Aqtóbe – Elbasynyń buǵan deıin aıtylǵan qanatty sózderiniń birine arqaý bolǵandaı, el ekonomıkasyn alǵa qaraı súıreıtin lokomotıv rólin atqara alatyn kóshbastaýshy aımaqtardyń biri. Eń bastysy, munda sońǵy jyldary óndiris pen ónerkásip salasy jedel qarqynmen ósip-órkendep keledi. Sondyqtan Úkimet basshysy óńirge kelgen saparynda osy máselelerdiń qazirgi jaı-kúıine aıryqsha nazar aýdardy. «Qazaqstannyń Úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Prezıdent N.Á.Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna bıylǵy Joldaýynda osy atalǵan Úshinshi jańǵyrtýdyń bes negizgi basymdyǵy atap kórsetildi. Mundaǵy birinshi ári eń basty basymdyq – tehnologııalyq jańǵyrtý deńgeıin jedel kóterýge baǵyttalǵan. Bul sóz joq, elimizdegi barlyq atqarýshy organdar úshin óte jaýapty ári kúrdeli mindet bolyp tabylady. Ekinshiden, Elbasy Joldaýynda birinshi basymdyqta qoıylǵan mindetterdi júzege asyrýǵa Aqtóbe sekildi ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý deńgeıi joǵary aımaqtar súbeli úles qosa alatyny talas týǵyzbaıdy.
Premer-Mınıstr Aqtóbe rels-arqalyq zaýyty bazasynda ótkizgen aımaqaralyq keńes dál osy máselege, naqtyraq aıtqanda, Joldaý aıasynda Aqtóbe oblysynyń kásiporyndaryn tehnologııalyq turǵydan jańǵyrtý máselelerine arnaldy. Baqytjan Ábdirulynyń pikirinshe, tehnologııalyq jańǵyrtý – Elbasy Joldaýynyń basty ózegi. Buǵan ónerkásiptik óńirdiń qosatyn qoltańbasy qandaı? Bul jóninde oblysta qandaı sharalar belgilengen? Kúni búginge deıin qolǵa alynǵan ister shoǵyry kóńilden shyǵa ma?
Árıne, bul saýaldardy Premer-Mınıstr birinshi kezekte Aqtóbe oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaevqa baǵyttaýy túsinikti jaıt. Sondyqtan da ol Úkimet basshysynyń saýalyna oraı egjeı-tegjeıli jaýap qaıtardy. Onyń aıtýynsha, oblys ákimdiginiń bastamasymen iske asa bastaǵan tehnologııalyq jańǵyrtý úrdisine óńirdegi kásiporyn basshylary naqty ispen jaýap qaıtarýda. Sonyń nátıjesinde ótken jylǵy oblystaǵy óndiristik kórsetkishter ári onyń tehnıkalyq jaraqtandyrý deńgeıi aldyńǵy jylmen salystyrǵanda asyp tústi. Bul is birinshi kezekte ınvestısııalyq qarajat tartý esebinen júzege asyrylǵan. Onyń mólsheri 390 mıllıard teńgeni quraıdy.
Oblysta jańa ındýstrııa qalyptastyrýdaǵy taǵy bir basty talaptyń biri eńbek ónimdiligin kóterýge baǵyttalǵan. Aldaǵy maqsat onyń ósimin 20 paıyzǵa ósirý bolyp otyr. Sonymen birge, óńirde eksportqa shyǵarylatyn ónimder kólemin ulǵaıtýǵa da jan-jaqty kóńil bólingen. Bul máselede shaǵyn jáne orta bıznes ókilderiniń qyzmetin jańa satyǵa kóterý qarastyrylǵan. Osy arada bul máselege óz pikirin qosqan Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerine memlekettik organdar tarapynan jasalatyn baqylaý fýnksııalaryn barynsha retteý ári múmkindigine qaraı qysqarta túsý oń nátıje bere alatynyn aıtty. О́nerkásipti óńirde kásipkerliktiń kókjıegin odan ári kóterý jónindegi máseleler Úkimet basshysynyń «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy óńirlik fılıaly ókilderimen ózara oı-pikir almasý barysynda da jan-jaqty sóz boldy.
Tehnologııalyq jańǵyrtý týraly sóz qozǵaǵanda geologııalyq barlaý jumystaryn ári buǵan jańa tehnologııalardy engizý isterin nazardan tys qaldyrýǵa bolmaıdy. Solaı bolyp ta júr. Bul óńirdegi tabıǵı qazba baılyqtary men strategııalyq shıkizat kózderin óndiretin kásiporyndar úshin basty óndiristik damý kilti bolmaq. Sondaı-aq, oblysta kólik-logıstıka qyzmeti jańa sapalyq kórsetkishterge ıe bolyp otyrǵany da Úkimet basshysy tarapynan oń baǵalandy. Eń bastysy, onyń qyzmetine sapa men naqtyly merzim tán.
Aqtóbe oblysyna jumys sapary barysynda B.Saǵyntaev óndiristik kásiporyn basshylarymen kezdesip, olar tutastaı el ekonomıkasynyń damýy men ulttyq jalpy ónimniń kólemi ósýine nendeı úles qosa alatyny jóninde pikir almasty. Bul taqyryp týraly áńgime qozǵaǵan Eýrazııalyq top jetekshisi Anatolıı Mashkeevıch, «AqtóbeMunaıGaz» AQ bas dırektorynyń birinshi orynbasary Tahtalıfým Esenjolov, Aqtóbe rels-arqalyq zaýytynyń bas dırektory Marat Ibragımov, «Aıst plıýs» JShS-niń dırektory Qýanysh Ishanov óndiristi tehnıkalyq turǵydan jańǵyrtýdy jedeldetýmen birge, ony avtomattandyrý isi de kezek kúttirmeıtinin málimdedi. Qaýipsizdik sharalaryn saqtaý máselesi de onymen qatar júrgizilmek. Tek osyndaı jaǵdaıda ǵana oblystaǵy óndirýshi jáne óńdeýshi qurylymdar búgingi zamanǵy sýperkásiporyndar qataryna qosyla alady.
Qaı jerde de óndiristiń bolashaq taǵdyryn sheshetin búgingi jastar men stýdentter emes pe? Osy oraıda olardyń boıynda buǵyp jatqan kásipkerlik pen iskerliktiń tyń kózderin ashýǵa talpynys jasalýǵa tıis. Ony aıaǵyna deıin jetkizý úshin bul istiń jańa joldary men tásilderi oılastyrylýy qajet. Kásipkerlik áriptestiktiń jańa býyny tek osyndaı qoldaý men qamqorlyq jaǵdaıynda ǵana tórt aıaǵyn teń basyp kete alady. B.Saǵyntaev óńir kásipkerleri ókilderi tarapynan aıtylǵan mundaı oı-pikirler quptaýǵa ábden laıyqty ekenin jetkizdi. О́ńirdegi birqatar áleýeti joǵary kásiporyndar ishki rynokty qamtyp qana qoımaı, óz ónimderin taıaý jáne alys shet elderge de jetkizýde. Eksporttyq ónimder kólemin ósirýge olar osylaı úles qosýda. Bul jóninde Úkimet basshysyna Aqtóbe rels-arqalyq zaýytynyń bas dırektory Marat Ibragımov aıtyp berdi. Onyń aıtýynsha, sońǵy kezde zaýyttan eksportqa jol tartqan ónimder kólemi 64 myń tonnaǵa ósken.
Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev óńirdegi júıe quraýshy kásiporyn basshylary baıandap bergen máseleler «Qazaqstan-2050» strategııalyq baǵdarlamasyn júzege asyrýǵa qosylatyn bir tamshy úles ekenin aıtyp berdi. Ári aıtylǵan pikirlerdiń arasynda Úkimet deńgeıinde qulaq asýǵa turarlyqtaı máseleler de bolǵanyn jetkizdi. Úkimet basshysynyń málimdeýinshe, tehnologııalyq jańǵyrtý ártúrli baǵyttarda tıimdilik pen eńbek ónimdiligin ósirý máselelerin eske ala otyryp, iske asýǵa tıis. Bul jóninde Aqtóbe oblysy kásipkerleri arasynda úırenýge turarlyqtaı úrdister bar. Onyń basty kórinisi tehnıkalyq turǵydan qaıta jaraqtandyrý isiniń keshendi is-sharalary ázirlenýinen kórinedi. Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııaǵa jetkizetin joldyń basy da dál osy aradan tamyr tartady deıdi ol.
О́ndiristiń aty – óndiris. О́mirde de, óndiriste de kún saıyn toı bola bermeıdi. Kerisinshe, munda jumys yrǵaǵynyń buzylýyna áserin tıgizetin jaǵdaılar da oryn alýy ábden múmkin. Osyndaı oqıǵanyń biri «Kazhrom» transulttyq kompanııasy AQ-qa qarasty №4 sehta oryn alǵanyn jasyryp qalýdyń da eshqandaı jóni joq. Másele ketken shyǵynnyń orny tolyp, óndiristiń qalpyna kelýinde ǵoı. О́ńirge jumys sapary barysynda osy sehtyń búgingi tynys-tirshiligimen jan-jaqty tanysqan Premer-Mınıstr B.Saǵyntaev munda sońǵy kezde ornatylǵan jańa tehnologııalar búgingi tehnologııalyq jaraqtandyrý talaptaryna sáıkes keletinine kózin jetkizdi. Búgingi kún ólshemimen qaraǵanda, Aqtóbe ındýstrııalyq aımaǵynyń áleýeti elimizdegi ózge óńirlermen salystyrǵanda birshama joǵary. Aımaqtyń osyndaı artyqshylyqtarymen óndiristik ózgeshelikteri de Úkimet basshysy tarapynan oń baǵasyn aldy.
Sonymen birge, óńirdegi qurylys ındýstrııasyn damytý men «Nurly jer» baǵdarlamasy aıasynda boı kóterip jatqan az qabatty turǵyn úı qurylysynyń da elimizde eshqandaı balamasy joq. Nemese memleket-jekemenshik áriptestigi aıasynda turǵyzylǵan «Symbat» jekemenshik mektebin jáne jas jetkinshekter akademııasyn alyp qarańyzshy. Osyndaıda Abaı atamyzdyń «syldyrap óńkeı kelisim, tas bulaqtyń sýyndaı» degen óleń joldary oıǵa orala beredi. Bul teńdesi joq tamasha nysandardyń qaı-qaısysy jóninde de munyń aldyńǵy materıaldarymyzda jan-jaqty jazylǵandyqtan, ony taǵy da qaıtalap jatýdy jón kórmedik. Tutastaı alǵanda, Úkimet basshysy Aqtóbe oblysyna eki kúndik jumys sapary barysynda artyq-kemi joq on eki nysanǵa at basyn burypty. Ári sonyń árqaısysynyń ereksheligi men ózgesheligi jóninde kóńilge qonymdy oı túıe alǵany da bir mártebe derlikteı.
Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna Joldaýynda ekonomıkadaǵy tehnologııalyq jańǵyrtý isin jedeldetýge qosa, áleýmettik jańǵyrtý máselesine de jan-jaqty nazar aýdarylǵany belgili. Oblysqa jumys sapary barysynda Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev bul eki máseleniń tizginin teń, qatar ustaı bilgeni de aıqyn baıqaldy. Sonyń basty bir dáleli áleýmettik baǵyttar boıynsha taǵaıyndalǵan mınıstrlerdiń qatysýymen ári kóterilgen máseleler boıynsha olardyń esep berýimen ótkizilgen alqaly keńes dep bilemiz. Munda birinshi kezekte nátıjeli jumyspen qamtýdyń ózekti máseleleri talqylandy.
Bir sózben aıtqanda, oblys ekonomıkasynyń jedel qarqynmen damýy óńirdiń áleýmettik-turmystyq jáne rýhanı, mádenı turǵydan jan-jaqty ósip-órkendeýine de qajetti alǵysharttar qalaı alady. Respýblıka Premer-Mınıstri Baqytjan Saǵyntaev Aqtóbe oblysyna eki kúndik jumys sapary barysynda kózin jetkizgen bir shyndyq osy desek, qatelespeımiz.
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan»
Aqtóbe oblysy
