Bolashaqtyń kilti bilikti mamannyń qolynda

Bolashaqtyń ekonomıkasyn qurý úshin negiz qalaý mańyzdy. Smart-tehnologııalar, jasandy ın­tel­­lekt, kıberfızıkalyq júıe­ler ın­tegrasııalary, bolashaq­tyń ener­getıkasy, jobalaý jáne ın­jı­nı­rıng salalarynda biliktilikti damyt­ý qajettigi týyndaıdy. Muny tek tıim­di ǵylymı-ınnovasııalyq júıe qurý arqyly ǵana jasaýǵa bolady. Bıylǵy Joldaýynda Elbasy ǵylymı-tehnıkalyq qyzmettiń nátıje­sin kommersııalaýdyń tıimdi júıe­siniń asa qajet ekendi­gin atap ótken bolatyn. Bul júıe damýy­nyń mańyzdy quramy ǵylym men bıznes arasyndaǵy myqty baılanys bolyp tabylady. Ǵylym men bıznes arasyndaǵy baılanystyń damýyna qolǵabys etý maqsatynda Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Dúnıejúzilik banktiń qatysýymen Tehnologııalardy kommersııalaý jobasyn júzege asyrýda jáne onyń sheńberinde «Tehnologııalardy kommersııalaý ortalyǵy» qyzmet etýde. Atalǵan júıeni damytýdyń mańyzdy quramdas bóligi ǵylym men bız­nestiń arasyndaǵy baılanys bolyp tabylady. 2013-2016 jyl­dary osy joba sheńberinde 65 ǴZTKJ jobasy jáne 16 ınno­va­sııalyq grant jobalary sııaq­ty jalpy quny 6 mlrd teńge­den astam joba iske asyrylýda. Jas ǵalymdardyń ǵylymǵa kelýi kóbeıdi. 35 jasqa deıingi ǵalymdar úlesi 38 paıyzǵa deıin, 45 jasqa deıingi ǵalymdar úlesi 56 paıyzǵa deıin ósti. Innovasııalyq tehnologııa­lar parkiniń ınnovasııalyq klasterinde 67 ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń, 45 joǵary oqý ornynyń, 40 myńnan astam bitirýshiniń qabilet-qary­my jumyldyrylyp, onda teh­no­logııalyq daǵdylardy alýǵa, joba­lar akselerasııasyna jáne ser­pindi ıdeıalardyń júzege asýy­na qajetti jaǵdaılar jasalý­da. Bola­shaǵy mol ázirlemelerdi qar­jy­lan­dyrý úshin parktiń mamandan­dyrylǵan avtonomdy klasterlik qory qurylǵan. Elbasy Joldaýda basty ba­sym­­dyq­­tardyń biri – ekonomıka­nyń jedel­detilgen tehnologııalyq jań­ǵyr­tylýy ekenin atap ótti. Iаǵnı, sıfrly tehnologııany qol­­daný arqyly qurylatyn jańa ın­­dýs­trııalardy órkendetýge tıispiz. Bul – mańyzdy keshendi min­det. Maqsat 3D-prıntıng, on­laın-saýda, mobıldi bankıng, sıfr­ly qyzmet kórsetý sekildi den­saý­lyq saqtaý, bilim berý isinde qoldanylatyn jáne basqa da perspek­tıvaly salalardy damytý bolyp tabylady. Osyǵan oraı, Úkimetke «Sıfrly Qazaqstan» jeke baǵdarlamasyn ázirleý jáne qabyldaý tapsyryldy. Osynyń bári ekonomıkany ár­taraptandyrýǵa múmkin­dik beredi. Ekonomıkasy ártarap­tandyrylǵan elderdiń halqy daǵdarys kezin­de qınala qoı­maıdy. Iаǵnı, ınves­tısııalyq bel­sendilik pen suranys tómen­deýde, al báseke tek kúsheıip kele­di. Sondyqtan ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlamasyn jandandyrý barysynda ónim­dilik pen tıimdilikti arttyrýǵa, ónim­diligi az salalardy qoldaýdan bas tartyp, aldymen eksportqa baǵyt­talǵan perspektıvasy baryn ǵana tańdaýǵa den qoıý qajet. Ábdijapar SAPARBAEV, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, professor