Kórmege 115 memleket, 18 halyqaralyq uıym qatysady

Qazaqstan úshin EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kór­mesi – tarıh jylnamasyna altyn áriptermen jazylatyn ja­han­­dyq oqıǵa. Mańyzdylyǵy boıynsha ony eń iri ekonomıkalyq fo­rýmdarmen, al týrıstik tartymdylyǵy jaǵynan áıgili sporttyq is-­sharalarmen teńestirýge bolady. Qazir kórmeniń uıymdastyrý ju­mystary qyzǵan shaǵynda. Búgin kórmege qatysýshy elderdiń basyn qosatyn kezekti halyqaralyq jıynda daıyndyq jumystary ta­ǵy da pysyqtalmaq. Osy sharanyń qarsańynda EKSPO-2017 halyqaralyq maman­dan­dyrylǵan kórmesiniń komıssary Rápil JOShYBAEVPEN áńgimelesýdiń sáti tústi. – Rápil Seıithanuly, EKSPO-­­­2017 kórmesiniń bas­ta­lýy­­na sanaý­ly aılar qaldy. Daıyn­dyq ju­my­sy qalaı júr­gi­zi­l­ip ja­tyr?Astana tórinde qansha mem­le­ket­tiń týy jelbiremek? – Shynymen de, kórmeniń bastalýyna 4 aıdan az ýaqyt qalyp otyr. Ju­mys qarqyndy júrgizilýde. Bas­tapqyda biz kórmege keminde 100 memleket pen 10 halyqaralyq uıym qatysady dep mejelegenbiz. Bú­gingi kúni kórmege qatysýshy mem­le­ket­terdi tartý jospary oryndal­dy. Josparlanǵan 100 el men 10 ha­­lyq­aralyq uıymnan búgin 115 el já­ne 18 halyqaralyq uıym qa­ty­sa­tyndyqtaryn resmı túrde rasta­dy. 109 elmen qatysý shartyna qol qoıdyq. Endigi ýaqytta, olar kór­me boıynsha óz taqyryptyq tu­­jy­rymdamalaryn ázirlep, pa­vıl­on­da­rynyń ishin jabdyqtaýǵa kiri­se­t­in bo­lady.19 pavılonnyń kiltin tap­syryp qoıdyq. Sondaı-aq, qazirgi tańda 84 mem­le­­ket kórme aıasyndaǵy óz ult­tyq kúnderin belgilep, ony ót­ki­zý­­ge daıyndyq ústinde. Jal­py, EKSPO-2017 halyqaralyq kó­r­­me­si dú­nıe júzi elderi kóz ti­ge­tin Qazaq­stan­­­nyń jahandyq dáre­je­degi asa iri jo­balarynyń birine aı­nal­ǵa­ly otyr. – Aıtpaqshy, bú­gin EKSPO-­2017 kór­me­siniń ha­lyq­ara­­lyq qaty­sý­shy­la­ry­nyń jı­na­­lysy bastalady. Bul is-shara ne úshin qajet? – Iá, 22-23 aqpan kúnderi ha­lyqaralyq qatysýshylardyń jı­nalysy ótedi. Osyndaı jyl saı­ynǵy is-shara Astana qalasynda úshin­shi ret uıymdastyrylýda. Daıyndyq jumystarynyń qo­ry­tyndysyn jasaý úshin biz bú­­kil qatysýshy memleketterdiń ult­tyq seksııasy komıssarlaryn sha­qyrdyq. Jınalys aıasynda qa­ty­sýshylardyń nazaryna jumys ba­ry­synyń negizgi baǵyttary boıyn­sha tusaýkeserler usynylady, so­­­ny­men qatar, olar kórme terrı­torııasyna ba­ryp óz pavılon­darymen jáne kórme nysandarymen tanysady. Qatysýshylardyń usy­nystaryn jáne tilekterin tyń­dap alý is-sharanyń taǵy bir aıtar­lyqtaı maqsaty bolyp otyr. S­ondaı-aq, bul jıynnyń erek­she­ligi – alǵash ret 100-den asa ko­­mıs­sarlardyń qatysýymen ko­mı­ssarlar alqasy ótkizilip, olar­dyń ishinen Basqarýshy komıtet mú­she­leri jáne Basqarýshy ko­mı­tetiniń tó­raǵasy saılanatyn bo­lady. Bul ko­mıtettiń bas­ty maq­sa­ty kór­­mege daıyndalý jáne ony ót­kizý bary­synda paıda bolǵan má­se­lelerdi jedel túrde sheshý bolyp ta­bylady. Munan basqa, qatysý shart­taryna qol qoıýdy, birqatar eki­jaqty jáne kópjaqty kezdesýler aıa­synda da jalǵastyratyn bolamyz. – Kórmeniń úsh aı boıyna jal­ǵa­­satynyn bilemiz. Osy merz­im ishin­de kórmege kelýshiler úshin qan­­daı is-sharalar uıym­das­ty­ry­lady? – Kórmege kelýshilerdi energe­tı­ka salasyndaǵy shet elderdiń noý-haý tehnologııalarynan basqa, iri halyqaralyq is-sharalar jáne má­denı-saýyqtyq baǵdarlamalar kú­týde. Búgingi tańda Shanhaı yn­ty­maqtastyq uıymynyń (ShYU) sam­mıti, Islam yntymaqtastyǵy uıym­ynyń (IYU) bilim jáne teh­nologııalar boıynsha birinshi sa­m­mıti, energetıka jáne týrızm boıynsha mınıstrlerdiń kez­de­sý­leri, halyqaralyq áıelder forý­my jáne taǵy basqa is-sharalar uıym­dastyrylýda. Sonymen qatar, ashy­lý jáne jabylý rásimderinen bas­qa ár eldiń ulttyq kúni toılana­dy. Barlyǵy úsh aı EKSPO-2017 terrıtorııasynda 3 myńnan astam is-sharanyń ót­kizilýi josparlanyp otyr. Meniń oıymsha, bul EKSPO-2017­ kórmesine qatysatyn mem­le­ketterdiń tarıhymen jáne sa­lt-dástúrimen tanysýǵa tama­sha múm­kindik beredi. Konsertter, qoıy­lym­dar, jekpe-jek túrlerinen jarystar, fýtbol oıyndary já­ne taǵy basqa is-sharalar ótedi. Jal­­py, kórmege kelgen árbir qonaq ke­re­met áser alyp qaıtatyn bolady. – Týrısterdiń kelip-ketýi qa­laı uıymdastyrylady? Máselen, she­t­­eldik týrıster úshin osy jy­ly vızalyq júıe ózgere me? – Árıne, sheteldik qonaqtardyń Qazaqstanǵa kelýin jeńildetý maq­sa­tynda 2017 jyldan bas­tap Eko­nomıkalyq damý jáne ynty­maq­tas­tyq uıymyna múshe memleket­ter men Eýropalyq odaq jáne Malaızııa, Monako, BAÁ, Malta men Sıngapýr elderiniń azamatta­ry­na 30 kúnge deıin vızasyz júıe engizildi. Jalpy alǵanda, álem­niń 62 eliniń azamattary úshin Qazaq­stan­­nyń týrıstik áleýetimen vızasyz kelip tanysý múm­kindigi paıda bol­dy. Sonymen qatar, 2017 jyl Qazaq­stan­da Qytaı týrızminiń jyly bo­lyp jarııalanyp, Qytaı Halyq Res­pýblıkasymen «ADS» toptyq tý­rıstik vızasy boıynsha kelisimge qol qoıyldy. Osy oraıda Qazaqstan jáne EKSPO-2017 kórmesi New York Times jýrnalynyń 2017 jyly ba­rý­ǵa usynatyn úzdik 50 eldiń reı­tı­nginde oryn alǵanyn atap ótken jón. Jalpy, kórmege elimizdiń azamat­tary men sheteldik qonaqtardy qo­sa alǵanda 2 mıllıonnan astam adam keledi dep kútilýde. Osy múm­kin­dik­ti paıdalanyp, barsha qa­zaq­stan­dyqtardy EKSPO-2017 kór­me­sine sha­qyramyn. Astana tórinde ótetin álem­dik deńgeıdegi sharany laıyqty atqaryp, el abyroıyn arttyrýǵa úles qosaıyq. Áńgimelesken Ashat RAIQUL, «Egemen Qazaqstan»