Bul mańyzdy mindetti júzege asyrý barysynda Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń eńbegi ólsheýsiz ekendigin erekshe atap aıtý paryz. Táýelsiz Qazaqstandy tórtkúl dúnıege túgel áıgilep, álemniń eń iri ınvestorlaryn tartýda Memleket basshysy shynaıy kóshbasshylyq qarymdylyq tanytty. Sonyń nátıjesinde Qazaqstan Respýblıkasy búkil TMD memleketteriniń ishindegi ekonomıkasyna eń kóp shetel ınvestısııasy quıylǵan el bolyp tabylady. Máselen, Ulttyq banktiń deregi boıynsha, tek sońǵy 10 jyl kóleminde ǵana, ıaǵnı 2005 – 2015 jyldar aralyǵynda Qazaqstan ekonomıkasyna 237 mıllıard AQSh dollary kóleminde tikeleı shetel ınvestısııasy tartylǵan eken.
Jaqynda álemdegi bedeldi Doing Business agenttiginiń bıznes júrgizý ahýalyn zerttegen arnaıy baıandamasy jaryq kórdi. Osy saraptaý negizinde Qazaqstan álem elderi arasynda bıznes júrgizý máselesi boıynsha budan burynǵy 41-shi oryndaǵy kórsetkishterin edáýir jaqsartyp, 35-shi orynǵa kóterildi. Osy álemdik saraptaý negizinde Qazaqstan birqatar kórsetkishter boıynsha álemniń eń damyǵan elderinen de qara úzdirip, kósh bastady. Máselen, «Mınorıtarlyq ınvestorlardy qorǵaý» kórsetkishi boıynsha elimiz jahandyq básekede 3-shi oryndy ıelense, bıznes júrgizý zańdaryn jetildirý máselesinde erekshe jetistikterge qol jetkizgen álemdegi alǵashqy ondyqtaǵy memleketterdiń qatarynan oıyp turyp oryn aldy.
Memleket basshysynyń tikeleı tapsyrmasy boıynsha elimizdiń Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń «KAZNEX INBEST» ınvestısııa jáne eksport jónindegi ulttyq agenttigi» aksıonerlik qoǵamy Qazaqstannyń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn odan ári arttyrý, ınvestısııalyq saıasattyń tıimdiligi men ıkemdiligin jaqsartý maqsatynda keshendi sharalardy is júzine asyrýda jáne olardyń qaltqysyz oryndalýyn qamtamasyz etip keledi.
Sonymen birge, 2015 jyly Memleket basshysynyń el ekonomıkasyna ınvestısııa tartýdy odan ári jetildirýge baılanysty naqty tapsyrmalaryna oraı Investısııa tartý jónindegi úkimettik keńes quryldy. Bul keńestiń jumysyn negizgi úsh baǵyt boıynsha júrgizý kózdelinýde. Birinshiden, memleket-jekemenshik áriptestigi jobalaryna jáne jekeshelendirilgen nysandarǵa ınvestısııa tartý; ekinshiden, jalpy ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartý; úshinshiden, transulttyq kompanııalardan tikeleı shetel ınvestısııalaryn tartýdy qamtamasyz etý bolyp tabylady. Memleket tarapynan júıeli túrde júrgizilgen osyndaı keshendi sharalar óziniń ıgi nátıjelerin kórsetýde.
Sońǵy jyldary el ekonomıkasyna tartylǵan tikeleı shetel ınvestısııalar aýqymynda azııalyq kóshbasshy elderdiń úlesi qomaqty. Onyń ishinde Qytaı Halyq Respýblıkasynyń elimizdiń ekonomıkasyna ákelgen ınvestısııasy kósh bastap turǵanyn erekshe atap ótken jón. «Nurly jol» baǵdarlamasynyń sheńberinde kólik-ınfraqurylymdyq, ónerkásiptik, qurylys materıaldary, jol-qurylys tehnıkalaryn shyǵarý jáne qaıta óńdeý salalarynyń nysandary boıynsha 51 iri jobany júzege asyrý belgilendi. Osy jobalarǵa baılanysty Qytaıdan keletin tikeleı ınvestısııa 26,2 mıllıard dollar kóleminde bolmaq. Sonymen birge, elimizdiń ekonomıkasyna Japonııa men Ońtústik Koreıadan kelgen ınvestısııa kólemi de aýyz toltyryp aıtýǵa turarlyq. Máselen, Ulttyq banktiń málimeti boıynsha, azııalyq memleketterden el ekonomıkasyna tartylǵan tikeleı shetel ınvestısııasy kóleminiń ishinde Japonııanyń úlesi 24 paıyzdy qurasa, Ońtústik Koreıanyń úlesi 16 paıyzǵa teń eken. Osy rette iri shetel ınvestorlary qatarynda 2015 jyldan Astana qalasynda avtomobılderdi óńdeý jónindegi logıstıkalyq termınal qurylysynyń jobasyn júzege asyra bastaǵan «NYK Line» atty japonııalyq kompanııany jáne Shymkent qalasyndaǵy áýejaıdy jańǵyrtý jobasyn qolǵa almaq bolyp otyrǵan «Jalux» atty ekinshi Japonııa kompanııasyn, sonymen birge polımetall rýdalaryn zertteý jumysy jónindegi jobany júzege asyra bastaǵan «KORES» atty Ońtústik Koreıa kompanııasyn erekshe atap ótýge bolady.
Álemdik ekonomıkada oryn alǵan qarjy-ekonomıkalyq qıyndyqtarǵa qaramastan, Qazaqstan sońǵy kezde ınvestısııa salýǵa eń qolaıly memleketter reıtınginde úzdikter qatarynan kórinýde. Oǵan ótken jyly el ekonomıkasyna tartylǵan tikeleı shetel ınvestısııasynyń kórsetkishi naqty dálel. Ulttyq banktiń málimdeýinshe, 2016 jyly el ekonomıkasyna tartylǵan tikeleı shetel ınvestısııasynyń kólemi 2015 jylmen salystyrǵanda 40 paıyzǵa ósip, 20,6 mıllıard AQSh dollaryn quraǵan eken.
Jylqybaı JAǴYPARULY,
«Egemen Qazaqstan»
