Qaıda sol bir «Qarakóz»?

Án áleminiń alpysynshy jyldaryndaǵy alpaýyttardyń biri – «Bıtlzdy» bilmeıtinińiz joq. Eýropadan jetken ózgeshe ónerdiń sol ókilderi áldebir sebeptermen 1970 jyly óz shyǵarmashylyq qyzmetterin birjola toqtatypty... Alaıda, Tumandy Albıondaǵy yńyl Arqa tósinde zor yrǵaqqa aınalyp úlgergen edi. Jezqazǵan qalasynyń árli-berli tarıhynan syr shertken tusta eń birinshi – «Qarakóz» vokaldy-aspapty ansambli eske túsetini shyndyq. Shyn máninde, jetpisinshi jyldardyń basynda «Qarakóz» ansambli Jezqazǵan óńiriniń ǵana emes, ulttyq estrada salasynyń sharyqtaý shyńyna kóterilgeni, elimizdiń óner álemine jańasha úrdispen úles qosqany barshaǵa aıan edi. Bul tarapta bir ǵana Jaqsykeldi Seıilov fenomeniniń ózin jeke taqyryp etýge bolady. Aǵaıyndy Bolat pen Ahmedııa Esmuhanovtar jaıly da aıtar aqpar az emes. Kerek deseńiz, «Qaramashy, qadamashy kózińdi...» degen kesek týyndynyń avtory Qaıyrbek Asanovtyń ózi «Qarakózde» án salǵan. Degenmen, áý bastaǵy áńgime «Qarakóz» týraly bolǵan soń, atalǵan ańyzdy ujymnyń buryny men búginin sóz etip alalyq. Jýrnalıst Áshimhan Janpeıi­sovtiń aıtýyna qaraǵanda, Sá­limjan Seıilov, Jaqsykeldi Seıi­lov, Bolat Esmuhanov, Qoı­shyqara Ámiralın, Ábý Túsip­bekov jáne basqa da jigitter ózara kelise kele, vokaldy-as­papty ansambl qurýǵa táýekel etedi. – Jalpy, uıymdastyrý ju­mystary maǵan júktelse, shy­ǵar­mashylyq jaǵyna Jaq­sykeldi Seıilov pen Bolat Esmu­qanov jaýap beretin bolyp kelisildi. Osylaısha biri­gip bastalǵan is berekesin berdi. 1970 jyldyń 17 qań­ta­rynda Qaraǵandy qala­synda kór­kemónerpazdar ujym­dary­nyń oblystyq baıqaýy uıym­dastyrylyp, soǵan qatys­tyq. «Qarakóz» ataýy da atalǵan óner saıysyna qatyspaqshy bolyp jatqanda týdy. «Qara­kózdik­terdiń» alǵashqy tusaý­keser synaqqa alyp shyqqan týyn­dysy Bolat Esmuhanovtyń «Saǵynysh» áni edi, – dep eske alady sol shaqtardy Sálimjan Seıilov. Ansambldiń alǵash ret ha­lyq aldyna derbes konserttik baǵdarlamamen shyǵýy – 1970 jyldyń 13 jeltoqsany. An­sambl quramyndaǵy bıshi Maıa Sarybaeva, konserttik baǵdar­lamany júrgizýshisi Dá­men Jo­laýshınova, halyq ánde­rin oryndaýdyń sheberi Kamal Qazymbetova da er-azamat­tar­men birge ujym abyroıyn asqaqtatýǵa kúsh salady. Ansambldiń konserttik baǵ­darlamasyna engen kóptegen ánderdiń sózin alǵashqyda qazaq­tyń belgili aqyndarynyń biri Amanjol Shamkenov jazypty. Al óleńderdiń áýeni Jaqsykeldi men Bolattyń úlesinde. «Ana týraly ballada», «Nege solaı?», «Kez­desý», «Mahabbat muńy», «Áke daýysy», «Almatym, ǵaja­ıyp qalamsyń» syndy tamasha ánder osyndaı shyraıly shyǵar­mashylyq eńbektiń jemisi. Tek toqsanynshy jyldardyń orta tusyndaǵy elimizdegi ekono­mıkalyq toqyraý jyldarynda «Qarakóz» eshkimge kerek bolmaı qalǵan. Alaıda, araǵa jyldar salyp, 2013 jyldyń qarasha aıynda qaıta jasaqtalǵan «Qarakóz» byltyr ǵana ansambldiń jańa quramy kenshilerdiń astanasyn­da konsertterin berdi. Bolat Esmuhanovtyń «Áke», «Saǵy­nysh» ánderine eki beınebaıa­n túsirip, eki án jınaqtary jaryq kórgen. Demek, «Qarakóz» jasap keledi, jasaryp keledi. Bas­shylyq mindetin Jańabaı Sát­janov atty kásipker, óner janashyry óz qolyna alǵan. «Aýmaly-tókpeli zamanda bizdiń ónerdi baǵalap, qanatynyń astana alatyn eshkim bolmady. 1996 jyly Kókshetaý qala­syna qonys aýdardym. Sol jyl­dyń kúzinde Jaqsykeldi dosymyz qaıtys bolypty. Ony maǵan eshkim habarlamaǵan... Qıma­ǵannan góri, senbeıdi eken­siń! Mysaly, Luqpannyń oryndaýyndaǵy «Jaryǵym-aı» áni – «Jaqsykeldi ómirden ótti...» dep estigende jazǵan meniń ánim. Qazir zeınettemin, eshqandaı memlekettik ataqqa ıe emespin. Jeke stýdııam bar. Bıyl jetpis jasqa tolamyn. Soǵan oraı úlken konsert ótkizbekke ishteı daıyndyq ústindemiz», deıdi bizben áńgimesinde ánshi, sazger Bolat Esmuhanov. «Qarakóz» az ǵana ýaqyt ishin­de birneshe ret respýblıka sa­raıyndaǵy úlken konsert­terge qaty­syp, Almaty qalasyndaǵy О́.Joldasbekov atyndaǵy stýdentter saraıynda ózderiniń jeke konsertterin berip úlgergen. «Ásem ánderiń men tátti kúı­leriń» kóp bolǵaı, «Qarakóz»! Mıras ASAN, «Egemen Qazaqstan» QARAǴANDY