Bizden de bar bir tilek

Talaılaǵan tarǵalań taǵdyr­lar­dy basynan keshirip, jer-jahanǵa tarydaı shashyraǵan qan­dastarymyzdyń Elbasy saıa­sa­tynyń arqasynda elge ora­lyp, táýelsizdiktiń altyn diń­ge­gin birge qalasqan jıyrma jyl­dyq tarıhymyzdaǵy alar orny erekshe. Degenmen shetelden kelgen qandastarymyzdyń bú­gin­gi áleý­met­tik máseleleri tý­ra­ly aıta-aıta aýyz aýyryp, jaza-jaza qol ta­latyn jaǵdaıǵa jettik. Jasy­ratyny joq, elimiz táýelsizdik alǵaly Elbasy saıa­satynyń basym baǵyttarynyń biri bolýyna qara­mastan Atamekenge aǵylǵan qazaq kóshi bú­gin­de toqyraý kezeńine ótti. Ásire­se qazaqtar eń kóp qonystanǵan Qytaıdan keletin qandastary­myz jóninen alyp aıtqanda any­ǵy osy. Qazaqstan álemdegi óz qan­dastaryn otanyna oraltyp jat­qan úsh memlekettiń biri dep jı­yrma jyl boıy jar salǵa­ny­myzben, sol atalǵan elderdiń soń­ǵysy, ıaǵnı sanaýly qanda­syn qataryna qosa almaǵan sor­lysy biz bolyp otyrmyz. Oǵan alys-jaqyn shetelderdegi ju­ty­lyp bara jatqan baýyr­las­tarymyzdy aıt­paǵanda, eki mıllıard qy­taı­dyń «qamqorynda» qalǵan eki mıl­lıonnan astam qazaqtyń taǵ­dyry kýá. Shet elden kelgen qa­zaqtarǵa Qazaqstan azamattyǵyn bermeı Úkimetimizdiń «basy aýy­ryp» jat­qanda, «kóteremge kóldeneń» degendeı, Qytaı jaǵy Qazaqstan azamattyǵyn alǵan az qazaqty qu­jat máselesimen aýyrlatyp jiberdi. Olaı deıtinimiz, elimiz táýel­sizdik alǵa­ly atamekenge kel­gen qandas­tary­myzdyń qaı­sy­sy bol­masyn aǵaı­yn-týysy, jora-jol­dasy, qu­da-jegjaty, ba­la-shaǵa­synyń biri qalǵan Qy­taı jerine qaı ýaqytta bol­masyn baryp-kelip turýǵa muq­­taj, ashyǵyn aıtqanda, ata-babasynyń basyna Quran oqytý úshin bolsa da. Búginde taǵdyryn Qazaqstan táýelsizdigimen tamyrlas sezinetin júz myńdaǵan qandas­ta­ry­myz Qazaqstan azamattyǵyn alyp, Alash týy astynda aıanbaı eńbek etip, ulttyq sanaǵy­myzda da, Elbasy saılaýynda da óz úles­terin qosýda. Bu­ryn­dar olar­dyń Qytaı eline ba­ryp-kelýi esh qıyndyq týdyr­maı­tyn, zań sheń­berindegi, eki el shekara saıa­sa­tyna saı qala­ǵa­­nyn­sha úsh aı­lyq, alty aı­lyq, bir jyldyq kóp márteli vı­zamen kirip-shy­ǵa­tyn. Sol arqyly týys-týǵanyn kóshirip, saý­da-sattyǵyn istep tu­ratyn. Al bú­gin she? Bul jaǵ­daı tú­be­geıli óz­gergen, joǵaryda aıtyp ót­ke­nimizdeı júz myń­da­ǵan Qy­­taıdan kelgen qandas­ta­ry­myz­dyń ol elge barý úshin tek úsh aı bir márte vıza ashtyrýǵa ǵana múmkindigi bar. Sonyń ózin­de burynǵy Qy­taı pasportynyń kóshirmesi bo­lýy mindetti eken. Bul jó­ninde Qa­zaqstandaǵy Qy­taı konsýl­dy­ǵynan suraǵa­ny­myz­da, «bizde bel­gilengen zań solaı» deýden ózge mardymdy jaýap bermeıdi. Al bul «zań» elimiz­diń tur­ǵy­lyqty azamat­tary­na júrmeıdi, olarǵa bári buryn­ǵy­synsha. Sonda qalaı? Bir el aza­matyna eki túrli saıasat usta­na­tyn Qytaı eliniń kózdegeni ne? Bolmasa «kók týdyń astyna jetsek, kósegemiz kógeredi-aý», dep sanaıtyn san myńdaǵan qa­zaqtyń Qazaqstan aza­maty bola tura taǵdyryn Qytaı sheshetin bolǵandyǵy ma?! Bir qyzyǵy, bul jáıdiń beleń alǵanyna jyldan assa da qandastar quqyn qorǵaǵan birde-bir quzyrly organ joq, «ólme­genge – óli balyq» úmitimen eki arada sandalyp júrgen el. «Bul pasporttyń ıesi Qazaqstan za­ńy­men qorǵalady» degen jazýy bar kók pasportymyzdyń joq­taý­shysy kim sonda? Árıne, bul jóninde oı qoz­ǵaǵanda san suraqtyń jaýapsyz qalary anyq. Qytaı azamat­tary­nyń da eki el arasynda ki­rip-shyǵý vıza máselesi kúrdelenip tur. Kele almaı jatqan on myń qazaq bolsa, bara almaı jat­qany odan kóp, munyń ishinde qytaı jáne basqa ulttar bolýy zańdy da. Kezinde shekaradaǵy suram­shaq, saýatsyz soldat­tar­dyń kesirinen arǵy jaqtyń da «minez kórsete» bastaǵanyn jaq­sy bilemiz, bul joly da sony qaıtalaǵan tárizdi. El Úkimetinen oń sheshim bolsa eken deýimiz de sodan... Talapbek TYNYSBEK, «Jezbuıda» jastar qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy.