Memlekettik baǵdarlamany iske asyrý barysy qaraldy

Keshe «Bilim berýdi jáne ǵylymdy damytýdyń 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý barysy týraly» degen taqyrypta Úkimet saǵaty boldy. Ony Májilis Tóraǵasynyń orynbasary Gúlmıra Isimbaeva ashyp, júrgizip otyrdy. Qaralǵan másele boıynsha negizgi baıandamany Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıev jasady. Mınıstr baǵdarlamanyń oryndalý barysyn oqýshynyń jas deńgeıine sáıkes baıan­dady. Sonyń ishinde, 3-6 jas ara­ly­ǵyndaǵy bóbekterdi tórt jyl­dyń ishinde mektepke deıingi bilim­men balabaqshalarda tolyqtaı qam­tý máselesi memleket-jeke­men­shik áriptestigin damytý joly­men sheshiletini aıtyldy. 2016 jyly ǵana 77 myń orynǵa ar­nal­ǵan 825 mektepke deıingi bilim berý uıymy osy jolmen iske qo­sylypty. Sonyń 600-i je­ke­men­shik balabaqsha eken. Sóı­tip, 3-6 jasqa deıingi bala­lar­­dy balabaqshamen qamtý 85 pa­ıyz­ǵa deıin ósken. 12 jyl­dyq oqý baǵdarlamasyna kóshý úshin 0-shi synyp bıyldan bastap engizilmekshi. Bul baǵ­dar­lamanyń tolyǵymen iske asy­ry­lýy 2019 jylǵy merzimge shaq­talǵan. Baǵdarlamany iske asyrý barysynda bóbekter birinshi sy­nyp­qa 100 paıyz daıyn bolyp, barlyq áripter men sandardy bilip keledi. Qazir bóbekterdiń 70-80 paıyzy ǵana birinshi synypqa da­ıyn bolyp kelip jatyr. M­ınıstr osyǵan ókinish bildirip, bóbekterdiń áripterdi tutastaı, tolyq tany­maı­tyndyǵyna qyn­jyldy. «Álippe» osy synypta oqytylady, dedi ol. Bıyl qanat­qaqty retinde bul baǵ­darlama bastalady eken. Sóıtip, bóbek úshin bilim esigin muǵalim emes, tárbıeshi ashatyn bolyp qala beretin kórinedi... Til máselesine toqtalǵanda E.Saǵadıev búgingi kúni qazaq bala­larynyń 90 paıyzy ana tilinde oqıtynyn qanaǵatpen atap ótti. О́kinishke qaraı, orys mek­tepterinde oqıtyn 500 myńdaı bala qazaq tilin bilmeıdi. Sol mek­­tepterge arnalǵan jańa ádis­te­melik daıyndaldy. Bıylǵy oqý jylynan bastap ol da qanat­qaq­ty baǵdarlama retinde jeke mek­tep­terge engiziledi eken. Aǵyl­shyn tilin oqytý sapasyn arttyrý úshin bıyldan bastap osy pánniń 5 myńnan astam muǵalimine 9 aı­lyq bilim jetildirý kýrsy ashyl­ǵan. Bıýdjetke engizilgen jańa túzetýler bul sandy tipti 12 myń­ǵa deıin arttyrýǵa múmkindik ber­di, dedi mınıstr. Búgingi tańda eli­miz­diń 2700 adam aǵylshyn tilin oqy­ta­tyn kórinedi. Aldymyzdaǵy jańa oqý jylynan bastap ata-ana­lard­yń kelisimimen júzdegen synyptar aǵylshyn tiline aýys­tyry­latyn kórinedi. Al 2018 jyl­­dyń aıaǵynan bastap barlyq mek­­tep­terde 4 pándi aǵylshyn tilin­­de oqytý qolǵa alynbaq. Bul ýa­qyt­­ta jańadan engiziletin aǵyl­shyn tilin­degi pánderdi oqyta ala­tyn mu­ǵa­limderiniń sany 3 myń­ǵa arta­dy eken. Jalpy, osy maq­sat­ty júzege asyrý úshin pán­der­­di aǵylshyn tilinde oqy­ta ala­­tyn 16 myńnan astam maman kerek kórinedi. Odan ári E.Saǵa­dıev bar­­lyq pánder boıynsha «úı jumysyn» kúnine bir saǵatqa de­ıin azaıtý máselesi de qolǵa alyn­­ǵanyn aıtty. Qosymsha baıandama jasaǵan Áleýmettik-mádenı damý komı­tetiniń tóraıymy Gúlnár Yq­sanova­nyń sózderinde mınıstr­ge qaraǵanda optımıstik saryn kemshin boldy. Aldymen ol bilim berý salasynyń 2016-2019 jyl­darǵa arnalǵan baǵdarlama­­syn iske asyrýǵa 1 trln teńge­den astam qarajat bólingenin, al bul de­genińiz osy salaǵa sońǵy 11 jyl­da berilgen qarajatpen shen­­des ekenin aıta kelip, alaıda sala qyz­metkerleriniń eńbekaqy­sy­nyń tómendigi jumysqa degen qul­shy­nysty azaıtatynyn aıtty. Aýyl mektepteri ustazdary­nyń biliktiligi tómen. Testi­leý tabal­dyryǵynan óte almaǵan­dardyń 65 paıyzy aýyl muǵalimderi dedi ol. Odan ári sheshen «0+11» baǵdarlamasynyń ózin 12 jyldyq dep aıtý kúmándi ekenin jetkizdi. Eger 2019 jyldan bóbekter mektepke alty jastan baratyn bolsa, 0-synybyna búl­dir­shinder bes jasynan bara­dy eken, sonda osy synyptyń már­tebesi qandaı bolmaq? Onyń ústi­ne, mektepke deıingi uıymdarǵa lı­sen­z­ııa da beri­l­meıdi. Sondyqtan, quqyq­tyq turǵydan bul tolyq sheshil­gen másele emes, dedi ol. Odan ári G.Yqsanova oqý baǵdar­la­ma­­lary­nyń shıki tustaryn atap ótip, olardy shıratýdyń mańyz­dy­lyǵyn atady. Osynyń bári orynsyz asyǵystyqtyń, mazmunǵa nazar aýdarmaýdyń sebebinen bo­lyp jatqan keselder, dedi depýtat. Qyzý talqylaýlar men suraq­tar qoıylǵan Úkimet saǵaty ba­ryn­­sha tartysty boldy. Oty­rys­ty júrgizgen Gúlmıra Isim­baeva ony birneshe máselemen qo­ryt­yndylady: «0+11» úlgisi bo­ıyn­sha 12 jyldyq bilim berýge kóshý jaǵdaıyndaǵy mektepaldy daıar­lyq pen bastaýysh synyptar baǵ­dar­lamalaryn pánaralyq sáı­kes­tendirý tetigin ázirleý; Bilim berý prosesinen qol úzbeı, muǵalim­deriniń biliktiligin arttyrýdyń naqty josparyn jasaý; Norm­a­tıv­tik-quqyqtyq aktilerdi qory­tyndy at­testattaýdyń jáne UBT-nyń ja­ńa formatyna sáıkes ke­l­tirý; «Úz­dik» jáne «nashar» mek­tep­ter ara­syndaǵy alshaqtyqty azaıtý boıynsha, aýyldyq mektep­terdi qoldaý jóninde is-sharalar keshenin ázirleý; «Bilim týraly» Zań normalaryn iske asyrýdy qam­t­amasyz etý jónindegi ózara is-qımyl tetigin pysyqtaý jáne t.b. Otyrys Úkimetke osy jáne basqa máselelerdi qamtyǵan usynystar jasaıtyn boldy. Úkimet saǵaty sheńberinde Májilistiń jalpy otyrys zaly­nyń foıesinde kórme uıym­dastyryldy. Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan»