Tálimi joǵary týyndy

Eldiń Qarýly Kúshteriniń qalyptasý kezeńderin tarazylaıtyn tyń týyndy dú­nıege keldi. Shyǵys danyshpandary shyn­dyq­tan eshkim qashyp qutyla almaıdy jáne ony jasyrý da múmkin emes degen eken. Endeshe, osy bizdiń áńgimelegeli otyrǵan «Jo­ǵar­ǵy Bas qolbasshy – áskerı qaýipsizdik kepili» atty eńbekte qazirgi kúngi qýatty áskerlerimizdiń qalaı qurylǵany jáne syn saǵatta talapqa saı qandaı dármen men pár­men kórsete alatyny shynaıy túrde ashyq aıtylyp jáne soǵan sáıkes aıbarly Qarýly Kúshimizdiń mundaı dáre­jege qalaı jete alǵany naqty ári jan-jaq­ty baıandalady. Bárimizdiń tátti uıyqtap, tynysh eńbek etip jatqan ómirimizdiń eń basty negizi qaýipsizdik qalaı jasalǵany aı­shyqty aıqyndalyp, túrli mysaldarmen jetkiziledi. Sóıtip, joǵaryda aıtqany­myz­daı, oqyrman qaýym qolyna tili shuraıly, qyzyqty oqylatyn, mazmuny tereń shy­ǵar­ma tıdi. Al onyń avtory osy salanyń ábden ys­tyq-sýyǵyn bastan ótkergen, áskerı ónerdiń tarıhyn jatqa biletin, áskerı istiń qyr-syryna qanyqqan kásibı maman, tarıh ǵy­lymdarynyń doktory, professor, general-leıtenant Abaı Tasbolatov. Atalǵan eń­bek­tiń ereksheligi el táýelsizdiginiń 20 jyldyq mereıtoıy qarsańynda jaryqqa shyǵýynda bolyp otyr. Demek, osyǵan oraı kitapta táýel­­sizdik jyldarynda Qarýly Kúshteri­miz, basqa da áskerler men áskerı qury­lym­dar qatardan qalmaı qatar damyp, kóptegen ózgeristerdi bastan keshirgeni baıandalady. Búginde bul qurylymdar  joǵary deńgeıde jabdyqtalǵan, yqtımal qaterlerge tótep bere alatyn zamanaýı armııa. Bul jetistik – Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń eńbegi, ıaǵnı, memleketimizdiń qaýipsizdigin, aýmaqtyq tutastyǵyn, el tynyshtyǵyn qorǵaýǵa ba­ǵyt­talǵan syndarly saıasatynyń jemisi. О́ıt­keni Prezıdent Qarýly Kúshter jáne basqa da áskerler men áskerı qurylym­dar­dyń damý byǵytyn zaman aǵymyna, el ómi­rindegi negizgi kezeńderge saı aıqyndap otyrdy, olardy jetildirý jolynda kóp­tegen ómir­sheń sheshimder qabyldady. Mu­nyń bári táýelsizdik alǵannan keıin is jú­zine asqany belgili. Oǵan deıin qazaq­stan­dyq áskeri­mizdiń aty bar da zaty joq edi. Bul týraly avtordyń ózi sonaý 1992 jyly naýryzda Almaty qalasyndaǵy I. Konev atyndaǵy joǵary áskerı ýchılıshege Elbasynyń usynysymen Máskeý arqyly basshy bolyp taǵaıyndalǵan edim deıdi. О́ıt­keni, ol kezde elimiz egemendik alǵany­men Qarýly Kúshter bir ortalyqtan bas­qarylatyn. Kóp uzamaı 7 mamyr kúni Prezıdent Jarlyǵymen ózimizdiń tól Qarýly Kúshterimiz quryldy. Sodan keıingi tabany kúrekteı on jylda ol osy áskerı ýchılıshege jetekshilik etkende Qazaqstan Qarýly Kúshteriniń qurylýy men qalyptasýyna qomaqty eńbek sińirip, ózindik úles qosqany anyq. Mine, solardyń bári osy kitapta kó­rinis taýyp otyr. Árıne, bul turǵydan al­ǵanda ózimizdiń Qarýly Kúshterimiz ben bas­qa da áskerler men áskerı qury­lym­dardy qurýda, ony jańa zaman talabyna saı qa­lyp­tastyrýda Elbasynyń eńbegi óte zor ekeni belgili. Olar Qorǵanys mınıstrligi, IIM ishki áskerleri, shekara áskeri, TJM, res­pýblıkalyq Ulan jáne t.b. Osynyń bárin jazýda negizgi derekter Memleket basshy­sy­nyń kóptegen kitaptarynan jáne ózge de táýelsizdik jyldarynda elimizdiń qalypta­sýy týraly jazyp júrgen birqatar belgili qoǵam qaıratkerleriniń shyǵarmalarynan alyndy. Merzimdi baspasóz betinde jaryq kórgen maqalalar saralandy. Onyń bári tal­danyp, zerttelinip, sosyn bir júıege túsirildi. Elbasynyń áskerı qaýipsizdikti qam­tamasyz etýdegi aıryqsha róli aıqyn­daldy. Sondyqtan bul kitap, eń aldymen, áskerı adamdarǵa kerek. Onan ári áskerı zert­teýshilerge qajet. Sosyn akademııa tyńdaýshylaryna, kýrsanttarǵa, stýdentterge jáne áskerı ispen jaqynyraq tanysqysy keletin jalpy kópshilik qaýymǵa arnalady. Bul kitapty oqı otyryp úsh máselege nazar aýdardyq. Jalpy, mundaı kitapta avtor­lar ózderin kórsetýge, sýretterin tyqpa­laýǵa tyrysady. Munda ondaı joq. Men sondaımyn, men solaı jasadym degen de joq. Avtordyń ǵalymdyǵy da osy taqy­rypty egjeı-tegjeıli zerttep, jazýyna kómek bergen. Onyń bul salany jaqsy biletini, oǵan ózi de tikeleı aralasyp eńbek etip júrgeni kitapty oqyp otyrǵanda aıqyn ań­ǵarylyp, avtordyń qarapaıymdylyq qa­sıeti erekshe baıqalady. Bul jańa turpatty áskerılerimizdiń qazirgi beınesi dep bilemiz. Sonymen, bul eńbektiń eki ereksheligi aıqyn ańǵarylady: birinshiden, munda bilimniń kózi bar, óıtkeni, kóptegen tarıhı derekter jı­naqtalǵan. Ekinshiden, jastarǵa otanshyl­dyqty tárbıeleýde shyǵarmany Qazaq batyr­lary­na silteme jasaı otyryp bastaýynyń asa áseri bar. Úshinshiden, tili óte jatyq. Onyń syry avtordyń osy kitapty áýeli qa­zaq tilinde jazyp, sosyn basqa tilge aýdaramyn degeninde jatyr dep oılaımyz, deıdi kitaptyń tusaýkeserinde sóz alǵan Baılanys jáne aqparat mınıstrligi Aqparat jáne muraǵat komıteti tóraǵasynyń oryn­basary Erbol Shaımerden. «Joǵarǵy Bas qolbasshy – áskerı qaýip­sizdik kepili» atty shyǵarmany oqı otyryp, Elbasynyń memleket áskeriniń áleýetin arttyrý úshin álemniń ozyq elderi armııa­lary­men terezesi teń deńgeıge jetýine ba­ǵyt­talǵan eren eńbegi naqty derekter kó­megimen júıelengen. Demek, elimizdiń Qa­rýly Kúshterin, basqa áskerler men áskerı qurylymdardy quryp, qalyptastyryp, qýat­ty kúshke aınaldyra bilgen Elbasynyń áskerı saladaǵy qyzmetin egjeı-tegjeıli baıandaıtyn kitap áskerı qyzmet etýge yntasy bar jastarǵa, áskerı tarıhty zertteýshilerge, kópshilikke qajetti qundy­ly­ǵy­men qatar, el qaýipsizdigin saqtaýda áskerı­lerdiń patrıottyq sezimin týdyrýǵa úlken kómek bolary sózsiz. Al áskerge alynatyn jastar úshin bul olarǵa áýeli baǵyt-baǵdar beretin bolsa, ekinshiden, Elbasydan úlgi alýǵa, Elbasydaı jumys isteýge jáne Elbasy sekildi Otan, halyq úshin aıanbaı eńbek ete bilýge tálim beredi. Atalǵan tyń týyndy sonysymen de qymbat dep oı­laımyz. Aleksandr TASBOLATOV.