QR Jaıylymdar týraly Zańy

Osy Zań jaıylymdardy utymdy paıdalanýǵa baılanysty qoǵamdyq qatynastardy retteıdi jáne jaıylymdar men olardyń ınfraqurylymynyń jaı-kúıin jaqsartýǵa, jaıylymdardyń tozý prosesterin bolǵyzbaýǵa baǵyttalǵan. 1-bap. Osy Zańda paıdalanylatyn negizgi uǵymdar Osy Zańda mynadaı negizgi uǵymdar paıdalanylady: 1) arıdtik jaıylymdar – sıretilgen jartylaı butaly, sırek shóptesin ósimdikteri bar shóldi jáne shóleıtti aýmaqtarda ornalasqan jaıylymdar; 2) ekpe jaıylymdar – shyǵymdylyǵy joǵary shalǵyn ósirý, olarǵa kútim jasaý jáne utymdy paıdalaný jónindegi agrotehnıkalyq is-sharalardyń ǵylymı negizdelgen júıesi negizin quraıtyn, ónimdiligi joǵary jemshóp daqyldary bar jaıylymdar; 3) jaıylym aınalymy – Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi josparǵa sáıkes jaıylymdardy ónimdi jaǵdaıda ustap turý úshin olardy kezeńdilikpen jáne kezektilikpen paıdalaný jáne olarǵa kútim jasaý júıesi; 4) jaıylymdar – aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn jyl boıy nemese maýsymdyq jaıý úshin beriletin jáne paıdalanylatyn aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jer quramyndaǵy jer ýchaskeleri, sondaı-aq jerdiń basqa sanattarynyń quramyndaǵy jer ýchaskeleri; 5) jaıylymdardy basqarý jáne paıdalaný salasyn­daǵy ýákiletti organ (budan ári – ýákiletti organ) – jaıy­lymdardy basqarý jáne paıdalaný salasyndaǵy bas­shylyqty júzege asyratyn ortalyq atqarýshy organ; 6) jaıylymdardy geobotanıkalyq zerttep-qaraý – jaıylymdardyń ónimdiligin, shalǵynnyń qurylymy men quramyn, onyń ósken jerlerin, jaıylymdardy aýyl sharýashylyǵy janýarlarynyń san alýan túrin jaıý úshin paıdalaný múmkindigin, jaıylymdardaǵy shóptesin jáne aǵashty-butaly ósimdikterdiń sapasyn aıqyndaý maqsatynda júrgiziletin zerttep-qaraý; 7) jaıylymdardyń jalpy alańyna túsetin júktemeniń shekti ruqsat etiletin normalary – jaıy­lymdyq shalǵynnyń botanıkalyq quramy men onyń ónimdiligine zalal keltirmeı aýyl sharýashylyǵy janýar­laryn jaıýdy júzege asyrýǵa bolatyn, jaıylymdardyń jalpy alańyna aýyl sharýashylyǵy janýar­larynyń túrleri boıynsha, jaıylymdardyń tıp­teri men tabıǵı-klımattyq aımaqtar bólinisinde óńir­ler boıynsha túsetin júktemeniń saralanǵan normalary; 8) jaıylymdardyń oty-sýynyń moldyǵy – jaıylymdar alańynyń birligine shaqqandaǵy jaıylymdyq shalǵynnyń ónimdiligi; 9) jaıylymdardy sýlandyrý – jaıylymdarda aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn sýarýdy jáne personaldy aýyzsýmen jabdyqtaýdy qamtamasyz etý úshin shahtaly jáne qubyrly qudyqtardy, sý aıdyndaryn, sýat pýnktterin jáne basqa da qurylystardy salý; 10) jaıylymdardy túbegeıli jaqsartý – kópjyldyq shópterdiń jáne arıdtik ósimdikterdiń (daqyldardyń) shyǵymdylyǵy joǵary sorttaryn egý arqyly jańa shalǵyn ósirý; 11) jaıylymdyq ınfraqurylym obektileri – qurylystar, kópirler, joldar, sýlandyrý qurylystary (uńǵymalar, qubyrly jáne shahtaly qudyqtar, apandar), mal aıdaıtyn joldar, maldy aıaldatýǵa arnalǵan alańdar men sýat alańdary, qoılardy toǵytýǵa arnalǵan ydystar, qoralar jáne qorshalǵan jerler, jaıylymdardyń qorshaýlary, sharbaqtar (onyń ishinde elektrli sharbaqtar), aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn qorshap-bólshektep jaıýǵa arnalǵan qashalar, aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn veterınarııalyq emdeýge arnalǵan ótkelekter, elektr jáne jylý energııasymen qamtamasyz etýge arnalǵan qurylystar men obektiler, jańartylatyn jáne balamaly energııa kózderi paıdalanylatyn obektiler, sýmen jabdyqtaý obektileri jáne tirshilikti qamtamasyz etýdiń basqa da túrleri, personaldyń maýsymdyq turýyna arnalǵan qurylystar jáne jaıylymdardy kútip-ustaý men paıdalaný úshin qajetti ózge de múlik; 12) jaıylym paıdalanýshy – osy Zańǵa jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerine sáıkes jaıylymdardy paıdalaný quqyǵy bar jeke nemese zańdy tulǵa; 13) maýsymdyq jaıylymdar – jyl mezgilderine jáne (nemese) paıdalaný kezeńdiligine sáıkes qolaıly tabıǵı-klımattyq jaǵdaılarda aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn jaıý úshin paıdalanylatyn jaıylymdar; 14) shalǵaıdaǵy jaıylymdar – eldi mekenderden alystaǵy aýmaqtarda shalǵaıdaǵy mal sharýashylyǵyn júrgizý úshin paıdalanylatyn jaıylymdar. 2-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń jaıylymdar týraly zańnamasy 1. Qazaqstan Respýblıkasynyń jaıylymdar týraly zańnamasy Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyna negizdeledi jáne osy Zań men Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerinen turady. 2. Eger Qazaqstan Respýblıkasy ratıfıkasııalaǵan halyqaralyq shartta osy Zańda kózdelgennen ózgeshe qaǵıdalar belgilense, onda halyqaralyq sharttyń qaǵıdalary qoldanylady. 3-bap. Jaıylymdardyń quqyqtyq rejımi Jaıylymdardyń quqyqtyq rejımi Qazaqstan Respýblıkasynyń jer, orman, sý zańnamasyna, Qazaqstan Respýblıkasynyń erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar salasyndaǵy zańnamasyna sáıkes jerdiń qandaı da bir sanatyna olardyń tıesililigi jáne ruqsat etilgen paıdalaný tártibi negizge alyna otyryp aıqyndalady. 4-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń jaıylymdar týraly zańnamasynyń qaǵıdattary Qazaqstan Respýblıkasynyń jaıylymdar týraly zańnamasy mynadaı qaǵıdattarǵa negizdeledi: 1) jaıylymdardy utymdy paıdalaný; 2) jeke jáne zańdy tulǵalar úshin jaıylymdardyń qoljetimdi bolýy; 3) jaıylymdardy berýge já­ne paıdalanýǵa baılanysty is-sharalar­­dy júrgizý kezindegi jarııalylyq; 4) jaıylymdardy basqarý jáne paıdalaný jónindegi máselelerdi sheshýge jeke jáne zańdy tulǵalardyń qatysýy. 5-bap. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń quzyreti Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti: 1) jaıylymdardy basqarý, sýlandyrý jáne paıdalaný salasyndaǵy memlekettik saıasattyń negizgi baǵyttaryn ázirleıdi jáne olardyń júzege asyrylýy­n uıymdastyrady; 2) ózine Konstıtýsııamen, osy Zańmen, Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarymen jáne Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń aktilerimen júktelgen ózge de fýnksııalardy oryndaıdy. 6-bap. Ýákiletti organnyń quzyreti Ýákiletti organ: 1) jaıylymdardy basqarý jáne paıdalaný salasyndaǵy memlekettik saıasatty iske asyrady; 2) jaıylymdardy utymdy paıdalaný qaǵıdalaryn ázirleıdi jáne bekitedi; 3) jaıylymdardy sýlandyrý jónindegi is-sharalar josparyn ázirleıdi jáne bekitedi; 4) jaıylymdardyń jalpy alańyna túsetin júktemeniń shekti ruqsat etiletin normalaryn ázirleıdi jáne bekitedi; 5) jaıylymdardyń, onyń ishinde arıdtik jaıylymdardyń tozýymen jáne shóleıttenýimen kúres jónindegi is-sharalardy júrgizý ádistemesin ázirleıdi jáne bekitedi; 6) Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimetine bir oblystyń aýmaǵyndaǵy shalǵaıdaǵy jaıylymdardy basqa oblystyń uzaq merzimdi paıdalanýyna berý týraly usynys engizedi; 7) jaıylymdardyń oty-sýynyń moldyǵy jáne jaıylymdyq ınfraqurylym obektileriniń jaı-kúıi týraly derekter jınaýdy júzege asyrady; 8) jaıylymdardy qalpyna keltirý, saqtaý, utymdy paıdalaný jáne túbegeıli jaqsartý úshin ǵylymı-zertteý, izdestirý, jobalaý jumystaryn uıymdastyrady; 9) jaıylymdardy paıdalaný jáne qorǵaý salasynda halyqaralyq yntymaqtastyqty júzege asyrady; 10) osy Zańda, Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń aktilerinde kózdelgen ózge de ókilettikterdi júzege asyrady. 7-bap. Oblystyń jergilikti atqarýshy organynyń quzyreti Oblystyń jergilikti atqarýshy organynyń quzyretine: 1) ýákiletti organǵa: jaıylymdardy utymdy paıdalaný; jaıylymdardyń tozýymen jáne shóleıttenýimen kúres jónindegi is-sharalardy júrgizý; jaıylymdardyń oty-sýynyń moldyǵy; jaıylymdyq ınfraqurylym obektileriniń jaı-kúıi týraly jartyjyldyq jáne jyldyq esepterdi usyný; 2) jaıylymdyq ınfraqurylym obektilerin damytý jáne rekonstrýksııalaý jónindegi josparlardy ázirleý jáne bekitý; 3) jergilikti memlekettik basqarý múddesinde ózine Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasymen júkteletin ózge de ókilettikterdi júzege asyrý jatady. 8-bap. Aýdannyń, oblystyq mańyzy bar qalanyń jergilikti ókildi organynyń quzyreti Aýdannyń, oblystyq mańyzy bar qalanyń jergilikti ókildi organynyń quzyretine: 1) Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospardy bekitý; 2) aýdannyń (qalalardaǵy aýdandardan basqa), oblystyq mańyzy bar qalanyń jergilikti atqarýshy organynyń Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospardy iske asyrý qorytyndylary týraly jyl saıynǵy esebin tıisti ákimshilik-aýmaqtyq birliktiń jergilikti ózin-ózi basqarý organdary ókilderiniń qatysýymen tyńdaý; 3) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes azamattardyń quqyqtary men zańdy múddelerin qamtamasyz etý boıynsha ózge de ókilettikterdi júzege asyrý jatady. 9-bap. Aýdannyń (qalalardaǵy aýdandardan basqa), oblystyq mańyzy bar qalanyń jergilikti atqarýshy organynyń jáne aýdandyq mańyzy bar qala, kent, aýyl, aýyldyq okrýg ákimderiniń quzyreti 1. Aýdannyń (qalalardaǵy aýdandardan basqa), oblystyq mańyzy bar qalanyń jergilikti atqarýshy organynyń quzyretine: 1) Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospardy aýdandyq mańyzy bar qala, kent, aýyl, aýyldyq okrýg ákimderimen jáne jergilikti ózin-ózi basqarý organdarymen birlesip ázirleý, aýdannyń, oblystyq mańyzy bar qalanyń jergilikti ókildi organyna bekitýge engizý; 2) Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospardyń iske asyrylýyn qamtamasyz etý jáne aýdannyń, oblystyq mańyzy bar qalanyń jergilikti ókildi organyna ony iske asyrý qorytyndylary týraly jyl saıynǵy esepti usyný; 3) jaıylymdardy geobotanıkalyq zerttep-qaraý negizinde jaıylym aınalymdarynyń shemasyn ázirleý jáne bekitý; 4) jaıylym paıdalanýshylar arasynda jaıylymdardy utymdy paıdalaný jónindegi is-sharalardy júrgizý týraly túsindirý jumysyn júzege asyrý; 5) jergilikti memlekettik basqarý múddesinde Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasymen ózine júkteletin ózge de ókilettikterdi júzege asyrý jatady. 2. Aýdandyq mańyzy bar qala, kent, aýyl, aýyldyq okrýg ákimderi: 1) Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospardyń iske asyrylýyn qamtamasyz etedi jáne jergilikti ózin-ózi basqarý organyna (jergilikti qoǵamdastyq jıynyna) ony iske asyrý qorytyndylary týraly jyl saıynǵy esepti usynady; 2) jaıylym paıdalanýshylar arasynda jaıylymdardy utymdy paıdalaný jónindegi is-sharalardy júrgizý týraly túsindirý jumysyn júzege asyrady; 3) jaıylymdardyń jalpy alańyna túsetin júktemeniń shekti ruqsat etiletin normalarynyń saqtalýyn jergilikti ózin-ózi basqarý organdarymen birlesip qamtamasyz etedi; 4) Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospardy ózderiniń ınternet-resýrstaryna ornalastyrady; 5) Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospardy iske asyrý qorytyndylary týraly jyl saıynǵy esepterdi tıisti aýmaqtarda taratylatyn buqaralyq aqparat quraldarynda jarııalaıdy; 6) oblystyń jergilikti atqarýshy organyna taptal­ǵan jáne tozǵan jaıylymdar týraly aqparat beredi; 7) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasymen ózderiniń qaraýyna jatqyzylǵan ózge de máselelerdi sheshedi. 10-bap. Jergilikti ózin-ózi basqarý organdarynyń qaraýyna jatqyzylǵan máseleler Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes jergilikti ózin-ózi basqarý organdary: 1) aýdannyń (qalalardaǵy aýdandardan basqa), oblystyq mańyzy bar qalanyń jergilikti atqarýshy organymen jáne aýdandyq mańyzy bar qala, kent, aýyl, aýyldyq okrýg ákimderimen birlesip Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospardy ázirleýge qatysady; 2) aýdandyq mańyzy bar qala, kent, aýyl, aýyldyq okrýg ákimderiniń Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospardy iske asyrý qorytyndylary týraly jyl saıynǵy esepterin tyńdaıdy jáne talqylaıdy; 3) aýdandyq mańyzy bar qala, kent, aýyl, aýyldyq okrýg aýmaqtarynyń sheginde ornalasqan jaıylymdardy qaıta bólý máselesin qaraý kezinde qatysady; 4) Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospardy iske asyrýǵa qatysady; 5) aýdandyq mańyzy bar qala, kent, aýyl, aýyldyq okrýg ákimderine jaıylymdardy berý jáne paıdalaný máseleleri boıynsha usynystar engizedi; 6) aýdandyq mańyzy bar qala, kent, aýyl, aýyldyq okrýg aýmaqtarynyń sheginde jaıylymdardy basqarý jáne paıdalaný máseleleri boıynsha jaıylym paıdalanýshylarmen, jaıylym paıdalanýshylar birlestikterimen (jaı seriktestiktermen, konsorsıým­darmen) ózara is-qımyl jasaıdy. 11-bap. Jaıylym paıdalanýshylardyń quqyqtary men mindetteri 1. Jaıylym paıdalanýshy: 1) Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospardy ázirleýge qatysýǵa; 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes jaıylymdardy berý jáne paıdalaný máseleleri boıyn­sha jergilikti qoǵamdastyq jınalystary men jıyndaryna qatysýǵa; 3) jaıylymdardyń jalpy alańyna túsetin júktemeniń shekti ruqsat etiletin normalary saqtalǵan kezde jaıylymdardyń ónimdiligi jaıylatyn aýyl sharýashylyǵy janýarlaryna jemshóp qajettiliginen asatyn jaǵdaılarda, jemshóp daıyndaý maqsatynda shóp shabýdy júzege asyrýǵa; 4) osy Zańda jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda kózdelgen ózge de quqyqtardy júzege asyrýǵa quqyly. 2. Jaıylym paıdalanýshy: 1) jaıylymdardy berý sharttaryna sáıkes jaıylym­dardy nysanaly maqsaty boıynsha utymdy paıdalanýǵa; 2) jaıylym aınalymdary shemasyn saqtaýǵa; 3) Qazaqstan Respýblıkasynyń veterınarııa salasyndaǵy zańnamasyn jáne órt qaýipsizdigi talaptaryn saqtaýǵa; 4) basqa jaıylym paıdalanýshylardyń quqyqtaryn buzbaýǵa; 5) osy Zańda jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda kózdelgen ózge de mindetterdi oryndaýǵa mindetti. 12-bap. Jaıylym paıdalanýshylar birlestigi (jaı seriktestik, konsorsıým) 1. Jaıylymdardy paıdalaný kezinde birlesken qyzmetti júrgizý úshin jaıylym paıdalanýshylar Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyq zańnamasyna sáıkes jasalatyn birlesken qyzmet týraly shart negizinde jaıylym paıdalanýshylar birlestigin (jaı seriktestikti, konsorsıýmdy) qurýǵa quqyly. 2. Jaıylym paıdalanýshylar (jaı seriktestikke, konsorsıýmǵa qatysýshylar) ózara kelisý boıynsha ortaq isterge basshylyq jasaýdy jáne ony júrgizýdi jaıylym paıdalanýshylardyń birine (jaı seriktestikke, konsorsıýmǵa qatysýshyǵa) tapsyra alady. 3. Birlesken qyzmetti júzege asyrý úshin jaıylym paıdalanýshylar – birlesken qyzmet týraly shartqa qatysýshylar aqshalaı nemese basqa múlikpen nemese tıisinshe eńbek úlesi arqyly jarnalardy engizedi. Jaıylym paıdalanýshylar birlestiginiń (jaı seriktestiktiń, konsorsıýmnyń) ortaq múlkin paıdalaný tártibi Qazaqstan Respýblıkasynyń Azamattyq kodeksinde aıqyndalady. 4. Jaıylym paıdalanýshylar birlestiginiń (jaı seriktestiktiń, konsorsıýmnyń) qyzmetin uıymdastyrýdyń ózge de máseleleri Qazaqstan Respýblıkasynyń Azamattyq kodeksinde aıqyndalady. 13-bap. Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospar 1. Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospar jaıylymdardy utymdy paıdalaný, jemshópke qajettilikti turaqty qamtamasyz etý jáne jaıylymdardyń tozý prosesterin bolǵyzbaý maqsatynda qabyldanady. Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospardy ázirleý kezinde ákimshilik-aýmaqtyq birlikterdiń tıisti aýmaqtarynda aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn jaıý dástúri eskeriledi. Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospar qysqa merzimdi (bir jylǵa deıin) jáne (nemese) uzaq merzimdi (eki jylǵa deıin) kezeńderge bekitiletin normatıvtik quqyqtyq akt bolyp tabylady. 2. Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospar: 1) quqyq belgileıtin qujattar negizinde jer sanattary, jer ýchaskeleriniń menshik ıeleri jáne jer paıdalanýshylar bólinisinde ákimshilik-aýmaqtyq birlik aýmaǵynda jaıylymdardyń ornalasý shemasyn (kartasyn); 2) jaıylym aınalymdarynyń qolaıly shemalaryn; 3) jaıylymdardyń, onyń ishinde maýsymdyq jaıylymdardyń syrtqy jáne ishki shekaralary men alańdary, jaıylymdyq ınfraqurylym obektileri belgilengen kartany; 4) jaıylym paıdalanýshylardyń sý tutyný normasyna sáıkes jasalǵan sý kózderine (kólderge, ózenderge, toǵandarǵa, apandarǵa, sýarý nemese sýlandyrý kanaldaryna, qubyrly nemese shahtaly qudyqtarǵa) qol jetkizý shemasyn; 5) jaıylymy joq jeke jáne (nemese) zańdy tulǵalardyń aýyl sharýashylyǵy janýarlarynyń mal basyn ornalastyrý úshin jaıylymdardy qaıta bólý jáne ony beriletin jaıylymdarǵa aýystyrý shemasyn; 6) aýdandyq mańyzy bar qala, kent, aýyl, aýyldyq okrýg mańynda ornalasqan jaıylymdarmen qamtamasyz etilmegen jeke jáne (nemese) zańdy tulǵalardyń aýyl sharýashylyǵy janýarlarynyń mal basyn shalǵaıdaǵy jaıylymdarǵa ornalastyrý shemasyn; 7) aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn jaıýdyń jáne aıdaýdyń maýsymdyq marshrýttaryn belgileıtin jaıylym­dardy paıdalaný jónindegi kúntizbelik grafıkti; 8) tıisti ákimshilik-aýmaqtyq birlikte jaıylymdardy utymdy paıdalaný úshin qajetti ózge de talaptardy qamtýǵa tıis. Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi jospar: jaıylymdardy geobotanıkalyq zerttep-qaraýdyń jaı-kúıi týraly málimetter; veterınarııalyq-sanıtarııalyq obektiler týraly málimetter; ıelerin – jaıylym paıdalanýshylardy, jeke jáne (nemese) zańdy tulǵalardy kórsete otyryp, aýyl sharýashylyǵy janýarlary mal basynyń sany týraly derekter; aýyl sharýashylyǵy janýarlarynyń túrleri men jynystyq jas toptary boıynsha qalyptastyrylǵan úıirlerdiń, otarlardyń, tabyndardyń sany týraly derekter; shalǵaıdaǵy jaıylymdarda jaıý úshin aýyl sharýashylyǵy janýarlarynyń mal basyn qalyptastyrý týraly málimetter; ekpe jáne arıdtik jaıylymdarda aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn jaıý erekshelikteri; maldy aıdap ótýge arnalǵan servıtýttar týraly málimetter; memlekettik organdar, jeke jáne (nemese) zańdy tulǵalar bergen ózge de derekter eskerile otyryp qabyldanady. 3. Jaıylymdardy paıdalaný jónindegi qatynastar Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasymen retteledi. 14-bap. Jaıylymdardy berý sharttary 1. Osy Zańǵa jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerine sáıkes jaıylymdar jeke aýlany ustaý, sharýa nemese fermer qojalyǵyn júrgizý úshin, sondaı-aq aýyl sharýashylyǵy óndirisin júrgizý úshin beriledi. 2. Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi josparǵa sáıkes jaıylymdardy berý kezinde mynadaı sharttar eskerilýge tıis: 1) aýyl sharýashylyǵy janýarlary mal basynyń bolýy; 2) jaıylymdyq ınfraqurylym obektileriniń bolýy jáne olardyń jaı-kúıi; 3) jer ýchaskesiniń ónimdiligi. 3. Eki jyl boıy jaıylymdarda jaıý úshin aýyl sharýashylyǵy janýarlary bolmaǵan ne olardyń sany jaıylymdardyń jalpy alańyna túsetin júktemeniń shekti ruqsat etiletin normasynyń jıyrma paıyzynan az bolǵan jáne (nemese) jemshóp daıyndaý maqsatynda shóp shabý bolmaǵan jaǵdaıda, jer ýchaskeleri Qazaqstan Respýblıkasynyń jer zańnamasynda kózdelgen tártippen alyp qoıýǵa jatady. 4. Jaıylymdardyń jalpy alańyna túsetin júktemeniń shekti ruqsat etiletin normasyn aıqyndaý kezinde basqa aýyl sharýashylyǵy alqaptarynyń ishindegi usaq kontýrly (qosylǵan) jaıylymdar eskerilmeıdi. 15-bap. Jaıylymdardy berý jáne paıdalaný tártibi 1. Kentterdiń jáne aýyldyq eldi mekenderdiń aýmaǵy sheginde ornalasqan, memleket menshigindegi jaıylymdar jergilikti halyqtyń aýyl sharýashylyǵy janýarlarynyń analyq (saýyn) mal basyn ustaý boıyn­sha muqtajyn qanaǵattandyrý úshin beriledi. 2. Jaıylymdardyń jalpy alańyna túsetin júktemeniń shekti ruqsat etiletin normalary saqtalǵan kezde ǵana, osy baptyń 1-tarmaǵynda kórsetilgen jaıylym­darda basqa aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn jaıýǵa ruqsat etiledi. Jaıylymdardyń jalpy alańyna túsetin júkt­meniń shekti ruqsat etiletin normalary asyp ketken kezde Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jó­nindegi josparǵa sáıkes jaıylymdar aýdandyq mańyzy bar qala, kent, aýyl, aýyldyq okrýg sheginde beriledi. 3. Aýdandyq mańyzy bar qala, kent, aýyl, aýyl­dyq okrýg sheginde jaıylymdarmen qamtamasyz etilmegen jeke jáne (nemese) zańdy tulǵalardyń aýyl sharýashylyǵy janýarlarynyń mal basy Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi josparǵa sáıkes shalǵaıdaǵy jaıylymdarǵa aýystyrylady. 4. Jergilikti halyqtyń aýyl sharýashylyǵy janýar­laryn ustaý úshin eldi mekender sheginde jaıylymdar berý Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi josparǵa sáıkes aýdandyq mańyzy bar qala, kent, aýyl, aýyldyq okrýg ákimderiniń, al aýdan, oblystyq mańyzy bar qala sheginde – aýdannyń (qalalardaǵy aýdandardan basqa), oblystyq mańyzy bar qalanyń jergilikti atqarýshy organynyń sheshimderimen júzege asyrylady. 5. Bir aýdandyq mańyzy bar qala, kent, aýyl, aýyldyq okrýg aýmaǵyndaǵy jaıylymdardy basqa aýdandyq mańyzy bar qalanyń, kenttiń, aýyldyń, aýyldyq okrýgtiń paıdalanýyna berýdi aýdandyq mańyzy bar qala, kent, aýyl, aýyldyq okrýg ákimderiniń, jergilikti ózin-ózi basqarý organdarynyń usynysy boıynsha aýdannyń (qalalardaǵy aýdandardan basqa), oblystyq mańyzy bar qalanyń jergilikti atqarýshy organy júzege asyrady. 6. Bir aýdannyń (qalalardaǵy aýdandardan basqa), oblystyq mańyzy bar qalanyń aýmaǵyndaǵy jaıylymdardy basqa aýdannyń (qalalardaǵy aýdandardan basqa), oblystyq mańyzy bar qalanyń paıdalanýyna berýdi aýdannyń (qalalardaǵy aýdandardan basqa), oblystyq mańyzy bar qalanyń jergilikti atqarýshy organynyń usynysy boıynsha oblystyń jergilikti atqarýshy organy júzege asyrady. 7. Bir oblystyń, respýblıkalyq mańyzy bar qalanyń, astananyń aýmaǵyndaǵy jaıylymdardy basqa oblystyń paıdalanýyna berýdi oblystyń jergilikti atqarýshy organynyń usynysy boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti júzege asyrady. 16-bap. Shalǵaıdaǵy jaıylymdardy berý jáne paıdalaný tártibi 1. Bir oblystyń aýmaǵyndaǵy shalǵaıdaǵy jaıylym­dardy basqa oblystyń uzaq merzimdi paıdalanýyna berýdi ýákiletti organnyń usynysy boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti júzege asyrady. 2. Bir aýdannyń (qalalardaǵy aýdandardan basqa), oblystyq mańyzy bar qalanyń aýmaǵyndaǵy shalǵaıdaǵy jaıylymdardy basqa aýdannyń (qalalardaǵy aýdandardan basqa), oblystyq mańyzy bar qalanyń uzaq merzimdi paıdalanýyna berýdi aýdannyń (qalalardaǵy aýdandardan basqa), oblystyq mańyzy bar qalanyń jergilikti atqarýshy organynyń usynysy boıynsha oblystyń jergilikti atqarýshy organy júzege asyrady. 3. Jaıylymdardy basqarý jáne olardy paıdalaný jónindegi josparda aıqyndalatyn qashyqtyqtaǵy shalǵaıdaǵy jaıylym ýchaskelerine tikeleı jaqyn ornalasqan eldi meken aýmaǵynda turaqty turatyn jeke tulǵalardyń nemese eldi meken aýmaǵynda tirkelgen zańdy tulǵalardyń jáne aýyl sharýashylyǵy janýarlary osy Zańnyń 15-babynyń 3-tarmaǵyna sáıkes aýystyrylatyn, aýdandyq mańyzy bar qala, kent, aýyl, aýyldyq okrýg sheginde jaıylymdarmen qamtamasyz etilmegen jeke jáne (nemese) zańdy tulǵalardyń shalǵaıdaǵy jaıylymdardy berýde artyqshylyqty quqyǵy bar. 4. Shalǵaıdaǵy jaıylymdarda aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn jaıýdy júzege asyratyn jaıylym paıdalanýshylardyń tabıǵı sý aıdyndaryna jáne bıýdjet qarajaty esebinen salynǵan sýlandyrý qurylystaryna teń qol jetkizý quqyǵy bar. 17-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń jaıylymdar týraly zańnamasyn buzǵany úshin jaýaptylyq Qazaqstan Respýblıkasynyń jaıylymdar týraly zańnamasyn buzý Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna sáıkes jaýaptylyqqa alyp keledi. 18-bap. Osy Zańdy qoldanysqa engizý tártibi Osy Zań alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.NAZARBAEV Astana, Aqorda, 2017 jylǵy 20 aqpan № 47-VI QRZ