Kezek kútken mınıstr
Mınıstrdiń Oral qalasynda aldymen at basyn tiregen jeri – №5 qalalyq emhana. Emhana dırektory Sáýle Bulqashevanyń aıtýynsha, munda aýrýlardyń aldyn alý, erte anyqtaý jáne aýrýlardy basqarý baǵdarlamasyna (ABB) basa kóńil bólinedi. 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan jiti mıokard ınfarktisi jáne ınsýltke, onkologııalyq qyzmet jáne bosandyrý qyzmeti, balalardy basqarý boıynsha densaýlyq saqtaýdyń biryńǵaı modelderin engizý úshin qanatqaqty aımaq retinde Batys Qazaqstan oblysy tańdap alynǵan bolatyn. О́ńirlik «Jol kartasy» júzege asyrylyp jatqan qanatqaqty joba nátıjesinde Oral óńiri qazirdiń ózinde ólim-jitim kórsetkishi men asqynǵan aýrýlar sany jaǵynan oń ózgeris kórsetip otyr.
Elimizde densaýlyq saqtaý salasyna engizilip jatqan jańalyqtyń biri – elektrondy kezek. Mınıstr osy qurylymnyń jumysyn tekserip kórý maqsatynda ózi de kezekke turdy. Sóıtip, elektrondy kezektiń tıimdiligin joǵary baǵalady.
Kezdesý kezinde «Jarqyn bolashaq» ınnovasııalyq ortalyǵynyń dırektory Aleksandr Fomın mınıstrge emhana pasıentteriniń biryńǵaı elektrondy málimetter bazasyn tanystyryp, is júzinde qalaı qoldanylatynyn kórsetip berdi. Bul júıeniń tıimdiligi sol – saladaǵy qaǵaz qujat aınalymy birte-birte azaıyp, dárigerler elektrondy medısınalyq kartamen jumys jasaıtyn bolady.
– Ár pasıenttiń aýrý tarıhy nemese medısınalyq kartasy saqtalǵan ortaq málimetter bazasy jasaqtalady, – deıdi A.Fomın. – Birinshiden, qaǵazbastylyqtan arylsaq, ekinshiden, naýqasty emdeýde júıelilik paıda bolady, úshinshiden, bolashaqta pasıent naqty bir medısına mekemesine de, naqty bir dárigerge de baılanyp qalmaı, tańdaý quqyǵyn alýy múmkin.
Elektrondy bazanyń taǵy bir tıimdiligi – naýqastyń aýrý tarıhyn joǵaltyp alý joıylady. Bul júıe memleket úshin de yńǵaıly: san túrli aýrýdyń statıstıkasy ońaı kórinip turady. «Qazaqstan Respýblıkasynda elektrondy densaýlyq saqtaýdy damytýdyń 2013-2020 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasy» boıynsha emdeý mekemelerinde naýqastarǵa elektrondy medısınalyq karta toltyrý isi bastalyp ketti.
Reforma jaýapkershilikti arttyrady
2017 jylǵy 1 shildeden bastap elimizde memlekettiń, jumys berýshilerdiń jáne azamattardyń ortaq jaýapkershiligine negizdelgen mindetti medısınalyq saqtandyrý engizile bastaıdy. Al 2018 jyldyń alǵashqy kúninen bastap Qazaqstan azamattary jáne saqtandyrylǵan tulǵalar úshin MÁMS sheńberinde medısınalyq qyzmet qoljetimdi bolady. Osy oraıda kópbeıindi qalalyq aýrýhanada bolyp, óńirdegi densaýlyq saqtaý salasynyń aktıvimen kezdesken E.Birtanov bul reformany egjeı-tegjeıli túsindirip berdi.
Medısınalyq saqtandyrý júıesi aıasynda turǵyndarǵa medısınalyq qyzmettiń eki túrli paketi usynylady.
Birinshi – profılaktıkalyq egýler, jedel járdem, sanıtarlyq avıasııa, shuǵyl medısınalyq kómek, áleýmettik máni bar aýrýlarǵa stasıonarlyq jáne stasıonardy almastyratyn medısınalyq kómek, sondaı-aq, aınalasyndaǵylarǵa qaýip tóndiretin aýrýlarǵa kórsetiletin tegin medısınalyq kómektiń bazalyq paketi. Bul elimizdiń barlyq azamaty úshin qoljetimdi bolmaq.
Sonymen qatar, 2020 jylǵa, ıaǵnı jalpyǵa birdeı deklarasııalaý engizilgenge deıin MÁMS júıesinde medısınalyq kómekke quqyǵy joq adamdarǵa dári-dármekpen qamtamasyz etiletin ambýlatorlyq-emhanalyq kómek kórsetiletin bolady.
Al, ekinshisi, MÁMS qatysýshysy bolyp tabylatyn tulǵa kez kelgen ýaqytta mindetti saqtandyrý jarnalary men aýdarymdary esebinen qarjylandyrylatyn medısınalyq kómekke ıe bola alady. Bul qyzmetterge ambýlatorlyq-emhanalyq kómek, qalpyna keltirip emdeý, medısınalyq ońaltý, joǵary tehnologııalyq kómek kórsetý, pallıatıvti kómek jáne meıirbıke kútimi kiredi, degen mınıstr, mindetti medısınalyq saqtandyrýdy engizýge qatysty jarnalar men tólem mólsherlerine de qysqasha toqtalyp ótti.
«Keıbir zańnamalyq aktilerge densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik-eńbek salasy máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańǵa sáıkes, MÁMS-ti engizýge qatysty tómendegi jarna men tólem mólsherlemesi qarastyryldy:
– jumys berýshilerdiń jarnalary: 2017 jyldyń shildesinen bastap mólsherleme – 1%; 2018 jyly – 1,5%, 2020 jyly – 2%, 2022 jyly – 3%;
– jeke kásipkerler, notarıýstar, azamattyq-quqyqtyq negizdegi kelisim boıynsha kiris tabatyn jeke tulǵalar – kiristen, 2017 jylǵy shildeden bastap 2 ETJ-dan 5%-dan kem emes;
– jumys kúshi tobyna kirmeıtin (ózin-ózi ónimsiz eńbekpen qamtyǵandar) azamattar jarnasy – 2018 jylǵy 1 qańtardan bastap 1 ETJ-dan 5%;
– halyqtyń áleýmettik qorǵalmaǵan toby úshin memleket tóleıtin jarna 2018 jyldyń qańtarynan – 3,75%, 2019 jyldan bastap – 4%, 2022 jyldan bastap 4-5% bolady.
Mınıstr Elbasynyń Qazaqstan halqyna bıylǵy Joldaýynda aıtylǵan tapsyrmaǵa sáıkes elimizde memlekettiń, jumys berýshilerdiń jáne azamattardyń ortaq jaýapkershiligine negizdelgen mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý (MÁMS) engizile bastaıtynyn jetkizdi. Budan keıin Astanadan arnaıy kelgen «Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qory» UAQ basqarma tóraǵasy Elena Bahmýtova medısınalyq saqtandyrý júıesine kóshý zaman talaby ekenin jáne onyń mańyzdylyǵyn halyqqa keńinen túsindirý kerektigin aıtty.
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»
ORAL
