Oblys boıynsha aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy alqaptardyń kólemi 4,6 mıllıon gektardy quraıdy. Oblys ákimdigi aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń málimetinshe, aǵymdaǵy jyldyń ónimi úshin egis alqaptarynyń qurylymyn ártaraptandyrýǵa sáıkes aýylsharýashylyq daqyldarynyń egis kólemi 608,8 myń gektar bolady dep josparlanýda. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 15,6 myń gektarǵa nemese 2,6 paıyzǵa artady.
Sonymen qatar, egis alqaptaryn ártaraptandyrý da sala úshin mańyzdy másele. Bul maqsatta dándi jáne dándi-burshaqty daqyldar – 257,6 myń gektar, maıly daqyldar – 87,7 myń gektar, qant qyzylshasy – 9,0 myń gektar, kartop – 8,7 myń gektar, kókónis – 26,1 myń gektar, baqsha 10,7 myń gektar jáne mal azyǵy 208,0 myń gektarǵa ornalasatyn bolady. Bul óz kezeginde óńirdegi aýyl sharýashylyǵy salasyn damytyp qana qoımaı, óńir ekonomıkasyn kóterýge de negiz bolatyny anyq. Sondaı-aq, sharýalardyń ıgilikti isine bastaý bola alady.
Al aǵymdaǵy jyldyń ónimi úshin egiletin aýylsharýashylyq daqyldaryna 325,6 myń gektar súdiger kóterý josparlansa, búginde naqty kóterilgeni 214,7 myń gektardy qurady. Bul mindet jalpy oblys boıynsha 65,3 paıyzǵa oryndalǵan. Sondaı-aq, aýdandardyń bergen málimeti boıynsha, bıylǵy jyldyń ónimine egiletin jazdyq dándi jáne maıly daqyldardyń tuqymy tolyq jetkilikti. Endi oblysta jerden kól-kósir ónim alý máselesi kún tártibinde tur. Al jerge egiletin tuqymnyń sapasy men qoljetimdiligi qandaı?
– Jazdyq arpa boıynsha qajetti 22,0 myń tonna tuqym, al maqsary daqylyna qajetti 2,34 myń tonna tuqym qolda bar. Iаǵnı, arpadan 100 paıyz jáne maqsarydan 98,1 paıyz qamtamasyz etilgen. Júgeriniń birinshi urpaq býdan tuqymdarynyń 1 kılosy Almaty oblysynan 800-900 teńgeden satyp alynýda. Búgingi kúnge dándik júgeriniń qajettiliginiń 66,0 paıyzǵa jýyǵy qamtamasyz etilse, qalǵan qajettilik boıynsha «Býdan» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi, Qazaq eginshilik jáne ósimdik sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýtymen kelisim júrgizilýde, – deıdi oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarma basshysynyń orynbasary Erkebulan Anabekov.
Mindetti saqtandyrý da mańyzdy máselelerdiń biri. О́tken jyly egilgen 259,4 myń gektar jazdyq eginniń nebári 22,8 paıyzy ǵana saqtandyrylǵan. Talas aýdany 60,2 paıyz egistikti saqtandyryp joǵary nátıjege qol jetkizse, ózge aýdandardyń saqtandyrý kórsetkishteri 40 paıyzǵa da jetpegen. Endi aǵymdaǵy jylǵy ónimge egilgen 106,6 myń gektar úzdik bıdaıdyń 56,7 myń gektary saqtandyrylǵan. Bul kórsetkish oblys boıynsha 53,1 paıyzdy quraıdy. Sý únemdeý tehnologııalaryn qoldaný barysynda da ketken kemshilikter bar. Máselen, ótken jyly sý únemdeý tehnologııasynyń egis alqabyna engizý kólemi oblys boıynsha 11974 gektarǵa jetken. Osy baǵytta Shý, Qordaı, Jýaly, Baızaq, Jambyl, Merki aýdandary jaqsy jumys istep otyrǵandar qatarynan kórinse, Sarysý jáne Talas aýdandarynda jumys tómen deńgeıde atqarylǵan. Tipti Moıynqum aýdanynda bul jumystar múlde qolǵa alynbaı otyr eken.
Jumystyń ónimdiligi men nátıjesi tehnıkanyń daıyndyǵyna tikeleı baılanysty. Osy turǵyda oblystaǵy 5751 traktordyń 5175 danasy kóktemgi dala jumystaryn júrgizý úshin daıyndyq sapyna qoıylǵan. Onyń ishinde dońǵalaqty traktorlardyń daıyndyǵy 91 paıyzdy qurap otyr.
Búginde Úkimet tarapynan oblysqa kóktemgi dala jumystaryn júrgizý úshin 15 500 tonna arzandatylǵan dızel otyny bólingen. Onyń 12 500 tonnasy naýryz aıyna, al qalǵan 3000 tonnasy mamyr aıyna qaralǵan. Al basqarma basshylyǵy qazirgi ýaqytta belgilengen operatorlar boıynsha aýdandardyń egis kólemine sáıkes jaǵarmaı bólingenin aıtyp otyr. Sondaı-aq, aǵymdaǵy jyly Úkimet tarapynan ósimdik sharýashylyǵy salasyn sýbsıdııalaý baǵdarlamalary boıynsha barlyǵy 3 mıllıard 598 mıllıon 128 myń teńge qarjy qaralǵan.
Qoryta aıtqanda, oblysta kóktemgi dala jumystaryna ázirlik jaqsy. «Kóktemgi dala jumystaryn júrgizýge qajetti barlyq jaǵdaı jasalǵan. Endi barlyq tıisti jumystardy ońtaıly merzimde ótkizýge tolyq múmkindik bar», deıdi Erkebulan Danııarbekuly.
Hamıt Esaman,
«Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy
