Sóz soıyl №39

Birde...

Halyq batyry, maıdanger jazýshy Baýyrjan Momyshuly erterekte «Sary­aǵash» shıpajaıyna bara jatyp, Shymkent qalasyndaǵy bir qonaqúıge aıaldap­ty. Muny estigen jazýshy Násired­dın Serálıev bir top jas qalamgerdi ertip, batyrǵa sálem bermekke qonaqúıge keledi.

Júreksine esikti tyqyldatady.

– Voıdıte! – deıdi arǵy jaqtan. Jazýshylar ımene ishke kiredi. Ústel ústinde qaǵaz aqtaryp otyrǵan Baýkeń:

– Kimsińder? – dep suraıdy.

– Myna jastar sálem berip, sizdi kórýge kelip edi! – deıdi Násireddın kúmiljip.

Sonda Baýkeń:

– Sálemderiń jón, qabyldadym, al kóretin men senderge zoopark emespin! – dep shyǵaryp salypty.

***

Belgili jazýshy Muhtar Maǵaýın sekseninshi jyldardyń orta kezinde «Jazýshy» baspasynyń bas redaktory bolyp qyzmet atqarady. Birde baspa­nyń kúıip-janyp jatatyn jumysymen renjińkirep otyrsa, qalamdas dos­tarynyń biri kelip:

– Muha, sharshap otyrsyz ǵoı, jumys kóp-aý shamasy, – deıdi.

Sonda Muhtar:

– Baspanyń jumysy emes, basqanyń jumysy sharshatady, – depti.

– Iá, qaǵazbasty jumys qoı, – deıdi qalamdas dosy jany ashyǵan keıipte.

– Jumysyń buzyq bolsa da, qaǵazyń túzik bolý kerek, – dep Muhtar bul joly da kelte til qatady.

– Muha-aý, tek maqalmen sóıleıtin bol­ǵan­bysyz? – deıdi dosy. Sonda Muhtar:

– Maqal jetiskennen shyqpaıdy, – dep bul joly da kelte qaıyrǵan eken.

***

Qazaq balýandarynan shyqqan tuńǵysh Olımpıada chempıony Jaqsylyq Úshkempirov Torǵaı oblysyn aralaǵanda ataqty halyq aqyny Qonysbaı Ábilov janynda júredi. Bir otyrysta eldiń ázilkesh jigitteriniń biri:

– Qonys aǵa, Qajymuqan ata men Jaq­­sylyqtyń uqsastyǵy nede, aıyrma­shy­lyǵy nede? – dep surapty.

Sonda Qonysbaı:

– Eger el aldyndaǵy qyzmetterin tara­zy­­ǵa tartsa, teń túsip qalýǵa tıis. Al dene­si jaǵynan kelsek, – dep, jymııa kúledi de:

– Taýlardy yrǵap salǵan arqasyna,

Esimin oıyp jazǵan ár tasyna.

Qajymuqan atasy tiri bolsa,

Syıyp-aq keter edi qaltasyna, – dep sóziniń aıaǵyn óleńdetip jiberipti.

Kórgen BILGENOV

ASTANA

Biz ne óndiremiz?

Dırektor kabınetindegi tetikti basady, hatshy qyz kiredi.

Dırektor: – Bas ınjenerdi shaqyryńyzshy.

– Qazir, Igor Aleksandrovıch.

Bas ınjener kiredi.

Injener: – Sálemetsiz be, Igor Aleksandrovıch.

Dırektor: – Sálemet pe, Vıktor Ivanovıch. Aıtshy, osy biz ne óndiremiz?

Injener sasqalaqtap: – Túsinem, dırektor myrza... Degende sózińizdiń jany bar. Taýardyń árqılylyǵy jaǵynan onsha emespiz. Sapadan góri jospardy oryndaýǵa kóp mán berip keldik... biraq...

Dırektor: – Toqtaı tur, sen sóz aýa­nyn basqa jaqqa buryp jiberdiń. Men senen: «Biz qandaı ónim óndirip otyrmyz?» dep surap turmyn.

Injener: – Árıne, ónimderimizdiń sapasy álemdik jobaǵa saı kelmeı jatyr, biraq taýar jetkizýshiler...

Dırektor: – Sen taǵy da men suraǵan nárseden aýytqyp kettiń. Men senen: «Biz ne óndiremiz?» dep surap turmyn, mıyń bar ma ózińniń?

Injener qıpaqtap: – Iá... siz jarnamalaý jaǵynyń kemshilikterin terip aıtqyńyz kelgen bolar... Bilesiz be, bizben baılanystaǵy kásiporyndar únemi bizdi uıatqa qaldyra beredi...

Dırektor ashýlanyp: – Sen óziń ne ottap otyrsyń? Men senen: «Biz qandaı ónim óndiremiz?» dep surap otyrmyn. Meni osynda asyǵys-úsigis aýystyrǵandyqtan, qandaı óndiris ornyna dırektor bolyp taǵaıyndalǵanymdy áli bilmeımin. Sonymen, biz ne óndiremiz?..

Iýrıı RIHTER

Aýdarǵan

Úmit ZULHAROVA

Shymshyma shýmaqtar

Pil men tyshqan

Pildeı erkek syrt kózge jaınań qaqty,

О́zgelerdi aldynda maımańdatty.

Al úıinde tyshqandaı jas áıeli,

Tóbesine ot jaǵyp, shaı qaınatty.

«Máńgilik» pen áńgúdik

Tórtinshi ret jas qatyn alyp turyp,

«Mahabbatymyz máńgilik» dedi.

Sonda álgisi: «Kóp sóıleme qaryq qylyp,

Máńgilik eshteńe joq, áńgúdik» dedi.

Qara jerge toımady

Myń gektar qara jerdi satyp aldy,

Sodan soń qybyr etpeı jatyp aldy.

Bul baıdyń bar bitirgen sharýasy,

Jylǵadan bir qoıandy atyp aldy.

«Kreslomdy qyzǵanamyn»

«Qyryq beste qyzyl gúl qyz balamyn,

Ishim jyly, syrt kózge syzdanamyn.

Qyl moıynym qısaıyp qalǵansha bir,

Kreslomdy ólgenshe qyzǵanamyn».

Ákesi kóleńkede qaldy

Toıda ákim bata sózdi bastady,

Jattandy sóz «áláýlaıdan» aspady.

Toı ıesi qart ákesin «umytyp»,

Jaýtańdatyp kóleńkede tastady.

«Qaı betińmen...»

О́mir boıy órekpip órde júrdiń,

«Akýla» bop tuńǵıyq kólde júrdiń.

Alımentti tólemeı baldaryńa,

Qaı betińmen uıalmaı kórge kirdiń?

Ázirbaıjan QONARBAEV

Mańǵystaý oblysy

Aýyldyń aıtqyshtary

«Optym» týýǵa jazsyn

Birde oń jaqta otyryńqyrap qalǵan qyzmettes qyz bala ústi-ústine túshkirsin kelip. Aıaq astynan ábigerge túskenine qysylyp «keshirińizder» dep jatyr. Sonda Sıqym turyp:

– Oı, bárekeldi! Járákimálda!!! Úzik, úzik jibermeı, «optym» jibergeniń de durys boldy. Erteń sátin salyp, ornyńdy taýyp kúıeýge shyqqanda da balany egizdetip, úshemdetip, «optym» týýǵa jazsyn, – dep ázildegen eken.

Qýǵyn qaǵaz

– Men bir bazarlyq suraıtyndaı qala shyǵyp kelgenińdi jasyrsań da estidik.

– Iá, al qaıda baryppyn?

– Keńsege ózińdi izdep qaladaǵy aıyqtyrǵysh úıinen «qýǵyn qaǵaz» keldi. Sybyrlaǵandy jel estıdi, jelden el estıdi de.

Jeńil býyńyzben

– Jınalysqa túsip shyqtym. Qury­syn, ter odan da ketti, budan da ketti.

– E, bárekeldi, jeńil býyńyzben!

О́lmeýdiń kózi

– Áı, osy seniń, sápsem bilmeıtiniń joq kó­ri­nedi ǵoı. О́lmeýdiń kózin bildiń be?

– Bildim. Týmasań ólmeıtin kórine­siń.

Jarly bolsań...

Tól teńgemiz shyqqan alasapyran kezinde Bólekbaı saýdadan artylyp, saýdagerlerden qalǵan azyn-aýlaq aqshasy júz myńnan asyp túskesin, joq-juqaltańdaý-aý degen dos-jarandaryna qosyp, yń-shyńsyz aýystyra qoıǵysy keldi. 100 myńnan artyq aqsha aýystyrýdyń mashaqaty boldy sonda. Oıy ońdy. Oılady da Aıdabol dosyna telefon saldy. «Sút suraıyn dep tursa da, ydysyn jasyryp»: – Álleý, Aıdabol, osyndaıda paıda bol. Myna jarly-jaqybaı dosyńdy naryqtyń tyrnaǵynan qutqara kór. Qysylyp turmyn. Elý-alpys myńdaı qaryz bere turshy, óte qajet bop turǵany, – dep qıylyp jorta jylarmanǵa bardy. «Qaryz kúlip baryp, jylap qaıtadyny» betke ustady ma Aıdabol:

– Bóke, bútin bólkemdi de, bótelkemdi de bólip berýge barmyn, úıde soqyr som qalmapty, buıyrmasyn, – dep qaltasyn qaǵynyp shyǵa keldi. «Qulannyń qashýyna myltyqtyń basýy». Aıdabolǵa da keregi osy edi: – E, bárekeldi, sende aqsha joq eken ǵoı, onda sen meniń 100 myń somymdy teńgege aıyrbastap bere qoıshy, – dep kenedeı jabysty.

Aıdabol qysylyńqyrap qalyp: – Bóke-aý, endi «jarly bolsań, kóship kór» demekshi, kesheli beri osy kórpe astyn kóterip áne jer, myna jerdi qoparyp, jan qalta, tós qalta, yshqyr qalta, jasyryn qaltalardy aqtaryp degendeı. Men de 100 myńǵa jetip jyǵylyp degendeı ... – dep tigisin jatqyzyp, qashqaqtaı bastady.

– Áı, bul adamnan aıla artylmas, – dep Bólekbaı telefon tutqasyn tas­taı saldy.

Súıkeı salar

– Sylqym jan-aý, biz senderden eshteńe dámetpeımiz. О́z tapqanymyz ózimizge jetedi. Eń bolmaǵanda, aıyna bir ret amandyq-saýlyqtaryńdy bildirip, hat jazyp tursańdarshy.

– Siz de qyzyqsyz-aý, áke! Hatty aıtasyz, ses kórsetip anda-sanda domalaq aryz-maryz súıkeı salatyn da mursha joq qoı qazir bizde.

Sapar ÁBILKÁKIMTEGI

QOSTANAI

Sýretshilerdiń arasyndaǵy áńgime:

– Keshe sýret kórmesine bardym. Barǵanymdy qaıteıin, senikinen basqa sýret kórmedim. Kórýge bolatyn jalǵyz sýret seniki eken.

– Qalǵandary onsha emes pe eken?

– Joq. Basqa sýretterdiń aldy qujynaǵan adam. Túk kórsetpeıdi...

***

Endi jarqyrap kele jatqan estrada «juldyzy» prodıýserine:

– Repertýarymdaǵy jalǵyz ándi aıta berip jalyqtym, endi bir án jazdyryp, konsert bersem dep edim...

***

Jazýshynyń úsh túri bolady:

1.Naǵyz jazýshy.

2. Aryz jazýshy.

3. Bas jazýshy.

***

M. Áýezov teatryna habarlasady.

– Bizge erteńgi spektaklge eki bılet kerek edi.

– Romeo men Djýlettaǵa ma?

– Siz meni bireýmen shatastyryp turǵan shyǵarsyz? Men Sársenmin ǵoı, bılet áıelimiz ekeýimizge kerek.