıne, ala jaz boıy aýylda da tebýge bolady. Biraq onda jón siltep otyratyn maman joq qoı. Jáne kelesheginen úmit kútken daryndy jetkinshek áldebir sport túrimen shuǵyldanyp júrse, jattyǵýdaǵy orynsyz úzilis keri áserin tıgizbeı qoımaıdy. Bapker de balanyń bir ákesi ıa sheshesi. Onyń qaraýynsyz ketse, baby da mandymaıdy. Sondyqtan balasy sportqa beıim ata-analar jattyqtyrýshymen júzdese, keńese júrgeni lázim. Sport mamandary buǵan qýanbasa, qarsy bolmasy anyq. Iá, fýtbolda Tımýr Segizbaevtyń, basketbolda Áljan Jarmuhamedovtiń, voleıbolda Oktıabr Jarylǵapovtyń, kógaldaǵy hokkeıde Saıan Sháımerdenovtiń ornyn basatyn ulandardyń túlep ushýyna ultjandy mamandar eń aldymen jaýapty!
Qaırat ÁBILDINOV,
«Egemen Qazaqstan»
