Erlan Saǵadıev: Maqsat – ýaqytpen úndese alǵa basý

UBT týraly

Bilim jaıynda sóz qozǵaǵanda aldymen oıǵa oralatyn másele, bul – jańarǵan UBT, muny ata-ana da, oqýshylar da kútti. Jaman ótip jatqan joq. Nátıjesinde, 2016 jyly 17 myń bala joǵary bilim alý múmkindigine qosymsha ıe bolyp otyr. Tutastaı alǵanda, biz joǵary bilim alý múmkindigin jeńildetý kerek dep oılaımyz jáne solaı istelip te jatyr. «Eko­­no­mıka 3.0»-diń negizgi qoz­ǵalt­qysh kúshi – joǵary bilim­di adam.

Aıtpaqshy, UBT týraly alań­damaýǵa da bolady. 1 aqpan­nan bastap baıqaý testileýdi úıde onlaın otyryp ta tapsyrýǵa bo­lady. Qosymsha biz baıqaý tes­ti­leýdi mektepterde ótkizý úshin 300 myń broshıýra basyp shyǵardyq, qajet bolsa, taǵy 500 myńyn shyǵaramyz. Iаǵnı, árbir bala UBT-ǵa deıin birneshe ret baıqaý testilerin tapsyra alady.

Bıyl grant sany bakalavrlar úshin 31 myńnan 36 myńǵa deıin ósti. Magıstranttar úshin 7 myń­nan 10 myńǵa deıin, dokto­rant­­tarǵa – 1 100. Buǵan qosa biz aımaq ákimderinen jergilikti JOO-ǵa ózderiniń granttaryn bólýdi suraımyz.

Bul jumystyń joǵary jáne tehnıkalyq bilimniń sapa­sy kóterilmeı, oıdaǵydaı bol­maı­tynyn túsinemiz. Biz mened­j­ment­ten bastaýdy, naqtyraq aıt­qanda, menedjmentke qoǵamdyq baqylaý júrgizýden bastaýdy jón kórdik. Qazaqstannyń mem­lekettik joǵary oqý oryn­da­ryn­da ákimdikter, bıznes, BǴM jáne qoǵam ókilderinen baqylaý keńes­teri qurylyp jatyr. Olar qarjy, akademııalyq stra­te­gııany jáne kadrdy baqylaýǵa ala­dy. Qazaqstanda alǵash ret mem­le­kettik joǵary oqý oryn­dary­nyń rektorlary Baqylaý keńes­teriniń tańdaýymen saılanatyn boldy. Búginde 5 rektordyń saılaýy ótti. Birinshi jartyjyldyqta bul rásimnen taǵy 6 rektor ótpek.

Kelesi mindet – ishki aýdıt, kor­poratıvtik hatshylar qyzmetin qurý. Úsh JOO-nyń baqylaý ke­ńes­teriniń múshesi retindegi jeke tájirıbem kórsetkendeı, bul sharalar naqty nátıje beredi. JOO-lardyń strategııalary ózgerip jatyr. Buryn olar kóbine formaldy túrde ázirlenip, BǴM qarjysyna táýeldi bolatyn, olardy eshkim oqymady dese de bo­lady. Al qazirgi tańda, bas­tysy, bul – naryqtaǵy uzaq mer­zimdi básekege qabilettilik – talapkerler úshin kúres, jańa metodıkalar jáne baǵdarla­ma­lar, JOO brendi. Munyń barly­ǵy birtindep jaı sóz emes eke­nin kórsetip keledi. Prosess ázirge baıaý jyljysa da, birden-bir durys jol osy dep bilemin.

Qoǵam aldyndaǵy zor jaýap­ker­shilik týraly aıtpasa da túsi­nikti. Joǵary oqý oryndaryndaǵy akademııalyq erkindik, qarjylyq derbestik, bastamashylyq – mı­nıstr­liktiń emes, qoǵamnyń jiti baqylaýynda bolǵanda ǵana múmkin bolmaq. Bul ózgeristerdi engizýge byltyr birshama ýaqyt jumsadyq. Búgin de bul jumys bastalyp ketti.

Bastysy – jańartylǵan mazmunǵa ótý

Jańartylǵan mazmunnyń máni – fýnksııalyq saýattylyq – ony bilip qana emes, meńgerý qajet. Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń (EYDU) 35 memleketi muny 15 jyl buryn iske asyra bastaǵan. Buǵan qosa, jańa baǵalaý júıesin quryp, 2000 jyldan bastap ózara básekege túsýde. Búginde aqparat kólemi eki jyl saıyn eselenip otyra­dy. Mysal úshin, 17 ǵasyr tur­ǵy­nynyń búkil ómir boıy jı­na­ǵan aqparat kólemin bizdiń za­man­dastar eki-aq aıda alady. Ǵasyr­lar boıǵy mamandyqtar 5 jyl ishinde birte-birte joıyla ber­edi. EYDU elderi osyny 20 jyl buryn túsinip qoıǵan. Biz jańartylǵan mazmundy engizýdi keshirek bastasaq ta, 4 jylda bul máseleni sheshýge tıispiz.

Byltyr jańartylǵan mazmun­daǵy baǵdarlamalar boıynsha 1-synyptar oqytyla bastasa, bıyl kezek 2, 5, 7-synyp oqýshy­lary­na keldi. Bul tusta aıta keterligi, muǵalimderdi daıarlaýda da kóp jumys bar. Byltyr jaz­da 74 myń muǵalim qaıta oqy­tyl­ǵanyn kópshilik biledi. Búgin­de bul jumysty oqý jyly boıy­na jalǵastyryp jatyrmyz. Bıyl­ǵy jazda taǵy 75 myń ustaz oqy­tyl­maq. Buǵan qosa 5 kúndik oqý aptasyna kóshý úderisi júredi.

Bazalyq oqýlyqtardyń mańyzy týraly da aıta ket­ken artyq bolmaıdy. Bul oqýlyq­tar­dyń avtorlyq quqyǵy memleketke tıesili ekendigin aıtyp júrmiz. Bul – óte mańyzdy. Oqýlyqtardy 1-synypqa jasalǵandaı onlaınǵa kóshirý múmkindigi paıda bolady.

Kelesi mańyzdy másele – úı tapsyrmalarynyń kólemi. Aýqymdy halyqaralyq saraptama málimetteri boıynsha, bizdiń oqýshylar úı tapsyrmasyn oryn­daýǵa jumsaıtyn ýaqyt kóle­mi jaǵynan 65 memleket ishin­de 4-oryn alyp otyr. Degen­men, halyqaralyq sarapshylar úı tapsyrmasy kóleminiń bala­lary­myzdyń bilim alýda tabysty bolýyna yqpal etpeıtinin alǵa tartýda. Sol sebepti de úı tap­syrmasynyń kólemin qysqartýǵa negiz bar. Osy másele boıynsha muǵalimder men mamandardan quralǵan eki iri top jumys istedi. Olardyń eńbekteri úshin rahmet aıta ketkim keledi. Úı tapsyr­malaryn uıymdastyrý jáne oryndaý jóninde metodı­kalyq usynymdardyń eki nusqasy daıyndaldy. Birinshisinde úı tap­sy­rmasyn barlyq pán bo­ıyn­sha, biraq az kólemde berilý usynylsa, ekinshisinde úı tapsyr­ma­synyń barlyq pánnen de beril­meýi usynyldy. Eki nusqa bo­ıynsha da úı tapsyrmasy bir kúnde ortasha 1 saǵatqa qysqaryp, demalys kúnderi berilmeıtin bolady. Búginde bul usynymdar ata-analar men pedagogtardyń talqylaýyna usynyldy.

Elektrondy kúndelik týraly aıryqsha aıtqym keledi. Bul júıe byltyr 4000 mektepke engizildi. Onlaın kúndelik júıesi 166 myń muǵalimdi (ustazdar sanynyń jartysynan kóbi), 1,3 mıllıon oqýshyny – bul da jartysyna jýyq jáne 747 myń ata-anany qamtyp otyr. Búginde aptasyna 20 mıllıonnan astam baǵa onlaın túrde qoıylyp, úı tapsyrmasy boıynsha 7 mln-nan asa suranys túsken. Iаǵnı, jyl aıaǵyna de­ıin shynaıy sıfrǵa júgine ala­myz. Bunyń bári memlekettik-je­ke­­menshik áriptestigi úderi­si aıa­syn­da jasalyp, oǵan memle­ket ta­rapynan bir tıyn da jumsamaıdy.

Búginde kóbine dál osy «Kún­delik» nege qabyldandy degen suraq qoıylady. О́ıtkeni, olar memleketke, ata-ana men balalarǵa tegin qyzmet kórsetýdi birinshi bolyp usyndy. Iá, olar balalar taýarlaryn jarnamalaıdy, biraq júıeniń jumysyn júrgizý úshin olarǵa da tabys kózi kerek qoı.

Qaǵazbastylyqtan qalaı qutylamyz?

Taǵy bir problemany sheshý qajet­tiligi týraly birer sóz aıtý­dyń reti kelip tur. Bul – muǵalim­derdiń qaptaǵan tekserýshilerdiń aldyndaǵy qorqynyshy. Osy qor­qynysh olardy qaǵaz jýrnal­dy da, elektrondy jýrnaldy da qatar júrgizýge májbúrleýde.

Mektep dırektorymen arada bolǵan áńgimeni keltireıin:

– Siz nege elektrondy jáne qaǵaz jýrnaldy qatar júrgizesiz?

– Bul degen aqsha ǵoı. Erteń tekserýshiler keledi, sol úshin barlyǵy qaǵaz júzinde bolýy kerek.

– Al eger qaǵaz jýrnaldyń qoldanylýyna tyıym salsaq she?

– Báribir, túnde bolsa da toltyrýǵa týra keledi…

Búgingi basty mindet – pro­kýra­týra, Bilim jáne ǵylym, son­daı-aq, Qarjy mınıstrlikteri birigip, ortaq buıryq shyǵaryp, zań aldynda elektrondy jáne qaǵaz jýrnaldaryn teńestirý. Bul týraly barlyq tekserýshilerge jetkizip, pedagogtardyń qorqy­nyshtaryn joıý qajet.

Ekinshi problema – ár mektepte, ár synypta Internettiń bolmaýy. Buny tez arada sheshý qajet. Sol sebepti de Prezıdent atap ót­ken «Sıfrly Qazaqstan» baǵ­dar­lamasy boıynsha mektepter aldyńǵy kezekte tur. Biz jazda Interneti bar ár synypqa Wi-Fi ornatýymyz kerek. Bul iske jaz­ǵy praktıka sheńberinde stý­dent­terdi iske tartýǵa bolady, qalaı bolǵanda da biz bul problemany sheshýdi qolǵa almaqpyz.

Úshinshi másele – kompıýter­ler tapshylyǵy. Bıyl 11 myńnan asa «úshtik» jıyntyq, ıaǵnı kom­pıýter, proektor jáne ekran satyp alamyz. Aldymen aýyldyq mek­tepterdi jabdyqtaımyz. Byltyr biz 7 300 kompıýter jıyn­tyǵyn alsaq, kelesi, ıaǵnı 2018 jyly 12 000 «úshtik jıyntyq» alýdy josparlap otyrmyz. Túptiń-túbinde eń shalǵaıdaǵy aýyl­dardy elektrondy kúndelikti paı­dalaný múmkindigimen, bar­lyq pán boıynsha úzdik beınesabaq­tar­men qamtamasyz etý mindeti tur. Búginde bizde balalar úshin úsh tilde 50 myń beınesabaq jı­naq­talǵan. Muǵalimderge arnal­ǵan beınesabaqtar úlgileri de bar­shy­lyq. Bul da aıtarlyqtaı kóp kúsh jumsalǵan is boldy. Biraq, bastysy ol jumys istep ketti.
Esep berý máselesine keleıik. Muǵalim búgingi tańda mınıstr­lik, ákimdik, órt sóndirý, SES, polı­sııa, densaýlyq saqtaý, eńbek jáne áleýmettik qorǵaý salalarynyń jáne taǵy da basqa mekemelerge 100-den asa esep toltyrady eken. Jáne ol esepter túrlenip, qaıta-qaıta kóshiriledi. Mınıstrlik tek úsh júıeni ǵana qaldyrýdy maq­sat etip otyr. Olar: Ulttyq bilim berý derekter qory (UBBDQ), elektrondy jýrnal («Kún­delik») jáne býhgalterlik esep. Mek­tepter bulardan basqa esh­qan­daı esep toltyrmaýlary kerek. UBBDQ jylyna eki ret qana tol­tyrylady. Kúndelik – aǵym­daǵy úl­gerim úshin qajet, al býhgal­ter­lik esep esepshiler úshin ǵana.

Ol úshin ne qajet: a) UBBDQ-ǵa barlyq qyzmetke eń qajetti degen aqparattardy ǵana engizý, bul jumystar byltyr isteldi de, á) mektepten júıege qaty­sy joq aqparatty suratýǵa tyıym salynbaq. Alaıda, bul úshin zań­ǵa ózgertýler engizý qajet. Bul jumystardy da qolǵa alyp otyr­myz, b) budan ári barlyq jerge Internet ornatý. Bular – bıylǵy mindetter.

Muǵalimder mindetine jatpaıtyn jumystarǵa «jegilmeıdi»

Taǵy bir mańyzdy másele, bul muǵalimderdi mindetteri aıasyna kirmeıtin jumystarǵa tartýǵa tyıym salmaqpyz. Búginde olar medısınalyq analızder jınap, «Ońaı» kartochkalaryn taratý syndy jumystardy isteıdi, úı-úıdi aralap júr… Zań buǵan tyıym salady. Biz aldymen bul máseleni vedomstvoaralyq deń­geıde kóterip, sondaı-aq, qu­jat júzinde bárin rettep, máse­leni túpkilikti sheshý jolyn tap­paq nıettemiz. Aldaǵy úsh aı­da muǵalimderdiń mindetten tys sharýa­larǵa alańdamaýyna qatys­ty qatal tártip belgilep, birik­ken ereje bekitýdi josparlap otyrmyz.

Bıylǵy birinshi jartyjyl­dyqqa qoıyp otyrǵan taǵy bir aýqymdy mindetimiz – mektep­terdegi aqsha jınaý máselesin sheshý. Aldymen anyqtap ala­tyn nárse – ár nárseni syltaýra­typ aqsha jınaý bar da, erikti túr­de aqsha jınaý bar. О́ıtkeni, keı­bireýler mektepke bolsyn, basqa da oqý ornyna bolsyn demeýshilik tanytýy múmkin. Osylardyń ara-jigin ajyratyp alǵan jón.

Jalpy, qoǵam tarapynan mektepke kómek berilip jatsa, jaman emes. Demeýshilik tanyt­qan Atymtaı jomartty qoǵam bilýi tıis. Qarajattyń qan­daı mól­sherde túsip, nendeı maq­sat­­tarǵa baǵyttalatynyn ashyq kórsetetin, árbir qadamy rettel­gen ereje qabyldap, onyń qadaǵa­lanýyn mektep dırektory emes, qoǵamǵa (mekteptiń qoǵam­dyq keńesi) tapsyrylýy tıis dep bilemiz. Osy kókeıtesti másele­niń bári mınıstrlikte qurylǵan jumys toptarynda biraz ýaqyttan beri qarastyrylyp jatyr. Osy jumys toptaryna el óńirleri­nen tartylǵan mektep dırek­tor­lary, muǵalimder, ata-analar búkil qaýymdastyqtyń talap-tilekterin jetkizip otyr. Túptep kelgende, qazirgi tańda barlyq tásil anyqtaldy, tek sheshim shy­ǵarylyp, ony mektepterge jet­kizý ǵana qalyp otyr. Buǵan 2-3 aı ýaqyt ketedi.

Aldaǵy ýaqytta mektepterde ár oqýshyǵa jeke shkaf qoıyla­tyn bolady. Bul bastama Úkimet tara­pynan da qoldaý taýyp otyr. Aldaǵy ýaqytta bastaýysh sy­nyp­tyń shákirtteri ózderiniń oqý­lyq­taryn, aýystyratyn aıaq kıim­derin, formalaryn, t.b. ózderi­niń jeke shkaftarynda qaldyra alatyn bolady. Bul shet elderde keńinen qoldanylyp kele jatqan tájirıbe.

Úkimetten qoldaý tapqan taǵy bir jaqsy bastama – oqýshylardy sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etý. Ol úshin mektepterde dıs­pen­ser, súzgi, fontan sekildi arnaıy qurylǵylar ornatylady. Búginde bul máseleni 10-ǵa tarta kásiporyn sheshe alady.

Til úırenýge yńǵaıly ádisteme

Orys mektepterinde qazaq tilin oqytýdyń jańa ádistemesi jasaldy. Ol álemdik tilderdi tez oqytatyn úlgiler boıynsha quryl­dy. Biz úırenshikti gram­matıkany oqytýdan ketip, kommýnıkasııa jaǵyna bet buratyn bolamyz. Mınımým sózdigi engizilýde. Endi mehanıkalyq ereje jattaý jáne mátindi aýdarý degen bolmaıdy. Bastysy, balalardyń qazaq tilinde sóılep ketýi. Byltyr biz til mamandarymen jumysty bas­tadyq. Úlken jumystar at­qaryldy. Bir aı buryn til bili­mi salasynda tuńǵysh ret qa­zaq tiliniń jıilik sózdigi quras­tyrylyp, jurtshylyqqa tanys­tyryldy. Oǵan turmysta eń jıi qoldanylatyn sózder kirdi. Yńǵaıly bolý úshin jeke kom­panııalar onlaın qosymshasyn jasaýda. Bıylǵy qyrkúıekten bastap qazaq tilin deńgeıli ádis­pen oqytý birneshe mektepke qanat­qaqty negizde júrgizi­lip, ári qaraı búkil Qazaqstan bo­ıynsha oqytylatyn bolady. Nege birden engizilmeıdi, degen suraq týyndaýy múmkin. Bul úshin qajetti oqýlyqtar, oqytý ádis­temeleri, muǵalimderdiń da­ıyn­dyǵy jáne osyǵan qatysty birqatar aýqymdy jumystardy júrgizý qajet ekeni túsinikti. Sodan keıin bári saraptalyp, tal­qylanyp, taldanatyny da aıan. Kez kelgen jańashyldyq saraptamalyq jumysty, eg­jeı-tegjeıli talqylaýdy, túsin­dirýdi, qoǵamnyń pikirin daıarlaý­dy talap etedi.

Aǵylshynsha oqytý jónine kelsek, bıyldan bastap 5000 ustaz – pán muǵalimderi tereńdetilgen tildik kýrstarda oqıdy. Iаǵnı, tildi tereń meńgermek.

Bıylǵy kúzden bastap júz­ge tarta jańa synyp aǵyl­shyn tilinde oqýǵa kóshedi dep jos­parlap otyrmyz. 120 mektep­te aǵylshyn tilinde sabaq be­rip júrgen qosymsha 2,7 myń muǵa­lim bar. Árıne, buny tek oqý­shy­lardyń ata-analarynyń jazba­sha ruqsatyn alǵannan keıin, erik bildirgen jaǵdaıda ǵana júr­gizemiz. Bıyl biz daıyndyqqa qajetti ýaqytqa, oqytý sapasyna jáne muǵalimderdiń daıyndyǵyna qatys­ty kóptegen suraqtarǵa jaýap alamyz. Buǵan deıin habar­laǵanymyzdaı, joǵary synyp­tarda 4 pándi aǵylshyn tilinde oqytýǵa qatysty sheshim tek 2018 jyly qabyldanady.

Prezıdent aǵylshyn tilin meńgerýdiń eki jolyn kórsetip berdi. Aǵylshyn tilin bilý – bizdiń ilgerileýimizdiń negizi. Jáne muny biz jete túsine oty­ryp iske asyrýymyz kerek. Osy baǵytta jumys isteıtin bolamyz.

Balanyń kóńili… bilimde

Balalar úıleri týraly da aıtpaı ketýge bolmaıdy. Biz balalardy asyrap alýshy ata-analardyń qajetti aqparattarǵa qol jetkizý joldaryn jeńil­detýdi qamtamasyz etý úshin res­pýb­lıkalyq derekter bazasyn ashý min­detin qoıǵan bolatynbyz. Nátı­jesinde, 6 balalar úıi jabyl­dy, balalar úılerinde tár­bıe­lenip jatqan balalar sany bir jyl ishinde 1 myńǵa azaıǵan. Eń bastysy, balalar úılerinde qo­ǵamdyq baqylaý ornatý qajet. Son­dyqtan da, eldegi barlyq bala­lar úılerinde úkimettik emes uıym­dardyń, partııa, máslıhat, t.b ókilderi kiretin qadaǵalaýshy keńester qurý josparymyzda bar. Sábıler úılerinde ne bolyp jatqanyn jergilikti qoǵam ókilderi qadaǵalaı alatyn bo­lady. Bul iske 3-4 aı ketedi dep josparlap otyrmyz ári jobanyń nátıje beretinine kámil senemiz. Jalpy, balalar úıleriniń dırek­torlaryn, al bolashaqta mek­tepter basshylyǵynda qoǵam­nyń qatysýynsyz eshkim taǵaıyn­damaýy kerek.

Endi balabaqshalar men ondaǵy kezek máselesi. Aldymen kereksiz erejeler men jemqorlyqty joıyp, kezegimen tártip ornatý qajet. Biz sanıtarlyq normalardy qaradyq, oryndardyń jetispeýine onyń da kedergisi bar. Jańa sanı­tarlyq erejeler men normalarǵa (SEN) sáıkes, balabaqsha ashý jeńildetiledi. Jańa SEN 3 aı tal­qylandy, myńǵa jýyq maman óz oılaryn ortaǵa saldy. Bala­baq­shalardyń barlyq kezegin res­pýb­lıkalyq biryńǵaı kezekke birik­tirip jáne balabaqshaǵa jol­dama alýdy «elektrondy úki­met» arqyly avtomattandyrý qajet. Búginde túrli qalalar men oblystarda ol ártúrli.

Eger biz mektepke deıingi meke­me qyzmetiniń sapasy báse­kege qabiletti bolýyn qalasaq, «Bala­pan» baǵdarlamasy boıyn­sha tólenetin aqshany baǵyttaý týraly sheshim qabyldaýdy ata-ana enshisine qaldyrý kerek. Olar ózderiniń kóńilderinen shyǵatyn mekemeni tańdap, memlekettik tapsyrysty soǵan baǵyttaıdy. Mem­lekettik bola ma, jeke men­shik bola ma – báribir. Bul mindet ońaı bolmasa da, aldaǵy jarty ne bir jylda oryndalady. Sonda bar­ly­ǵy ádiletti jáne ashyq bolady.

Basty mindetimiz – balalardyń barlyq árip pen sandardy bilip, 1-synypqa 100 paıyz daıyn bo­lyp kelýi. Búginde olardyń úle­si shamamen 70 paıyz, máse­le osy jerde, sol sebepti 0-sy­nyp 2019 jyldan bastap, al bar­­lyq qanatqaqty mektepter men bala­baqshalarda bıyldan bas­­tap engiziledi. Mektepter men ba­la­­baqshalarda ashylatyn 0-sy­nyp­tyń máni – mektepke deıin biryńǵaı baǵdarlamamen «Álippe», «Býkvar» boıynsha álipbıdi úırený, áripterdi taný, býyndap oqý, qarapaıym sóı­lemder quraı bastaý. 1000 mektep pen balabaqshada qanat­qaqty júıe boıynsha oqyty­lady. Qandaı úlgi ekenin kórip otyr­syzdar – jaqsartýdy kóz­deıtin barlyq jańashyl ister tek saraptaý, sapa­ny anyqtaý jáne keńinen talqy­laný arqyly qabyldanyp jatyr.

Esterińizde bolsa, bıylǵy 1 qań­tardan bastap elimizdegi mek­tepterde Bilim jáne ǵylym salasyndaǵy baqylaý komıteti tarapynan júrgiziletin josparly tekseristerge tyıym salyndy. Osymen eski úlgidegi tekserýler kelmeske ketti dep oılaımyz. Táýekeldi baǵalaýdyń jańa júıe­si engizilip, tekserýler sırek ót­ki­zilmek ári barlyǵy birdeı júrgizile bermeıdi. Komıtettiń mindeti jazalaý emes, kómektesý. Onyń ústine, osy kúnge deıin ereje buzylǵany úshin birde-bir mektepti japqan emespiz. Sol sebepti de bul júıe túpkilikti qaıta qarastyrylyp jatyr.

Endi muǵalimderdiń attesta­sııasy máselesine kelsek. Attesta­sııa ondaǵan jyldardan beri óz­­­geris­­siz keledi. Qarańyzdar, re­­for­­­ma júrgizip jatyrmyz, al talap­t­ar – eski. Iаǵnı, jumys is­te­meı­tin qujat qanshama peda­gog­­­tar­dyń taǵdyryn sheshýde! Osy­­ǵan baılanysty ne istelip ja­­tyr? Barlyq damyǵan elder­degi­­deı pedagogtyń stan­darty qa­­byl­­danady. Bul – peda­gog­tar­dyń stan­dartyn, oqytylýyn, at­tes­­ta­sııasyn jáne baǵalanýyn qamtı­tyn salalyq biliktilik shegi. Bul jumyspen sarapshylardan quralǵan úlken top – 100-den asa maman aınalysyp jatyr, sondaı-aq, Dúnıejúzilik banktiń ókilderi de bar.

Elbasynyń tapsyrmasy bo­ıynsha engizilip jatqan kásiptik jáne tehnıkalyq bilim berý týraly aıtý úshin bólek kólemdi maqala qajet. Bul taqyryp aldaǵy ýaqytta qozǵalady. Bul baǵytta zor jumystar atqaryldy. Ǵylym baǵytynda bolyp jatqan prosester týraly da bólek aıtý qajet. PhD izdenýshiler kólemi bir jylda 600-den 1800-ge deıin ósti. Bul Qazaqstannyń ǵy­lym salasyndaǵy áleýetiniń bola­shaǵyna áser etpeı qoımaıdy.

Álemniń jyldam damyp kele jatqanyn túsinýimiz kerek. Ony ózimiz kórip te júrmiz. Bizdiń balalarymyz qaryshtap alǵa qaraı ketip bara jatqan zama­naýı, básekege qabiletti álem­de ómir súrýleri kerek. 25 jyl­da kóp nárse isteldi. Biz ózge el­der­diń jaǵymdy jáne jaǵym­syz tá­ji­rıbelerin jıi saralap otyrmyz.

Sózimizdi túıindeı kele aıta­rymyz, ýaqyt bárin de kórsetedi.

Erlan Saǵadıev,
Bilim jáne ǵylym mınıstri