Elimizde tórtinshi munaı óńdeý zaýyty salynady

Sársenbi kúni Parlament Májilisiniń Tóraǵasy Oral Muhamedjanovtyń jetekshiligimen palatanyń jalpy otyrysy bolyp ótti. Tóraǵa aldymen áriptesterin mamyr aıyndaǵy meıramdarmen quttyqtady. Ol óz sózinde sáýir aıynyń sońynda Astanada Túrki tildes elder Parlamenttik Assambleıasynyń ekinshi otyrysy joǵary deńgeıde ótkenin, onda osy uıymǵa tóraǵalyq etý mártebesi Ázirbaıjannan Qazaqstanǵa tabys etilgenin aıtty, dep habarlady osy palatanyń baspasóz qyzmeti. Jalpy otyrysta «Belarýs Res­pýblıkasyndaǵy, Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy jáne Reseı Federasııasyndaǵy tehnıkalyq retteýdiń biryńǵaı qaǵıdattary men qaǵıdalary týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jo­basy talqyǵa salyndy. Bul zań jobasy boıynsha Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar birinshi vıse-mınıstri Albert Raý baıandama jasady. Talqylaýdan keıin zań jobasy maquldandy. Kelesi kezekte «Tarıftik saıasat negizderin qosa alǵanda, temir jol kóliginiń qyzmetterine qol jetkizýdi retteý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jo­basy qaralyp, ol boıynsha Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstriniń orynbasary Azat Bekturov baıandama jasady. Bul zań jobasy boı­ynsha Májilistiń Halyq­ara­lyq ister, qorǵanys jáne qaýip­siz­dik komıtetiniń múshesi Sa­ǵyn­bek Tursynov qosymsha baıandama jasady. Tarıftik saıasat negizderin qosa alǵanda, temir jol kóliginiń qyzmetterine qol jetkizýdi retteý týraly kelisim 2010 jyly 9 jeltoqsanda Más­keýde Belarýs Respýblıkasy, Qa­zaqstan Respýblıkasy jáne Reseı Federasııasy Úkimet­te­ri­niń arasynda jasaldy. Zań jo­basy talqylaýdan ótip, tolyqtaı maquldandy. Májilistiń jalpy otyry­syn­da «Munaı ónimderiniń jekelegen túrlerin óndirýdi jáne olar­dyń aınalymyn memlekettik retteý týraly», «Tabıǵı monopolııalar jáne retteletin naryqtar týraly» Qazaqstan Respýb­lı­ka­sy­nyń Zańyna ózgeris pen to­lyqtyrýlar engizý týraly» zań jo­balary depýtattardyń talqy­sy­na shyǵaryldy. Osy eki zań jobasy boıynsha Munaı jáne gaz mınıstri Saýat Myńbaev túsinik berdi. Bul zań jobalary boı­ynsha Májilistiń Eko­nomı­ka­lyq reforma jáne óńirlik damý ko­mıtetiniń múshesi Erjan Rahmetov qosymsha baıandama jasady. Parlament Májilisiniń bar­lyq komıtetteri alǵashqy zań jo­ba­sy boıynsha oń qorytyndylar berdi. Jumys tobyna 230-dan astam túzetý kelip tústi, olar mu­naı ónimderin óndirý jáne olardyń aınalymy salasyndaǵy múddeli mınıstrlikter men vedomstvolar, qoǵamdyq birlestikter men uıymdar ókilderiniń qa­ty­sýymen jumys tobynyń jı­yr­ma segiz otyrysynda jáne ko­mıtettiń keńeıtilgen otyry­syn­da jan-jaqty qaralyp, qory­tyn­dy salystyrma kestede kórsetildi. S.Myńbaevtyń sózine qara­ǵan­da, elimizde kóp tutynylatyn AI 92, 93, 95 markaly benzın ón­dirýde ázirshe Reseıge táýeldilik bar. Qazaqstanda búginde atalǵan markalardaǵy 13 mıllıon tonna benzın shyǵarylady. Atyraý, Shym­kent jáne Pavlodar MО́Z-derin jańǵyrtý úderisteri aıaqta­la­tyn 2015 jyly bul kórsetkish 17 mıllıon tonnaǵa ulǵaıatyn kó­rinedi. Keıingi jyldary atalǵan benzın kólemi de jetkiliksiz bo­lady. Sondyqtan 2020 jylǵa qaraı elimizde tórtinshi MО́Z salý jumysy qolǵa alynady eken. Al «Tabıǵı monopolııalar jáne retteletin naryqtar tý­ra­ly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna ózgeris pen tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasynyń negizgi maqsaty mańyzdy áleý­met­tik máni bar, sondaı-aq el eko­nomıkasyna eleýli áser etetin ónim­ge, taýarlarǵa jáne kórse­ti­letin qyzmetterge baǵalardy mem­lekettik retteý tetigin engizý bolyp tabylady. Zań jobasymen jumys barysynda jumys toby tabıǵı monopolııalar salalaryn­da jáne retteletin naryqtarda bas­shylyqty júzege asyratyn ýákiletti organnyń quzyretin naqtylaý bóliginde túzetýler engizdi. Parlamenti Májilisiniń bar­lyq komıteti zań jobasy boı­ynsha oń qorytyndylar berdi. Talqylaýlardan keıin eki zań jobasy da tolyqtaı maquldandy. Sonymen birge, Úkimetten kelip tús­ken jańa zań jobalaryna qo­ry­tyndy ázirleý ýaqyttaryn naq­ty­laý boıynsha sheshim shyǵa­ryldy.