Úsh kezdesý

Men 1974-1976 j.j. Almaty Jo­ǵar­ǵy partııa mektebinde jýrnalıstıka bólimshesinde oqydym. Osy jyl­dary, osy oqý ornynda Qaraǵan­dy metallýrgııa kombınatynyń partııa komıtetiniń hatshysy Nursultan Nazarbaev pen Qarqaraly aýdandyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy Mahmet Bekshın syrttaı oqydy. Maqańmen men Qarqaralyda birge jumys istegenmin – ol aýdandyq atqarý ko­mıtetiniń tóraǵasy, al men aýdandyq partııa komıtetiniń uıym­dastyrý bóliminiń meńgerýshisi. Mahmet Sákenuly arqyly mektep qabyrǵasynda eki jyl boıy kóktemgi jáne kúzgi sessııalarǵa kelgende Nure­keńmen kezdesip júrdim. Onsha kóp sóılemeıtin, jaǵdaıdy suras­qan­nan keıin, sessııaǵa qatty daıyndalý úshin kitaphanalarǵa baryp daıyn­da­latyn. Mektepte Temirtaýdan oqıtyn tyńdaý­shy­lar kóp bolatyn. Birneshe ret solarmen áńgimelesip turǵan kezderinde, men de baryp, ol kisini tyńdaıtynmyn. Nursultan Ábishuly qalada istelip jatqan jumystar jáıli kóp áńgime­leı­tin. Saıat Beısenovpen dostyq qa­rym-qatynasta boldym. Jaqynda ǵana 70 jyldyǵyn atap ótken Sákeń Temirtaý qalasynda keńes atqarý komıte­tiniń tóraǵasy, keıin kóshi-qon mınıstri bolyp, alǵashqy oralmandardy Qazaq eline kóptep tartýǵa úles qosty, belgili qoǵam qaıratkeri boldy. Ol kisi Nursultan Nazarbaevpen ázilderi jarasyp, dostarsha erkin sóılesetin. Men oqý bitirgennen keıin úsh aı oblystyq partııa komıtetinde nusqaýshy bolyp jumys istep, 1976 jyly qyrkúıek aıynda Nura aýdandyq partııa komıtetiniń hat­shylyǵyna saılandym. Temirtaý metallýrgııa kombınaty Nura aýdany­nyń «Amantaý», «Nura», «Sherbakov», «Ba­lyq­tykól» sovhozdaryna sheftik kó­mek kórsetetin. Osy sov­hozdarǵa Nur­sultan Ábishuly jyly­na eki ret kelip, malshy-jumys­shy­larmen, aýyl adam­dary­men kezdesip, olardaǵy tynys-tirshilikpen tanysa­tyn. Bir-eki ret ol kisimen osy sovhozda júrgende kezdestim. Ideologııa jumysynyń jaǵdaıyn surap, aqyl-keńes beretin. Memleketten alǵan bilimińdi is júzine asyratyn kezeń keldi, dep arqamnan qaǵatyn. Sonan ol kisi kóp uzamaı Qara­ǵan­dy obkomynyń áýeli ónerkásip jónindegi hatshysy, sonan keıin ekinshi hatshysy bolyp saılandy. Úshinshi kezdesýim óte este qalarlyqtaı boldy. Biz­diń aýdan­dy oblystyq partııa komı­teti­niń bıýro­syn­da tyńdaý josparla­nyp­ty. Kún tár­tibi: Nura aýdandyq partııa komı­te­tiniń KOKP-nyń HHIV seziniń sheshimderin júzege asyrýdaǵy uıym­das­ty­rý­shy­lyq jáne saıası buqaralyq jumys­ta­ry týraly aýdanǵa bıýroǵa materıal daıyndaýǵa komıssııa keldi. Komıssııany obkomnyń saıa­sı-aǵartý bólimi meń­ge­rý­shisiniń oryn­ba­sary Z.Janǵazın bas­qa­ryp keldi. Qu­ramynda onshaqty adam bar. Este qalǵany, Ýlıanov aýdandyq partııa komı­te­tiniń úgit jáne nasıhat bó­liminiń meń­ge­rýshisi, qazir aýdandyq ardagerler uıy­my­nyń tóraǵasy Tóken Arbabaev boldy. Kóp uzamaı bıýroǵa shaqyryldyq. Esepti berý birinshi hatshyǵa tapsy­ryl­ǵan. Obkomnyń birinshi hatshysy Vasılıı Kýzmıch Akýlınsev qyzmet baby­men SEV-ke aýysyp ketken. Kóp ýaqyt oblystyq partııa komıtetin Nursultan Nazarbaev basqardy. Qalyptasqan jaǵdaı boı­yn­sha obkom bıýrosynda aýdan basshy­sy­nyń esep berýi daǵdyǵa aınalǵan. Bıýro bastalýǵa bes mınýt qaldy da bólim meńgerýshisi Saırykın meni shaqyrtyp, bıýroda sen esep beresiń, dedi. Bul sóz maǵan jáıdiń oǵyndaı tıdi. Barlyq materıal birinshi hatshyda. Bıýronyń ekinshi ereksheligi, oblys­tyń qalalyq, aýdandyq partııa komı­tet­teriniń ıdeologııa jónindegi hatshy­lary túgel shaqyrylǵan. Bıýro bas­talyp, men ózimniń oıymdaǵy máse­lelerdi jetkizýge tyrystym. Su­raq­tar qoıylyp, oǵan jaýap berdim. Ideologııa jumysynda mynany istep tas­tadym deý qıyn, onyń ólshemi joq dúnıe. Bir jaǵy istelip jatsa, ekinshi jaǵy qalyp jatady. О́zimniń oıym­sha, biz­diń aýdandy bıýroda qaraý, oǵan bar­lyq hatshylardy qatysty­ryp, bıýro májilisin aktıv jınaly­sy sııaqty ótkizý bizdiń aýdanǵa berilgen baǵa ǵoı dep oılaımyn. Bıýro músheleri Dına Ábdirahımova, V.Salamatov, Iаkar Pazenko, Qalı Áli­bekov ju­mysqa oń baǵa berdi. Nur­sultan Ábishuly ıdeologııa jumy­synyń tıimdiligi nemen ólshenedi dep suraq qoıdy. Qoıǵan suraq ıdeologııa jumysyn gramdap, kılogramdap, t.b. ólsheýge bolmaıdy. Sosyn astyq, et, sútti kóp berseń, sol uıymda jumys jaqsy júredi dedim. Oǵan qanaǵat­tanbady. Men endi ıdeologııa jumy­synda eki-úsh kún jumys isteıtindigimdi, tájirıbem az ekenin aıttym. Ol kisi Joldas Asanov, siz Qarqara­ly partııa komıtetinde 10 jyl, Joǵarǵy partııa mektebinde eki jyl, úsh jyldaı ıdeologııa jumy­sy­nda qyzmet jasapsyz, jumysyńyzdy áli de bolsa shırata túsińiz, astyqty aýdanda tyń ıgerý kezinde salynǵan sharýashylyqtar ǵoı, otanǵa kóp astyq berý úshin, úgit-nasıhat jumy­syn adamdar arasynda HHIV sezd sheshimderine saı jańa deńgeıge kóterý kerek dep bıýro osy másele boıynsha qaýly qabyldaıdy dedi. Bıýrodan qara terge malshynyp shyq­tym. Keıin surastyryp qarasam, birinshi hatshysyz ótken bıýro eken. Bıýro óte tez iskerlik jaǵdaıda ótti dedi qatysýshylar. Men jumys istegen jeti jylǵa jýyq ýaqytta Nura aýdany úsh ret otan qoımasyna 12, 14, 17 mln. put astyq quıdy. Birneshe ret odaqtyń, respýblıkanyń aýyspaly qyzyl týyn jeńip aldy. Ony tapsyrýǵa Akýlınsev, Korkın, Nazarbaev, Dosmaǵan­betov, Áýbákirov keldi. Onda da aktıv jınalysynda oblys basshylarymen kezdesip júrdim. Saǵyndyq ASANOV, Qazaqstan Jýrnalıster  odaǵynyń múshesi. Qaraǵandy oblysy, Buqar Jyraý aýdany, Kókpekti aýyly.