Táýelsizdik ornaǵan soń Almatyda sol laǵmannyń kók-sókke pyshaqtyń qyryndaı etip juqalap et týralǵan – gýı-rý, burshaqtaı shashyp salynǵan eti bar sýı-rý laǵmany (qyt. – lamıan – 拉面) paıda bolǵanyn, onyń tez-aq arada Qytaıdan qalaı «aýyp» kelgenin bilmeı qaldyq!
Dese de... Qytaıdaǵy jegen laǵmannyń dámi áli de aýzymnan keter emes. Tamaqty mundaı dámdi pisirer me edi?! Birge tústenip jol bastap júrgen qandasym Jarqyn sondaı kúnniń birinde maǵan Almatyǵa barsa, ash qalatynyn aıtyp saldy! Dereý jaýap qattym: «Onyń ras, buryndary Almatyda tamaqtaný qıyn edi. Qazir shúkir, attap bassań aldyńnan túrli-túrli ashana shyǵady, eń joǵy – 100 metr saıyn túriktiń «Dónerin» kezdestiresiń, senderdiń osy laǵmandaryń da asta-tók tolyp tur!»
«Jo-joq, siz túsinbedińiz», deıdi sheteldik baýyrym. «Sizdiń ashanada gýı-rý de, kompot ta, qýyrdaq ta, kotlet te bir qazanda pisedi emes pe?!» «Iá...», dedim de, oılanyp qaldym. Qytaıda ashana baspaldaǵyn attasańyz, aldyńyzdan shyqqan qyzmetshi sizdiń musylman-qazaq ekenińizdi ańǵaryp, jolyńyzdy ınabatpen bógeıdi. «Shoshyna ma, aýyzdaryna ushyq shyǵyp qala ma?» deı me eken, bul jerde musylmandar asynyń jasalmaıtynyn eskertedi. Iаǵnı, musylman men qytaıdyń tamaǵy bir qazanda pisirilmeıdi! Eger «aýzyma da, asqazanyma da senimdimin» deseńiz, tór – sizdiki!
Qytaıda uıǵyr, dúńgen, qazaq ashanalary bólek jaılasqan! Jarqynnyń meńzegeni sol. «Endi Almatyǵa jol túskende tamaqty qaıdan ishesińder?» «Jeruıyqtan!» O-o, Almatyda «Jeruıyqty» kim bilmeıdi!? Ulttyq asqa áýes jan attyń basyn sonda burady. Máskeýden kelgen áriptesim «et jeımin» degen soń sonda bardyq. Eki adamǵa bir tabaq et ákelindi, eki tilim qazysy bar, sút qatqan kúreń shaı, lımon, qurt, jent... árıne, baýyrsaq – bárine 100 AQSh dollaryn tóleýimiz kerek! Shorshyp tústim. Shetelge issaparǵa kelgen degen aty bar emes pe, qonaǵym meni uıaltpaı aqshany ózi tóledi. Jaraıdy, bul áńgime «óz aramyzda» qalsyn-shy!..
Halyqaralyq máni zor «Ýnıversıada-2017» óterdiń aldynda sheteldik meımandar men qala turǵyndaryn as-sýmen qamtamasyz etýdiń jobasyn usynǵan Almaty qalalyq kásipkerlik pen ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý basqarmasy BAQ arqyly «Ýnıversıada usynady» degen ataýmen qaladaǵy qoǵamdyq tamaqtandyrý mekemeleriniń tizimin mekenjaıymen jarııalady. Olar: Bochonok, Entrecote Garden, Prýssııa, Favor Loft, Karlov most, Dom, Grudo steakhouse, Mad Murphys, Barmaglot, Granat, Ratatýı, Vechnoe nebo, Korean house, Pınta, Dýblın, Vahtangýrı, Gınnes pab, Union Esperanza, Oranjevyı verblıýd, Bazılık, Master Jıgýlev, Hemingway... Tańyrqaıtyn túgi de joq, Almatynyń búgingi ashana mázirin jasaıtyn kósh bastaýshylar legi osylar!
Joǵaryda aty atalǵan basqarma taıaýda Medeý shatqalynda shyǵys taǵamyn daıarlaıtyn «Tengri Cafe» meıramhanasynyń ashylǵany, al «Qazaq Restaurant»-tyń (ol da Medeýde!) 90 adamdy bir mezette qazaqsha tamaqtandyratyny týraly qýana qulaqtandyrdy. Men sonda Jarqyn men Ásı sekildi Ýnıversıada tamashalaýǵa kelgen on-san qandastarymnyń qaıdan as ishkenin bilmeı ań-tań otyrdym. Medeý, sirá da, alys – «Jeruıyqqa» barǵan shyǵar?! Meıli ǵoı, meımandarymyz bir amalyn tabar, al 2 mıllıonnan astam halqy bar Almatynyń kúndelikti qyzmettegi jurty – negizinen qazaqtar, tamaqty kúndelikti qaıdan ishedi dep oılaısyz siz?
Bul arada «Qaǵanat» tamaqtandyrý jelisiniń orny bólek. Biraq, óte-móte jetimsiz! Qazir Almatyda biz qalasaq ta, qalamasaq ta Qytaıdyń ótimdi taýary sekildi tamaǵynyń da dáýiri men dáýreni júrip tur. Tek olardyń deni qaptaǵan «Ýzbechka» nemese «Paradise» ashanalarynda daıyndalady. Bul eki meıramhana jelisi ataýynyń ornyn aýystyryp oqysańyz da qatelespeısiz... biraq, beretin negizgi taǵamy – gýı-rý men sýı-rý lıaman!
Solaı, oý-ý... tús mezgili taıap qapty, búgin qaıda barasyz? Qaıda barsańyz da, asyńyz dámdi bolsyn! Bizdiń Almatyda, sizdiń Almatyda, áıteýir... ash qalmaısyz!
Talǵat SÚIINBAI,
«Egemen Qazaqstan»
