Jetpis segiz jyldan soń...

Keshe, qasıetti juma kúni elordadaǵy musylmandar zıratynda qoǵam jáne memleket qaıratkeri, jazýshy, qazaq teatrynyń negizin qalaýshylardyń biri, ulttyq teatrtanýdaǵy alǵashqy eńbekterdiń avtory Smaǵul Sádýaqasuly máıitiniń kúlin jerleý rásimi boldy. Osydan dál tórt aı buryn, ıaǵnı 2011 jyldyń 21 qańtarynda asa kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkeri, qazaqtyń birtýar uly Smaǵul Sádýaqasuly súıeginiń kúli Máskeýdiń Don zırat­hana­synan Astanaǵa jetkizilgen bola­tyn. Ol Astana qalasyndaǵy Sá­dýaqas Ǵylmanı meshitinde ýaqyt­sha saqtalǵan edi. Qaıratker súıe­giniń kúlin meshitten alyp shyǵar aldynda meshit ımamdary Smaǵul Sádýaqasulynyń rýhyna baǵysh­tap quran oqydy. Odan keıin ta­bytqa salynǵan súıek kúli arna­ıy avtokólikpen musylman­dar zıratyna bet aldy. Alash arystarynyń biri Sma­ǵul Sádýaqasuly 17 jasynan bastap saıası qyzmetke aralasty. 1917 jyly Ombydaǵy qazaq jas­ta­rynyń «Birlik» uıymynyń bel­sendi múshesi boldy. 1920 jyl­dyń qazan aıynda Qazaq avtonomııa­sy­nyń quryltaı sezinde ortalyq atqarý komıtetiniń músheligine saılandy, komıtettiń saıası hat­shy­sy qyzmetin atqardy. Al 1922-1925 jyldary Qazaq Ortalyq at­qarý komıtetiniń Túrkistan Res­pýb­lıkasyndaǵy ókiletti ókili, Qa­zaq ASSR Jer halyq komıs­sarynyń orynbasary, Qazaq ASSR josparlaý komıssııasy tóraǵasy­nyń orynbasary, keıin tóraǵasy bolyp joǵary qyzmetter istedi. Keıin, ıaǵnı 1925 jyldan Qa­zaqstandy basqarǵan Goloshekın­niń qazaq dalasynda júrgizgen saıa­satymen kelispeı, aýyl-aımaq­tyń beıbit evolıýsııalyq damýyn qoldap, baılar men ortashalardy orynsyz tárkileýge, KSRO-nyń eýropalyq bóliginen Qazaqstanǵa sharýalardy ákelip qonystan­dyrý­ǵa qarsy shyqty. Bul Smaǵul Sádýaqasulynyń ultjandy erekshe tulǵa ekendigin kórsetedi. Osy­ǵan baılanysty Smaǵul Sá­dýa­qasuly býrjýazııashyl nıettegi adam retinde qýǵyn-súrginge ushy­ra­dy. Osy­laı­sha birtýar tulǵa Don­bas-Más­keý temir joly qu­rylysynyń ınjeneri bolyp qyz­met istep júr­gende óndiristik apat­tan alǵan aýyr ja­raqattan qaıtys boldy. Kópshilik qaýym Smaǵul Sá­dýaqasulyn zertteýshi ári jazýshy retinde jaqsy biledi. Nebári 33 jyl ómir súrgen ol artyna «Jas­tar­ǵa jańa jol», «Jastarmen áń­gime» eńbekterimen qatar, «Sársen­bek» romanyn, «Salmaq­baı, Saǵyn­dyq», «Kúmis qońy­raý», «Kúlpash» atty kórkem shy­ǵarmalar qal­dyr­dy. Smaǵul Sá­dýaqasuly máıitiniń kúli Máskeý­degi Don zırathanasy bas ǵı­maratynyń qabyrǵasyna ar­naıy qutyǵa salynǵan kúıde 78 jyl jatty. Onyń týǵan-týys­tary­nyń tynymsyz izdenýiniń nátıje­sin­de máıit kúli aqyry týǵan Otanyna, Saryarqa tósine ákelindi. Máıit kúli salynǵan quty mu­sylmandar zıratyna jetkizilip, jer qoınyna berilgen soń, mar­qumnyń rýhyna baǵyshtalyp qu­ran oqyldy. Al jerleý rási­mi­ne Astana qalasynyń ákimi Iman­ǵalı Tasmaǵambetov, Parlament de­pý­tattary, Smaǵul Sádýa­qasuly­nyń týystary, elordadaǵy óner jáne mádenıet qaırat­ker­leri, son­daı-aq kópshilik qaýym qatysty. Álısultan QULANBAI.