Yqtııarhatpen kelgen qandastar qalaı tirkeledi?

Kez kelgen qazaqstandyq ýaqytsha basqa qalada turýy kerek bolsa, ol ýaqytsha meken-jaı boıynsha tirkeýden ótýge mindetti. Tirkeýge turmaǵan adamǵa 10 AEK (23 myń teńgege jýyq) kóleminde aıyppul salynady. Kóshi-qon zańdaryna engizilgen jańa ereje qoǵamda jıi talqylanǵan ózekti taqyrypqa aınaldy. Osy rette yqtııarhatpen júrgen qandastarymyzdy ýaqytsha tirkeýge alý qalaı júzege asýda degen zańdy suraq týyndaıdy. Yqtııarhat – shet el azamattaryna 10 jylǵa nemese 5 jylǵa beriletin qujat. Iаǵnı, azamattyq alǵanǵa deıin turaqty tirkeýge turýǵa múmkindik be­redi. Shet el azamattary yq­tııar­hattyń kómegi­men shekaradan vızasyz shyǵýy­na, erkin júrip-turýyna múmkin­dik alady. Ishki ister mınıstri­niń 2015 jylǵy 7 sáýirdegi №315 buıryǵynda «Sheteldikter men azamattyǵy joq adamdardy tirkeý jáne olarǵa Qazaqstan Res­pýb­lıkasynda turaqty turýǵa ruqsat berý», «Azamattyǵy joq adam­darǵa kýálik­ter jáne Qazaqstan Res­pýblıkasynda turaqty tura­tyn sheteldikterdiń turýyna yqtııarhat berý», «Qazaqstan Res­pýblıkasynyń azamattyǵyn alýdy jáne odan shyǵýdy tir­keý» máseleleri aıtylyp, beki­tilgen bolatyn. Máselen, Qytaı Halyq Res­pýb­lıkasynan elimizge oral­ǵan qandasymyz, Almaty qala­syn­daǵy «Halyqaralyq qazaq-qytaı kolledjiniń» 2-shi kýrs stýdenti Jupar Dúısenbek «Yq­tııarhat alarda turǵylyqty meken-jaıym boıynsha kóshi qon polısııasy arqyly avtomatty túrde turaqty tirkeýge turdym. Turǵylyqty jerim – Almaty oblysynyń Shelek aýyly. Almaty qalasynda oqı­tyndyqtan alǵashynda ýa­qyt­sha tirkeý máselesi shyq­qan­da azamattyq ala qoımaǵan biz­der úshin ýaqytsha tirkeýge tu­rý qalaı bolmaq dep alań­da­ǵa­nym ras. Árkim ár túrli aıta­dy. Osyǵan qatysty naqty aq­parattar berilip, túsindirý ju­mys­tary júrgizilse», deıdi. Osy suraqqa jaýap alý maq­satynda Almaty qalasyn­daǵy osy máselege jaýapty mamandar keńesine júgingen edik. Halyqqa qyzmet kór­setý ortalyqtaryna habarlas­qanymyzda, atalǵan suraqqa jaýap bere almaıtyndaryn aıtyp, kóshi-qon polısııasyna baǵyttady. Almaty qalalyq kóshi-qon polısııasy basshysynyń orynbasary, polkovnık Jandos Turys­bekov ýaqytsha tirkeý má­se­­­lesiniń yqtııarhatpen júr­gen qandastarymyzǵa eshqan­daı qatysy joqtyǵyn aıta­dy. «Azamattyq alma­ǵan qan­das­ta­rymyzdyń tirke­lý má­selesi bur­yn­ǵy qal­pynda ret­teledi. Ishki ister mınıs­trliginde osyǵan qatysty biraz áńgi­meler bolǵan. Degenmen, naqty maquldanǵan joq. Yqtııar­haty bar etnostyq qa­zaq­tar turǵylyqty meken-jaıy boıynsha tirkeýge tura beredi. Yqtııarhatpen júrgen basqa shet el azamattaryna da ýa­qyt­sha tirkeýge turý kerek emes. Ke­ri­sinshe, ol azamattar turaqty tir­­keýge turǵan jerinen basqa me­ken-jaıǵa ýaqytsha tirkelgen jaǵ­­daıda bul zań buzýshylyq bolyp esepteledi. Osyndaı saýal­men bizge kelip jatqan azamattar legi kóp. Olarǵa barynsha tú­­sindirý jumystary júrgizilip ja­­tyr.Ýaqytsha tirkeý boıynsha ol azamattarǵa eshqandaı alań­daýdyń qajeti joq», – dedi ol. Kóshi-qon polısııasy qyz­met­keriniń bul jaýabynan kópshilikti alańdatqan máse­leniń ara-jigi ashylǵandaı bolǵany ras. О́ıtkeni, Jupar Dúısenbek tilge tıek etkendeı, ǵalamtor betteri men jaýapty meke­melerdiń saıttarynan bul saýalǵa qatysty naqty aqparat taba almadyq. Tarıhı atamekenine kósh tú­zep jatqan qandas­ta­rymyzdyń basym bóligi О́z­bekstan men Qytaıdan qonys aýdarǵan­dar. Memleket ta­rapynan olarǵa barynsha qoldaý kórsetilýde. Elbasymyz «Álemde óz qan­dastaryn atajurtqa jınap, memlekettik turǵydan arnaıy baǵdarlamalar qabyldaǵan, kelgenderdiń jańa ortada jatsynbaı, birden sińip, jaıly ǵumyr keship ketýine barlyq jaǵdaılaryn jasap jatqan dúnıe júzindegi úsh eldiń biri – Qazaqstan», dep beker aıtpasa kerek. Qandastarymyzdyń áleý­mettik jaǵdaıynyń jaq­sa­ryp, ál-aýqatynyń artýy eli­miz úshin zor abyroı. Osy rette olarǵa quqyqtyq tur­ǵy­dan kómek kórsetý barlyq qo­ǵam mú­sheleriniń mindeti bolýǵa tıis. Arman OKTIаBR, jýrnalıst ALMATY