Úıreterimiz de, úırenerimiz de kóp

Qyzyljar óńiri Reseıdiń úsh oblysymen shektesedi. Ara­laryn shekara bólip tur deme­seń, «aýy­ly aralas, qoıy qora­las» eki el­diń jarasymdy dos­ty­ǵyna qylaý túsken emes. Qazaq­stan Keden oda­ǵy­na múshe bolyp kirgeli san-sala­ly yn­ty­maqtastyq tipti arta tústi. Oblys ákimi Serik Bilálov bas­­ta­ǵan soltús­tik­qazaq­standyq de­­lega­sııa­nyń Tú­men ob­lysynda­ǵy bul jolǵy sa­pary iskerlik baıla­nystarǵa toly bol­dy. Qa­zaqstan­dyq áriptes­terin Túmen oblysy­nyń gýberna­tory Vladımır Iаkýshev jyly shyraı­men qarsy alyp, eki óńir­diń áleý­met­tik-ekonomı­kalyq damý baǵy­ty­nyń durysty­ǵyn, hal­qymyz­dyń tarıhyn­da uq­sas­­tyq­tar kóp ekenin atap ótti. Serik Sultan­ǵazy­uly óz sózinde úsh mem­leket ara­syndaǵy kedendik ke­li­sim jyl ótken saıyn jaq­sa­ryp kele jat­qanyn, ony saýda aınaly­myn­daǵy ilgerileý aı­ǵaq­taıtynyn jet­kizdi. Sodan keıin delegasııa oblys ómirimen tany­sýdy «Iаrov­skoe» JShS-nen bas­tady. Sha­rýa­shylyq «Fransýz lımýzıni» atty asyl tuqymdy iri qara ma­lyn ósirýmen aınalysady. Onyń bas­shysy Vıktor Svıazın­niń aı­týyn­sha, Fransııadan 119 bas ta­ıynsha jetkizilgen. Oınaq sal­ǵan buzaý­lar kúnine bir kı­loǵa deıin salmaq qosatyn kóri­nedi. Byltyr­ǵy qur­ǵaq­­shylyq kór­shi­lerimizge de aýyr tıgenge uqsaı­dy. Sonyń sal­darynan qo­ǵamdyq maldy aýqat­ty sharýa­shy­lyq­tar­ǵa taratyp beripti. En­di sa­paly jem-shóp qoryn da­ıyn­daýdy oı­lastyryp, birjyl­dyq shópti mo­lynan egýge bet bu­rypty. Kúzge deıin mal basyn 600-ge jetkizýdi josparlap otyr. Qazan aýdanyna qarasty «Maıak agrokesheni» JAQ – «Ag­ro­óner­ká­sip keshenin damy­tý» ulttyq joba­syna belsene atsa­lysyp júr­gen iri sharýa­shy­lyq­tardyń biri. Sútti mal ósirýge mamandan­ǵan qo­ǵamda 1200 sıyr baǵylady. Sharýa­shy­lyq mal baǵýdyń ozyq teh­no­­logııasyn endi ǵana meńgere bast­a­ǵan sekildi. Operatorlar sıyrdyń qashan saýylyp, qan­sha mólsherde sút bergenin monıtor arqyly ba­qy­­lap oty­ra­dy. Delegasııa múshe­leri mun­daı ozyq ádistiń Qazaq­stanǵa tańsyq emestigin jarysa aıtyp jat­ty. Qazaq­stan­nyń Eń­bek Eri Gen­nadıı Zenchenko bas­qa­ratyn seriktestik áldeqashan ıger­gen. Sonyń arqasynda Gollandııadan aldy­ryl­ǵan mama sıyrlar jy­lyna 6-8 myń lıtrge deıin sút beredi. Anatolıı Rafalskıı jetekshilik etetin «Ta­ıyn­­sha-As­tyq» agro­fır­­ma­sy da osyn­daı ómirsheń teh­no­logııaǵa qol jetkizgen. Delegasııanyń endigi bir at­ba­syn tiregeni Zavodoýkovka qa­lasyn­daǵy «Pýr-Agroýk» AAQ boldy. Et óńdeý kesheninde mal soıýdan bastap tutynýshylarǵa jetkiziletin ónimge deıingi tizbek klasterlik júıemen atqa­ry­lady. Munda jylyna 3,5 myń tonna et, 1,5 myń tonna jar­tylaı fabrıkattar ázir­lenedi. Sol­tústikqa­zaq­standyq­tar­dy kartop pen kókónis ósi­rýmen túbegeıli aı­na­­ly­satyn agroónerkásip kesheni­niń ju­mys tásili súısindirdi. Onyń 30 myń gektar egistik al­qaby bar. Tu­qym­dyq kartop satýmen de shu­ǵyl­danady. Syıym­dy­lyǵy 50 myń tonna bolatyn kó­kónis qoı­masy túgeldeı av­to­mattandy­ryl­ǵan. – Qyzyljar óńiriniń kar­top­qa degen suranysyn bir ǵa­na ká­siporynnyń óteýi shy­nynda da úı­renetin úrdis eken. Aldaǵy ýa­qytta mamandary­myzdy jiberip, tájirıbe alma­sa­tyn bola­myz, – dedi aımaq basshysy jaq­syda jattyq joq ekenin ańǵar­typ. Túmendik dárigerler qyzyl­jar­lyq de­legasııany jyly shy­raımen qarsy al­dy. Olaı bola­tyn jóni bar. Túmen ob­lystyq klınıkalyq aýrýhana­sy 2002 jyl­dan beri týa bitti júrek aýrýy­na shaldyqqan sol­tústik­qazaqstandyq bala­lar­ǵa ota jasap keledi. Osy merzim ishinde 4,5 myń baldyrǵandy qa­byldap, 453 ota jasady. 60 paıyzy Petropavlda, qalǵany Túmende iske asyryldy. Bólim meńgerýshisi Kırıll Gorbatıkov bir top kar­dıo­hırýrgtiń 14 bala­ǵa ota jasaý maq­­satymen ke­zekti issaparǵa daıyn­dalyp jatqanyn jetkizdi. Túmen oblysynda turyp jat­qan qa­zaq dıasporasy ókil­deri­men kezdesý de, Shyǵys-Si­bir munaı-gaz ortalyǵyn­daǵy shara da, shekaralas yntymaq­tas­tyqty nyǵaı­tý­­ǵa arnalǵan Qa­zaq­stan – Reseı iskerlik forýmy da asa mazmundy ótti. Eki kúndik sapar barysynda soltús­tik­qazaqstandyq delegasııa men Túmen oblysynyń at­qarýshy organdarynyń jetekshileri kórshiles oblystar ara­syn­da yntymaqtastyq ornatý týra­ly birneshe kelisimge qol qoıdy. Ol saýda, ekonomıka, aýyl sha­rýa­shylyǵy, máde­nıet, bilim, den­saýlyq salalaryn qamtydy. Túmendikter Soltústik Qa­zaq­stan oblysyna jaqyn kún­deri keledi dep kútilýde. О́mir ESQALI, Jasyn BIRKENOV, jýrnalıst. Soltústik Qazaqstan oblysy.