Megapolıste másele kóp

Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baıbektiń turǵyndarmen bıylǵy esepti kezdesýi baıyrǵy máselelerdiń kóbesin qaıta sókti. Megapolıste ákimderdiń esep berýi úr­diske engeli beri sheshilmeı kele jatqan jaıttar jetkilikti. Árı­ne, ákim­derdiń esebinde tyn­dy­ryl­­ǵan tirlikter shetinen tizilip aıtyl­sa da, qordalanǵan saýaldar qozǵalmaı qoımaıdy. Ákim esep bergen saıyn kólik kep­telisi, Almatynyń ekologııasy, bazar­lardy kóshirý, jumysy syn kóter­meıtin keıbir páter ıeleri koo­pera­tıvteri qyzmeti, aınalma jol­­dardyń qurylysy sózsiz aıty­­lady. Sodan keıin álmısaqtan bel­gili jaıttardyń barlyǵy Almaty­nyń ajaryna, týrızmdi damytýǵa baryp tireledi. Bıyl da solaı boldy. Máselen, týrızmdi tabys kózine aınal­dyrǵysy keletin shahardyń tur­ǵyndary jurttyń armandap jete almaı júrgen Shymbulaǵy men Me­deýine barmaıdy. Qaraǵaıly orman­dary qol bulǵaǵan Ala­taý bók­­ter­lerine qydyrmaıdy. Qys­qasy, qalanyń týrıstik nysandary tolyq áleýetin iske qosyp otyrǵan joq. Esesine, deıdi ákim, qalalyqtar dári­gerge jaǵdaıy ábden múshkil bol­ǵan­da barady. Ishýdi azaıtý kerek. Shym­bulaqty qymbat deıdi. Alaıda syranyń bir saptaıaǵyna 1500 teńgeni aıamaımyz. Keshke qaıda barsań da oryn joq, al Shym­bulaqqa barýǵa kelgende aqsha tap­paı qalamyz. Bul ádetti ózgertý kerek, degen ákimniń sózine kópshilik qoshe­metpen kelisti. Al endi qala ákiminiń aıtýyn­sha, taǵy birneshe jyldan keıin Almatyda kólik keptelisi degen bolmaıdy. 2018 jylǵa qaraı kishi kóliktik aınalma joly iske qosy­la­dy. Odan bólek bıyl Alma­ty úlken avtomobıldi aınal­ma joly­nyń qurylysy bastaldy. О́zderińiz bilesizder, kólik kep­telisi kóptegen megapolısterge tán. Biz bul máse­lege kólik refor­ma­syn bas­taý ar­qyly, júıeli túr­de keldik. Elbasynyń tap­syr­masy boıyn­sha sońǵy 15 jyl­da tek qana Alma­ty­daǵy 30 jolaı­ryqty salýǵa 300 mıl­lıard teńge bólindi. Taǵy eki aınalma joldyń qurylysy 2018 jyly bitedi, deıdi Baýyrjan Baıbek. Almatynyń kólik keptelisin aıt­qanda, aınalyp ótpeıtin bir másele «Altyn Orda» bazary orna­lasqan trassa. Ákim bul másele bıyl sheshimin taba­dy deıdi. Sol sııaqty, Almaty úlken avto­mo­bıldi aınalma joly qalany tran­­zıt­tik kólikterden aryltyp, bul Al­ma­tynyń Batys Qytaı men Eýro­pa ara­syn­daǵy logıstıkalyq hab re­tindegi ekonomıkalyq áleýe­tin kú­sheıte túspek. Bul joba­ǵa 350 mıllıard teńge kólemin­de ınves­tısııa keledi dep kútilip otyr. Qala ákiminiń aıtýynsha, Alma­ty­­daǵy kólik keptelisi jolaı­ryq, aınalma jol­darmen sheshil­meı­di. Qala ákimdigi qazir jekemen­shik emes, qoǵamdyq kólikterdi da­mytýǵa basymdyq berip otyr. Qoǵamdyq kólikter júretin jolaq­­tar kóbeıe túsedi. Trolleı­býs jelilerin jańalaýǵa 5,5 mıl­lıard teńge bólindi. Bul tram­vaı jol­daryn qalpyna keltir­gen­nen góri 3 esege arzan. Taǵy bir úlken kólik­tik joba – jeńil relsti tramvaı. Bıyl bul joba­nyń merdigerligine baı­qaý jarııa­landy. Al 2020 jylǵa qaraı taǵy 2 metro stansasy paıdalaný­ǵa berilip, metro tarmaqtary Abaı men Momyshuly kósheleriniń qıylysyna deıin jetedi. Qazir metro ózin ózi aqtaı bastady. Jo­laý­­shylar sany 4 esege kóbeı­di, dedi ákim. Sol sııaqty, qoǵam­dyq kólik­terdi elektrondy bılet­tendirý de aıtylmaı qalǵan joq. Basynda shý týǵyzǵan bul máse­lede qazir il­gerileý bar. Turǵyndar bir jolǵy bılet­ten góri, elektrondy bı­let­pen júr­gen tıimdi ekenin túsine bastady. Iаǵnı, Almatyda sońǵy jyl­dary kólikter sany 10 esege kóbeıýi kólik kep­telisterin kóbeıtip qoı­maı, qalanyń ekologııalyq ahýa­lyn da nasharlatyp otyr. Aýany 80 paıyzǵa lastap otyrǵan da osy jaıt. Sondyqtan, ótken jyly tútini býdaq­taǵan eski kólikterge 136 mıl­lıon teńge aıyppul salynǵan. Jáne bul kólik­terdiń 67 paıyzy qalaǵa syrttan kiredi. Ákim qalany ekologııalyq jaǵynan tıimdi kólik túrlerine kóshirýge qatysty naq­ty esep bere kele, bul máseleniń 2018 jylǵa qaraı qalany tolyq gazben qamtamasyz etý arqyly sheshiletindigin atady. Sol sııaqty, páter ıeleri koope­ratıv­teri qyzmetiniń sapasy tur­ǵyn­dardyń turmysynyń tazalyq aınasy ekeni aıan. Ákimder esep bergen saıyn halyq ta PIK-terdiń jumysyna kóńilderi tolmaıtynyn jylda alǵa tartady. Qala ákiminiń aıtýynsha, PIK-terdiń qyzmetine qoǵamdyq jáne partııa­lyq baqylaý kúsheıgen. 150-deı PIK tek­serilgen. Onyń 86 paıyzyna aıyp­pul­dar salynyp, eskertýler jasalǵan. Sizderdiń nazarlaryńyzdy myna máselege aýdarǵym keledi. Statıstıka boıynsha Almatyda 1,7 mıllıon turǵyn bar. Shyn mánin­­de qazir megapolıste 2,2 mıl­­lıon halyq turyp jatyr. Bi­raq tek onyń 800 myńy ǵana qo­qys shyǵarý aqysyn tóleıdi. Mu­nan bylaı biz bul máselede qatań­dyq tanytamyz, dedi qalanyń qaq or­tasynda qoqysyn arnaıy jáshik­ke emes, dalaǵa tastaı salǵan tur­ǵyn­dardy óz kózimen kórgen ákim. Sol sııaqty, ákimniń esepti kez­desýin­de Almatynyń bazar­lary, jan-janýarlary qaıta-qaıta óle bergen Haıýanattar baǵy­­nyń máse­lesi qozǵalyp, jańa bas­­shy­nyń jos­parlyq esebi tyńdal­dy. Den­­saýlyq saqtaý salasynyń qyz­meti men jumysynan qýylǵan sheneý­nikterdiń jaıy sóz boldy. Qalalyqtardyń suraq qoıyp, jaýap alýyna yńǵaıly bolý úshin esepti kezdesý kúni jedel telefon jelisi jumys istedi. Aınash ESALI, «Egemen Qazaqstan» ALMATY