Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri B.Á. SAǴYNTAEVQA
Qurmetti Baqytjan Ábdiruly!
Meniń depýtattyq saýal joldaýyma 2017 jylǵy 5 sáýirdegi «Egemen Qazaqstan» gazetinde jarııalanǵan gazet tilshisi Qarashash Toqsanbaıdyń «Shúı qazaǵynyń» tili nemese atajurtqa aıtar naz» degen Reseıdiń Taýly Altaı Respýblıkasynda qazaq tilinde shyǵatyn «Shúıdiń nury» gazetiniń redaktory Arqalyq Soltanovpen júrgizgen suhbaty sebep bolyp otyr.
Qandasymyz Arqalyq Soltanov óz suhbatynda Reseıdiń Taýly Altaı óńiriniń Qosaǵash aýdanynda 10 myń qazaq turatynyn, olar óńir halqymen bereke-birlikte, baýyrlasyp ómir súrip jatqanyn aıta kele, ata-babalary bastarynan qansha qasiretterdi ótkizse de, ana tili men dinin saqtap ózderine amanat etip jetkizgenin, qansha qıynshylyqtar bolsa da ana tilin saqtap qalýǵa bar kúsh-jigerin jumsap jatqandaryn aıtady.
Alaıda, óńirde arnaıy qazaq mektebi joq bolǵandyqtan qazaq tiliniń sabaǵy pán retinde ótkiziledi. Osy oraıda olar shalǵaıdaǵy, sheteldegi qandastaryna qamqorshy bolyp qazaq tilindegi oqýlyqtardy tegin jiberip jatqany úshin atajurty Qazaqstanǵa, Elbasyǵa sheksiz rızashylyǵyn bildiredi.
Sonymen birge Qazaqstannan kelip jatqan qazaq tilindegi oqýlyqtardyń shańǵa batyp, paıdalanylmaı qoımada jatqanyna qynjylatyndaryn aıtady. Onyń negizgi sebebi Reseı memleketiniń zańy boıynsha bul oqýlyqtar saraptamadan óıtpeıinshe, qoldanysqa tyıym salynǵan. Reseı terrıtorııasynda qazaq tilinde oqýlyqtar shyǵarylmaıdy.
Qazaq tili oqýlyǵy týraly Reseıdegi qazaq mádenı ortalyqtaryna, Qazaqstannyń Reseıdegi elshiligine, Altaı Respýblıkasyna arnaıy Qazaqstannan kelgen ókilderge de ótinishterin jetkizgenin, alaıda esh nátıje shyqpaǵandaryn aıtady.
Reseı memleketi, bizge týǵan tilderinde oqymaısyńdar dep qysym jasap otyrǵan joq. Alaıda Reseı zańynda «Eger mektepterde oqylatyn pánderdiń oqýlyqtary joq bolsa, sol pán jabylýǵa ushyraıdy» – dep jazylǵan. «Endi jańa oqý jylyna deıin qazaq tilindegi oqýlyqtar máselesi sheshilmese, qazaq tili sabaqtary fakýltatıvtik sabaqqa aınalýy múmkin.
Sondyqtan Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Reseıdiń Bilim mınıstrligimen birlesip, Qazaqstannan kelgen oqýlyqtardy emin-erkin paıdalanýǵa jol ashyp berse bul tek Reseıdiń Altaı respýblıkasynda turatyn 12 myń qazaqtyń ǵana emes, búkil Reseı Federasııasynda turatyn mıllıonǵa jýyq qazaqtardyń máselesiniń sheshiletinin aıtady.
Osy ótinishimdi tarıhı Otanyma joldaı otyryp, Til taǵdyry úshin kópten kúresip júrgen qandas aǵalarymyzdyń qol ushy tıer dep oılaımyn. Men barda, siz barda, tarıhı Otanym – Qazaqstanym barda, júregi qazaq dep soǵatyn taýly Altaıdy mekendegen Shúı qazaǵy barda Ana tilim, sen ólmeısiń», – dep aıaqtaıdy óz sózin qandasymyz Arqalyq Soltanov.
Qurmetti Baqytjan Ábdiruly!
Qandas baýyrymyzdyń ana tilimizge degen janaıqaıynan Reseı memleketinde qazaq tilinde oqylatyn mektepterdiń joq ekendigi, qazaq tili tek pán retinde oqylatyndyǵy, biraq ol da oqýlyqtardyń bolmaýynan toqtap turǵany, Qazaqstannan barǵan oqýlyqtardyń shań basyp, paıdalanylmaı jatqany, Reseı memleketiniń oqý baǵdarlamasyna saı qazaq tilinde oqýlyqtardy shyǵarýǵa eshqandaı qulyǵy joqtyǵy, bul máselelerdi tek úkimetaralyq kelisim-sharttar arqyly ǵana sheshýge bolatynyn túsinýge bolady.
«Egemen Qazaqstan» gazetiniń tilshisi Qarashash Toqsanbaı suhbat arqyly óte ózekti máseleni qozǵap otyr. Mundaı jaǵdaılar basqa da bizdiń qandastarymyz turatyn elderde oryn alýy múmkin.
Árıne, bul máseleler tıisti elderdiń ishki jumystary ekeni belgili, degenmen shetelderdegi qandastarymyzdyń óz ana tilin oqýlaryna jaǵdaı jasaýǵa qol ushyn berý jáne basqa rýhanı muń-muqtajdaryn óteýdi eki eldiń tıisti mınıstrlikteri birlesip sheshýine bolady ǵoı dep oılaımyn.
Osyǵan baılanysty, Qurmetti Baqytjan Ábdiruly, shetelderde turatyn qandastarymyzdy qazaq tili oqýlyqtarymen qamtamasyz etýge nazar aýdaryp, otandyq oqýlyqtardyń kedergisiz oqytylýyna nemese tıisti memleketterdiń oqý baǵdarlamalaryna saı qazaq tilindegi oqýlyqtar shyǵarýǵa metodıkalyq kómekter berý arqyly sol elderde turatyn qandas baýyrlarymyzdyń ana tilinde oqýyna, taǵy basqa rýhanı muń-muqtajdaryn óteýge jaǵdaı jasaýǵa yqpal etýińizdi suranamyn.
Qosymsha: 1 paraq – 2017 jylǵy 5 sáýirdegi №65 «Egemen Qazaqstan» gazetinde jarııalanǵan «Shúı qazaǵynyń» tili nemese atajurtqa aıtar naz» maqalasy.
Qurmetpen, Q. AITAHANOV
