Sábıt Orazbaev: "Dúnıede aıtylmaıtyn shyndyq bolmaıdy"

Qazaq teatr ónerinde úrker juldyzdaı jarqyrap, sahnany sáýlesimen nurlandyrǵan keshegi Q.Qýanyshbaev, S.Qojamqulov, Q.Badyrov, E.О́mirzaqov, odan beridegi Á.Moldabekov, Y.Noǵaıbaev sııaqty alyptar tobynan keıin «tarlandardyń sońǵy tuıaǵynan kimder qaldy?» degen suraq týǵanda, shaqtalyp qalǵan shaǵyn top ishinen oıǵa sózsiz Sábıt Orazbaev oralady. Topqa túsip sóılese aǵytylǵan sheshen, qolyna dombyrasyn alsa, arqalanǵan ánshi, eski jyr-tolǵaýdyń eń máıekti shýmaqtaryn taban astynda tógip-tógip salatyn segiz qyrly, bir syrly tolysqan tulǵanyń bir boıyna budan basqa neshe ónerdi Jaratqan ıe sarańdyǵy ustamaı-aq syılaı salǵan. «Seksenge keldim, san qyzyq kórdim, arman joq, Aıtatyn sózim aıtylmaı jerde qalǵan joq» dep tebirenetin, bir akter armandaıtyndaı súıekti róldiń bárin somdap, qurmetke bólengen ákemteatrdyń abyz akteriniń teatr týraly tolǵanysyn tyńdaı berseń, jalyqpaısyń. – Sábıt aǵa, M.Áýezov teatry ár­tis­teriniń Fransııanyń Nansı qa­la­s­yna gastroldik sapary týra­ly Asanáli aǵamyzdan bastap arda­ger ár­tisterimizdiń birazynan qy­zyq­ty oqı­ǵalardy kóp estidim. О́z qa­za­nyn­da ózi qaınaǵan jabyq eldi jaryp shy­ǵyp, Eýropaǵa qalaı saparlap júr­sizder? – Qyrǵyz jazýshysy Sh.Aıtmatovtyń ata­ǵy jer jaryp turǵan kez. Shyńǵys Fran­sııadaǵy bir úlken Akademııanyń mú­shesi. Osy Akademııanyń prezıdenti men jazýshy arasynda ózara kelisim bol­ǵan bolýy kerek, sol sharýa boıynsha Fra­n­sııa mádenıetiniń bir top jaýapty óki­li Qyrǵyzstanǵa saparlap shyǵady. Qu­daı sheber ǵoı, Bishkekte alaı-dúleı bo­ran soǵyp, ushaq amalsyz Almatyǵa aıal­daıdy. Aspannan túsken «qudaıy qo­n­aqtar»: «aý, bul qalanyń teatry bar ma eken? Bolsa, keshke bizdi spektakl­ge aparsańyzdar» degen ótinishin aıtady. Al, sol kúni biz teatr­da «Qozy Kórpesh-Baıan sulýdy» oınap jatamyz... Bizdiń ártisterdiń oıynyna tánti bolyp, Mámbetovtiń rejısserligine tańdaı qaqqan fransýzdar Frýnzege barmaı, tap sol jerde M.Áýezov teatrymen kelisimshartqa otyryp, Nansıge qyrǵyz emes, qazaq ártisteri baratyn bolyp sheshiledi. Dańqy jer jaryp turǵan Á.Mámbetov dereý spektaklge ózgerister jasap, «eýropalandyrdy». Sóıtip, araǵa kóp ýaqyt salmaı-aq teatr Fransııadan shaqyrtý aldy. Alyp-ushyp jetkenimizdi qaıteıik, Parıjge kirgizbeı qoıdy. Muǵalimderdiń kóte­ri­li­si bolyp jatyr eken. Bizdi basqa bir jolymen Nansıge alyp keldi. Eki kún oınadyq. Quramynda Y.Noǵaıbaev, Á.Moldabekov, A.Áshimov, F.Sháripova sııaq­ty kil myqtylardy toptastyrǵan kúsh­ti qurammen barǵanbyz. Basqa el­derdiń teatrlary bir retten oına­ǵan­­da, bizdiń teatr eki ret oınady jáne óz­ge­lerge kishigirim zalyn bergende, biz­ge Opera teatrynyń sahnasyn usy­n­dy. Sodan fransýzdarmen jaqynyraq ta­nysyp, ájik-kújik áńgime týǵan sátte «Qaıdan keldińder? Kimsińder?» degen saýal qoıyldy. «Qazaqstannanbyz» desek, qudaıa toba, bir adam bilseshi. Ataqtylarymyzdy da aıtyp jatyrmyz, tulǵalarymyzdy da túgendep jatyrmyz. Eki ıyǵyn qomdaıdy da qoıady. Sodan Ortalyq komıtetten Potapov degen bireý barǵan edi, sol tútigip ke­lip: «sender ne, aýyzdaryńa kelgendi aı­typ, artyq sóılep otyrsyńdar. Qa­ne, doǵaryńdar, sender munda KSRO Má­denıet mınıstrliginiń kelisimimen kel­gen­sińder» demesi bar ma? Sóıtip otyr­ǵanda ortamyzdaǵy bireý «Medeý» dep qaldy. Basyla bergen fransýzdar qaıtadan shý ete tústi. «O, Medeý! Medeý! Bilemiz, bilemiz, sender sol ǵal­a­mat muz aıdyny bar elden keldińder me?» dep bizdi qaıtadan áńgimege tartty. Ul­ty­myzǵa degen súıispenshiligimizdi baı­qap, álgi Potapov ketkenimizshe bizdi ań­dýmen boldy. Jaqsymyzdy jaqsy dep aıta almaı qorlanyp, qorynyp ósken biz úshin eli­mizdiń táýelsizdikke qoly jetip, álem tanyǵany maqtanysh, al 25 jylda jasa­lǵ­­an tirlik – júz jyl kóteretin júk­pen para-par. Memleket boldyq. Ast­a­nany saldyq. Mundaı jetistikti ne soqyr kórmeıdi, ne óz eline ózi jaý nıe­ti buzyq adam kórmeıdi. – Aýyldaǵy aǵaıyndaryńyz Al­ma­ty­­ǵa mal dárigeriniń oqýyn meń­ge­­rip kel dep jibergenimen, siz bári­bir óne­r­di tańdadyńyz. Buǵan qandaı jaǵ­daı áser etti? – Ol ýaqytta qazaq balalary úshin mal dárigerligi men agronomdyq ma­mandyq – oqýdyń tóresi edi. Ári ba­qyt, ári sán, jyl saıyn japyrylyp bá­ri sonda baratyn. Men mektep bitir­gen­de Dúısebaev degen til-áde­bıet­ten sabaq bergen ustazym fılolog bol­ǵa­nymdy qalady. Ataqty aýyldasy­m­yz Q.Jandarbekovtiń dúrkiregen dańqynyń áseri boldy ma, án salyp, dombyra tartyp, ónerge ıkemim baryn biletinder sol kisiniń jolyn qýǵanymdy quptady. Men bolsam eshqaısysymen kelispeı: «Joq, Ábdiqadyr atam aıtqan, mal dárigeri bolamyn» deımin. О́ıtkeni, sol ýaqytta aýylda mal aýyrsa boldy, shetinen soıyp tastaıtyn. Sonyń zardabyn ábden tartqan atam kishkentaı kúnimnen: «Balam, qolda bar azyn-aýlaq maldyń ósimi bolmaı tur, sen Almatyǵa bara almasań, myna Qaplanbektegi tehnıkýmǵa barsańshy, sony bitirseń de, mal dárigeri bolyp shyǵasyń» dep qulaǵyma quıa beretin. Sóıtip men Alma­tyǵa kelip, AZVI-ǵa túsip tur­ǵan jerimnen, konservatorııaǵa kettim. Synaqtardyń bárin aman-esen tapsyryp bolyp, kóńilim jaılanyp, «osy bir Almatyny aralap kóreıinshi» dep jalǵyz ózim jaıaýlatyp Kommýnıstik prospektimen tómen tústim. Konservatorııanyń janynan ótip bara jatyp, ashyq terezeden syrtqa tógilip jatqan alýan túrli aspaptyń úninen shiderlengen attaı aıaǵymdy ilgeri basa alsamshy. Qansha turǵanymdy bilmeımin, biraq tap sol jerde sheshim qabyldadym. Ne kerek, qujattarymdy AZVI-den áreń degende alyp, vokal bólimine tapsyrdym. Biraq daýysym bolǵanmen, Beken Jylysbaev, Kýrganskııler qansha áýrelense de, menen opera ánshisi shyqpady. Sóıtip júrgende, aıaq astynan konservatorııanyń janynan teatr fakýlteti ashyla qaldy. Jas bolsa da, sóılegen sózi men júrgen júrisi ańyzǵa aınalǵan Asqar Toqpanovqa bardym. Ol ýaqytta buıra-buıra qalyń shashym basyma syımaı bórkimdi kóterip turatyn. Basymnan aıaǵyma deıin bir kóz salyp ótken Asqar aǵam: «Basyńdy bilmeımin, shashyń keremet eken» dedi. Sóıtip bul jerdiń de synaǵynan ótip, teatr fakýltetiniń stýdenti bolyp shyǵa keldim. – Qazir jaqsy dramatýrgııa joq, jaqsy pesa joq, dep jatady, biraq Á.Mámbetovtiń eń myqty spek­ta­kl­d­eri ınssenırovkalar negizinde sah­nal­an­ǵ­an eken. Iаǵnı, prozadan pesa týǵan. Qa­zir rejısserler dramatýrgterge ǵana tel­mirip, osy úrdisti múlde paıdalanbaı ketti, álde bul durys emes pe? – Ázirbaıjan Mádıuly bolashaq spek­t­aklinde oınatqysy keletin akter­ler­di kabınetine shaqyryp alatyn da, Á.Nurpeıisovtiń «Qan men terin», Sh.Aıtmatovtyń «Ana – Jer-Anasyn», «Bo­ran­dy beketin» qolyna ustatatyn. О́zi «oılanyńdar» deıtin de, syrtymyzdan jaýyp ketip qalady. Sodan bárimiz qy­zyl­­keńirdek bolyp aıtysyp, óz oıymyz­dy aıtyp, obrazdardy taldaıtynbyz. Anaý kolhoz basqarmanyń balalardyń aýzynan jyryp, jınap alǵan bıdaıdy ury alyp qashqan kezdegi sahnany qalaı shyǵaramyz, sotty qalaı shyǵaramyz, Ana men Tolǵanaı arasyndaǵy úlken fılosofııalyq oıǵa qurylǵan aıtysy qalaı jetkizilýi kerek, osynyń bári ortaq oı arqyly sheshiletin. 1960-70-jyldary teatr buryn-sońdy bolmaǵan bıiktikke kóterildi. Bul týraly Á.Mámbetovtiń ózi: «Bul jalǵyz meniń eńbegim emes, birin­shiden, teatr uly Muhtar Áýezovtiń atyn­da, ekinshiden, sol teatrdyń negizin qalaǵan babalardyń rýhy qýattady, úshinshiden, Y.Noǵaıbaev, F.Sháripova, Á.Moldabekov, A.Áshimov, S.Orazbaev sııaq­ty zamandas qanattastarym meniń bar­lyq spektaklderimde oınap, meni ósir­di jáne óneri bıiktep, menimen birge ózde­ri de ósti» degen eken. «Abaıdy», «Qaragózdi», «Ana – Jer-Anany» qoıǵan Mámbetovtiń spektaklderin álem sah­na­laryndaǵy óner týraly úlken sóz aıtqan myqty teatr synshylary men óner zertteýshileri, orystyń ataq­ty rejısserleri Máskeýden arnaıy ke­lip kó­retin nemese Odaq kólemindegi gas­tro­­l­derin jibermeı qadaǵalaıtyn. Bul Má­m­betovke deıin M.Áýezov teatry­nyń tarıhynda bolmaǵan jaǵdaı. Ká­si­bı mamandardyń synı kózben kóre­tin­deri óz aldyna, Mámbetovtiń spek­tak­l­d­eri men jekelegen ártister týraly mıllıondaǵan tırajy bar Odaqtyń bas ba­sylymdarynyń bárinde qazaq akter­le­riniń ónerine baǵa bergen etekteı materıaldar jarııalanatyn. Bul Mámbetov sheberliginiń qudireti! – Álem teatrlarynyń tyny­syn se­zip, bir ózi-aq orys teatr ónerin birneshe sa­ty bıikke kótergen áıgili Innokentıı Smoktýnovskıı siz somdaǵan Súıeý qart­­tyń róline tamsanǵany sondaı, Sá­bıt Orazbaevtyń óneri týraly súı­si­nip turyp jazatyny da sol kez ǵoı, shamasy... – Iá, ondaı jaıttyń bolǵany ras. Súıeý qarttyń róli o basta Elýbaı О́mir­zaqovqa berilgen edi. Biraq, ol kisi aýy­ryp qalyp, repetısııada men oınap júr­d­im. Keıin premera aldyndaǵy oıy­nymdy kórgennen soń ol kisi Súıeýdi oınaýdan úzildi-kesildi bas tartty. Róldiń maǵan basybaıly buıyrǵanyn qaıteıin, endi «Qan men terdiń» avtory Á.Nurpeıisovtiń qarsylyǵyna ushyradym. Ol alǵashynda meni akter retinde múlde moıyndamady. Soǵan qaramastan, jas bolsam da, Ázekeń senim artty, Aqbalany oınaǵan Farıdanyń, Ydyrys aǵanyń, Ánýar, Asanáli sııaqty sahnadaǵy seriktesterimniń qoldaýymen oıdaǵydaı oryndap shyqtym. Spektakl sahnaǵa shyqqannan keıin Ábeń qolymdy alyp, rahmet aıtty, keıin ekeýmiz jaqyn dos bolyp kettik. Ortalyq basylym betinde Smoktýnovskııdiń bergen joǵary baǵasynan keıin ataǵym birden dúrkirep shyǵa keldi. Ázirbaıjan Mámbetov akter tań­daý­dan jańylyspaıtyn. Bul qasıeti onyń eń úlken artyqshylyǵy edi. Lenın­niń 100 jyldyǵyna baılanysty Ázir­baı­jan Mádıuly spektakl qoıdy. M.Áýezov teatrynyń jyrtylyp-aırylyp júrgen kóp akteriniń birde-birin mise tut­pastan, Lenınniń rólin Qaraǵandy ob­lystyq drama teatrynyń beldi ártisi Múlik Súrtibaevqa beretin boldy. Men Sver­d­lovty oınaımyn. О́mirde óte sypaıy bol­ǵan revolıýsıonerdiń róli meniń oń jamba­syma kele ketti. О́zi ara-tura: «Lenındi ızýchat etińder, orystyń psı­ho­logııasy qandaı, osyǵan deıingi ja­sal­ǵan kıno beınelerdi de qarańdar, sa­lys­ty­ryńdar» dep ketedi. «Bizdiń súıikti dáriger» fılminde oı­nap, tanylyp qalǵan Múlik aǵa bizdiń teatrǵa qabyldanǵan soń da Kebek, Kóbeı, Jalmuqan, Narsha, Ańǵarbaı sııaq­ty kóptegen súıekti rólderdi oınady. Biraq nege ekenin bilmeımin, sol kisi bizdiń teatrdyń ansambline kire almady. Aıt­­paǵym, ár teatrdyń ózine ǵana tán erek­sheligi, tek óz ishinde ǵana ózindik dás­túr-mádenıetin tolyqtyra otyryp qa­lyptasatyn mektebi bolady eken. Spektaklderde de basqa teatrdan aýysyp kelgen akterler birden belgili bolyp turady. Mámbetovtiń kezinde syrttan teatrǵa akter kóp alynǵan joq. Múmkin, kileń «sen tur, men ataıyn», shashasyna shań juqtyrmaǵan dúldúlder turǵannan keıin keregi de bolmaǵan shyǵar. – Jańashyldyqqa boı urmasa, óner de astaýdaǵy sý sekildi qoımaljyń tar­­­­typ, qaıyrlap qalady. Teatr óne­ri­­ de keshegiden búgin ózgeshe, jas býyn­nyń oıynyna kóńilińiz tola ma? – Ár býynnyń arasynan talantty­la­ry ekshelip shyǵady. О́nerine kóz toq­ta­typ qaraıtyn jastar joq emes, bar. Biraq qa­zir akterler arasynda, teatrda jatyp kep birin-biri kópirtip turyp maqtaıtyn ja­ǵymsyz úrdis qalyptasty. Bir-birine «pot­rıasaıýshıı!» degen sózderdi aıtady. Teatrǵa keshe ǵana kelgen jas akter túgili, sýretkerlik sheberligi búkil Odaq­qa daqpyrt bop tarap, buryn-sońdy bol­maǵan qubylys retinde baǵalanǵan KSRO halyq ártisi, KSRO Memlekettik syı­lyǵynyń laýreaty Farıdanyń ózi Mámbetovtiń aýzynan mundaı maqtaýdy ómiri estimeı-aq ketti. Ázekeńniń bar rı­za­shylyǵy «normalno, dalshe prodol­jaı­men» shekteletin. Shynynda da kún­de­likti istep júrgen jumysy bol­ǵan­dyq­tan mundaı nárse óner adamy úshin qa­lypty sanalýy tıis. О́ıtkeni, akterdiń mindetiniń ózi – jaqsy oınaý. Sol úshin aılyq alyp otyrǵan qyzmeti emes pe? Al, sol «potrıasaıýshe» oınaǵan ártis ereńgi spektaklinde bir sózdi umytyp qalsa, jerden alyp jerge salyp, ıtin shyǵaryp jamandaıdy. Keıbir akter óziniń mamandyǵynyń syryn da túsinbeı me deımin. Akter de­g­en – jalǵyz. Eń aldymen osyny uǵý kerek. Halyqtyń aldyna sahnaǵa shyq­qan­da eshkim de saǵan kómektese almaı­dy. Seni teńizdiń ortasyna ákep laq­ty­ryp ket­ken sııaqty, qaıtseń de maltyp shy­ǵýyń kerek. Alyp shyǵatyn da, abyroı be­retin de boıyńdaǵy qasıetiń. Asqar Toq­panov ustazymyz: «Abaıdan 30 prosent úırenseń, ólmeısiń. Sol seniń ómi­rińe azyq bolady» deıtin. Qalıbek Qýanyshbaev aǵamyz: «Men Abaıdy kún saıyn oqymasam, túnde uıyqtar aldynda qo­lyma bir ret almasam, jastyǵymnyń astyn­da jatpasa, sol kúnimdi bosqa ótti dep esepteımin» deıtin edi. О́kinishke qa­raı, jas akterlerdiń kópshiligi kór­kem ádebıetti oqymaıdy, keýdesine toqymaıdy. Akterdi kórgeni, estigeni emes, eń aldymen oqyǵany ósiredi. Kópten beri kókeıimde júrgen bir oı, M.Áýezov teatrynyń altyn dáýirin jasaǵan teatr rejıssýrasynyń pat­rıarhy Ázirbaıjan Mádıulynyń qazaq ónerine sińirgen eren eńbegine qurmet retinde eń bolmasa bir spektaklin repertýarda saqtap qalý kerek edi. Bul aty men ataǵyn ǵana estip, ózin bilmeıtin adamdar úshin «Mámbetov degen kim, ol nesimen myqty boldy?» degen suraqqa berilgen jaýap bolar edi. – Aǵa, áriptesterińizdiń bári kıno­ǵa túsip, dýblıajdan tabys taýyp jat­qan­da, siz nege ol tóńirekten tabyl­ma­dy­ńyz? – Men jas kúnimnen tártiptiń adamy boldym. Qatarlastarymmen birge dýb­lıajǵa da baryp kórdim. Dýblıaj de­geniń de ózinshe bir álem eken – Muhtar Baqtygereev, Atageldi Smaıylov, Mákil Qulanbaev degenderiń – korol, Raýshan Áýezbaeva, Farıda Sháripova qurdasym – koroleva. Tabysy degen sumdyq, adamnyń túsine kirmeıtin qalamaqyny kúrep turyp alady. Aýzymyzdy ańqıtyp turyp Muhtar dýblıajdyń aqshasymen-aq mashına mindi. Biraq, tabysyn qaıteıin, sumdyq las jer eken. Kórdim de, «joq, bul maǵan qol emes eken» dep esigin tars japtym da, sodan qaıtyp jolamadym. Alaıda, dýblıajdyń akterge bere­tin paıdasy da kóp. Onda, aldymen, fı­lm­degi keıipkerdiń psıhologııasyn taba­syń. Keıipker sóziniń sarynynda ne bar, qandaı astar jasyrýly, mátin, sóz qan­daı maqsatty arqalap aıtylyp tur, sony tabasyń. Mynany qarańyz, qazaq kıno­synyń klassıkasy «Qyz Jibek» fılmi 40 paıyz Farıda Sháripovaǵa qaryzdar. Farıdanyń daýysy ǵajap edi ǵoı, úni jupar shashatyn. Onyń úni júrekke baılaýly turǵandaı bolatyn. Farıdanyń talantty boıynda janǵa jaıly, júrekke jaǵymdy, daýys ataýlynyń alýan atasy tunyp turatyn: boıjetkenniń nazdy úni, kelinshektiń ádemi áýezi, keıýananyń qajyǵan qońyr úni, tipti balanyń balǵyn, syldyraǵan sulý daýysy deısiń be, myń túrli boıaý qosyp, qyryq qubyltyp sóı­leý ol úshin túkke de turmaıtyn. О́mir­de de óte sulý sóıleıtin. Fılmde onsyz da jeńgeniń rólin oınaıtyn uly ak­trı­sanyń osy sheberligin moıyndaǵan ko­m­ı­ssııa fılm túsirilip bolǵan soń, ta­spany tazalaǵan kezde Jibektiń de, qosymsha taǵy bir róldegilerdiń de daýysyn Farıdaǵa qaıta dybystatty. Jibektiń jeńgesiniń daýysy erketotaı, erine erkelep úırengen áıeldiń da­ýysy. Al, Jibektiń daýysy múlde bólek, onda únemi muń sezilip turady. Tólegen men Bekejannyń arasyna túsip ajyratatyn tusyndaǵy Jibektiń daýysyn eske túsireıikshi. Farıda Jibektiń daýysyna «Men úshin qyrylysyp ne boldy? Izdeseńder, menen de ótken sulýdy tabasyńdar ǵoı, azamat bastaryńdy tómendetip ne boldy sonsha?» degen ma­ǵy­na jasyrǵan. Ádebıettiń ǵana emes, jal­py ónerdiń úlken esteti retinde moıyn­dalǵan Ǵabeńniń ózi tań qaldy ǵoı son­da. Farıda mátindi qolyna ustap, kóz jú­girtip shyqqan keıin-aq keıipkeriniń kim ekenin birden túsinetin. Keıipkeriniń mi­nez-qulqyn birden tabady, atmosfera­syna birden ene ketetin. Uzaq jyldar T.Júrgenov atyndaǵy О́ner akademııasynda sabaq berdi, biraq shákirtteriniń ishinde úlgi alyp qalǵandary az. Baıqaısyń ba, qazir Farıdadaı aktrısa joq. Ǵasyrda bir-aq ret týatyn talantty óner tulǵasyndaı ókshe basar sińlileri endi bola ma, bolmaı ma, ony da bilmeımin. – Sizdiń «Tazarǵyń kelse teatrǵa bar», «О́mirdiń ózi – teatr» atty eki tom­­­­­d­yq estelik kitaptaryńyz zamandas árip­testerińiz týraly shýaqty oqı­­­ǵa­lar­ǵa toly bolǵandyqtan, ta­­ǵy­lym­­d­y ári oqýǵa jeńil. Tipti keı­­bir ár­tis­­terdiń pen­deligin de má­de­nıetti jet­kiz­gen ekensiz. Bir­­týar ta­lant­tar­dyń bir­shamasy qam­ty­­lyp­ty, al kimder tý­raly jaza almaı ke­­lesiz? – Kóp jyldan beri Farıda tol­ǵan­dyryp keledi. Farıda týraly sóz tolyqtaı aıtylyp bolǵan joq, ony janynda úzeńgiles júrip óner kórsetken biz aıtpaǵanda, kim aıtady endi? Ázekeń týraly da aıtarym kóp. Teatrdyń býtaforııa, tigin sehynda jumys istep, qarapaıym ǵumyr keshken, biraq ómiri ǵıbratqa toly nemese synaǵy kóp taǵdyry ózgege sabaq bolarlyq zamandastarym boldy. Solar týraly jazǵym keledi. Baıqaǵanym, jazý óneri óte qıyn eken. Al, álgi eki kitaptyń jaryqqa shyǵýyna aldymen gazette jarııalanǵany sebep boldy. Kitap shyqqan soń maqtaǵandar da, quttyqtaǵandar da kóp boldy. «Matan týraly nege jazbaǵansyz, ja­qyn dosyńyz edi ǵoı?», «Muhtardy nege jazbadyńyz, dámdes bolyp edińiz ǵoı?» deıdi. «Teatrdyń oppozısıoneri» bolǵan Gúlzıpa apam Syzdyqova týraly oı mazalaıdy. Talantty bola tura, qoldan qy­sym jasalyp, dúr-dúldúlderdiń ishinde jana almaı ketken qasiretti taǵdyr ıesi. Biraq osy kúnge deıin jaza almaýymnyń sebebi densaýlyǵyma baılanysty ma, álde basqa sebebi bar ma, ózim de bilmeımin. «Jazamyn» dep oqtalyp kelemin de, aq qaǵazǵa tóngende, qalshıyp qatamyn da qalamyn. Shyndyqty jazǵym keledi, oqyǵan adam olardyń ónerin dál mendeı sezinse eken, ulylyǵyn mendeı tan­ysa eken deımin. Memýarlyq dú­nıe­ler óte taza jáne bıik mádenıetpen jazylýy tıis dep oılaımyn. Ol urpaqqa qalad­y. Aıtýdyń mádenıetin bilseń, áde­bin saqtasań, dúnıede aıtylmaıtyn shyn­dyq bolmaıdy. Sahnanyń sónbes shyraǵyna aınalǵan osy tarlandardyń árqaısysynyń shýaǵy qazaq ónerin jylytyp ári jarqyratyp turýǵa máńgi kúshi jetedi. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Aıgúl AHANBAIQYZY «Egemen Qazaqstan» ALMATY