Odaq aldynda ortaq mindetter tur

Qazaqstan Premer-Mınıstri Baqytjan Saǵyntaev Bishkekte Eýrazııalyq Úkimetaralyq keńestiń kezekti otyrysyna qatysyp sóz sóıledi, dep habarlady Premer-Mınıstrdiń baspasóz qyzmeti. EAEO eki jyldan astam ýaqytta tıimdi ıntegrasııalyq birlestik retinde qalyptasty. Degenmen, bul jyldar bizdiń elderimiz úshin ońaı bolǵan joq. Syrtqy qozǵaýshy kúshterdiń yqpaly, jahandyq qarjylyq jáne taýar naryqtarynyń turaqsyzdyǵy baıqaldy. Osyǵan oraı, Odaqtyń IJО́ kólemi 0,7%-ǵa, ózara saýda aınalymy 11%-ǵa tómendedi, dep atap ótti B.Saǵyntaev. Osyndaı kezeńde ózara is-qımyldy nyǵaıtý, elder arasyndaǵy saýdany da­my­tý­dyń jańa tıimdi quraldaryn qa­lyp­­tas­tyrý boıynsha ortaq kúsh-jigerdi shoǵyr­landyrý mańyzdy. Osy qyzmettegi mańyzdy baǵyt keder­giler men shekteýlerdi joıý bolyp tabyla­dy. Bul jumysty júıeli ári kezeń-kezeńi­men júrgizgen jón. Atalǵan baǵytta mem­leketterdiń sarapshylary men komıssııa edáýir jumystar atqardy. 60-tan astam keder­giler men shekteýlerdiń tizilimi úıles­tirildi. Aldaǵy ýaqytta olardy joıýǵa baılanysty jol kartalary ázirlenetin bolady. Bul bizdiń kásiporyndarymyzǵa ortaq naryqtarǵa shyǵý jolyn jeńildetip, sonymen qatar, olardyń damýyna qosymsha jaǵdaılar jasaıdy. Odaqta ózara is-qımyldy nyǵaıtýdyń taǵy bir elementi memleketterdiń taýar óndirýshileri men bıznesi úshin eń qolaıly jaǵdaılardy jasaý bolyp tabylady. Bul týraly Qyrǵyzstan Prezıdenti A.Atambaev Memleket basshylaryna úndeýinde málim­dedi, dep jalǵady sózin B.Saǵyntaev. EAEO kásipkerleri yqpaldasýdan, ortaq naryqtar qurýdan eleýli, jaqsy nátıje kútedi. Sol sebepti de biz «oıynnyń ortaq erejeleri» dep atalatyn biryńǵaı retteýdi júzege asyrýǵa ózimiz kelisken salalarda bızneske qajetti sapaly, tıimdi ári aýyrtpalyq túsirmeıtin retteý tájirıbesine qol jetkizýimiz qajet. Osy oraıda, bizdiń elderimizdiń bıznesine kedendik resimderdi jeńildetý, postkedendik baqylaýǵa ekpin túsirilgen elektrondy maǵlumdaýdy jeńildetý erejelerinen turatyn Keden kodeksiniń jyldamyraq qabyldanǵany kerek. Biz jaqyn arada barlyq el kodekske qol qoıyp, jyl sońyna deıin ol kúshine enedi degen senimdemiz. Sonymen qosa, biz kedendik tazartý salasynda týyndaıtyn máseleler keshenin birlesip sheshýge nıettimiz. Kedendik qyzmetterdiń baǵalaýy bo­ıynsha, Qytaı taýarlarynyń tranzıtpen Qyrǵyz Respýblıkasynyń aýmaǵyna ótýi kezinde kedendik ákimshilendirý deńgeıi jetkiliksiz bolýyna qatysty másele oryn alýy múmkin. Buǵan Qytaıdan avtokólikpen 2016 jyly tranzıttik tasy­maldardyń 9,5 esege artýy dálel. Bizdiń oıymyzsha, EAEO-nyń sıfrlyq máseleler tizimin damytý boıynsha bas­tamalardy qarastyrý kezinde de júıelik tásil ornyǵýy kerek. Bizdiń júıelerdiń bir-birimen túıindesýge múmkindikteri bolýy kerek ekeni sózsiz. Bul ákimshilik kedergilerdi joıýǵa, jańa ekonomıkany damytý úshin bosalqy daıyndama qurýda tetikterdi tıimdi iske asyrýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar, sıfrlyq máseleler tizimin muqııat qarastyrǵan jón. Osy saladaǵy ulttyq baǵdarlamalardy júzege asyrý jumystaryn oqshaýlaýǵa jol bermeý kerek. Jańa jobalardy iske qosý syrtqy naryqtarǵa qoljetimdiliktiń qolaı­ly jaǵdaılaryn jasaý jumystarymen tıim­di qamtamasyz etilýi qajet. Osyǵan oraı, EAEO-nyń halyqaralyq kún tártibin iske asyrýǵa basa nazar aýdarylady. Qazirgi tańda birqatar memlekettermen saýda-ekonomıkalyq kelisimderge qol qoıý týraly kelissózder júrgizilýde. QHR, Úndistan, Iran, Serbııa, Izraıl, Moń­ǵolııa, Sıngapýr sekildi eldermen túrli daıyn­dyq deńgeıinde yntymaqtastyq máseleleri sheshilýde. Kelissózder júrgizýdiń qarqyn­yna qaramastan, bizdiń salalar men kásip­­oryndardyń suranystary qanaǵat­tan­dyrylýy kerek. Bul EAEO elderiniń eko­nomıkalaryna ınvestısııalar tartý men eksporttyq áleýetti iske asyrýdyń negizi bolmaq. Biz ıntegrasııalyq birlestigimizdiń tabysty bolýy úshin ár el shıraq ári qaryshty damýy kerek dep esepteımiz. Sol sebepti biz Qyrǵyz Respýblıkasynyń EAEO jaǵdaılaryna beıimdelýine qoldaý kórsetý qajettigin quptaımyz. Biz jeltoqsan­da Qyrǵyz eline tıisti kómekti kórsetýge qatys­ty kelisim men hattamaǵa qol qoıdyq. Budan ózge, Qazaqstan arqyly tranzıtpen júk tasymaldaý kezinde sáı­kestendirilgen temir jol tarıfin mer­ziminen buryn usyný týraly kelisimge qol qoıdyq. Ol bıylǵy jyldyń qańtar aıynda kúshine endi. Sarapshylardyń baǵalaýy boıynsha, kelisim normalaryn merziminen buryn qabyldaý qyrǵyz júk jiberýshilerine shamamen 60 mln dollardy únemdeýge múmkindik beredi. Bıylǵy 1 qańtardan bastap, Qazaq­stan aýmaǵy boıynsha Qyrǵyzstannan Reseı­ge ótkizýge ruqsat etilgen taýarlar tizimi 86 qosymsha taýarlar tobyna ulǵaıtyldy. Budan ózge, bıylǵy aqpan aıynan bastap Qazaqstannyń barlyq aýmaǵyna veterınarlyq baqylaýǵa tıisti 46 taýar tobyn tasýǵa ruqsat berildi jáne Qazaqstannyń 5 oblysynyń aýmaǵyna tasýǵa ruqsat berilgen taýarlar tizimi 39 topqa deıin ulǵaıtyldy. Osylaısha, Qazaqstanǵa kirgizýge ruqsat berilgen EAEO kásiporyndarynyń tizilimine saı Qyrǵyzstan kásiporyndarynda shyǵa­ryl­ǵan ónimder tizimi 85 taýar tobyna deıin ulǵaıtyldy. Biz, sondaı-aq, Qazaqstanǵa óz ónim­derin jetkizýge yqylasty Qyrǵyzstan kásip­oryn­darynyń tizimin belgilengen tártipte ulǵaıtýǵa daıynbyz. О́zara qoldaý kórsetý, ymyraǵa kelý, tıimdi sheshimderdi tabý qaǵıdalaryna súıengen bizdiń ózara qarym-qatynasy­myz Odaqty nyǵaıtýǵa, onyń álemdik qoǵam­das­tyqtaǵy tartymdylyǵyn arttyrýǵa myqty serpin beretinine senimdimin, dep túıindedi sózin Qazaqstan Úkimetiniń basshysy. EÚAK otyrysy barysynda EAEO-daǵy ıntegrasııalyq úderisterdi odan ári nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan birqatar ózekti máseleler talqylandy. EAEO-ǵa múshe mem­leketter arasyndaǵy saýda-eko­no­mıka­lyq yntymaqtastyqqa jáne ózara saý­dany keńeıtýge, AО́K-ti damytýǵa jáne aýylsharýashylyq mashınasyn quras­tyrýǵa erekshe kóńil bólindi. Otyrys qorytyndysy boıynsha ózara saýda máselelerine, ıntegrasııalyq áleýetke ıe ekonomıka salalaryna, saýda kelissózderi nátıjelerine jáne bas­qa­lary­na qatysty birqatar birlesken qu­jat­tarǵa qol qoıyldy.