Qurmetke laıyqsyz dep kim aıtady?

Petropavl qalalyq más­lı­hatynyń uıymdas­ty­rýy­men ótken qoǵamdyq tyń­daý­dan qaradaı túńilip shyq­tym. Jerdiń ústimen baryp, astymen qaıtqandaı kúı keshtim. Kún tártibinde kóshe­ler­ge hal­qymyzǵa ardaqty tul­ǵa­lar­dyń esimderin berý máselesi qara­lyp, daýylpaz jyraý – Qojabergen jyraýǵa úsh-tórt qana úıi bar bir kóshesymaq usynylǵanda ne kúlerimdi, ne jylarymdy bil­medim. «Aqtaban shubyryndy, alqa­kól sulama» sekildi qazaq basyna aýyr náýbet týǵan zar zamannyń ánuranyna aınalǵan ataqty «Elim-aı» ániniń avtory dál osylaı pushaıman halge túsedi deý óńim túgil túsime de enbegen edi. Jońǵarlarǵa qarsy ult-azattyq joryqta bas sardar dárejesine deıin kóterilgen tulǵaǵa ortalyq kóshelerdiń biriniń buıyrmaǵany ókinishti-aq. Jergilikti atqaminerlerdiń, bılik oryndarynyń osyndaı samarqaý, nemketti kózqarasymen dańqty qolbasynyń, jaýjúrek batyrdyń keler urpaq úshin maqtanyshqa aınalýy neǵaıbyl. Sonda olar Otanyńnyń patrıoty bolý – Qazaqstandy óz júregińde uıalatý degen qara­paı­ym paıymdy qaper­le­ri­ne almaǵany ma? Kemeńger tulǵanyń qazaq hal­qynyń tórt qubylasyn teńes­tirýge umtylǵan eren eńbegi umytylmaq emes. Egemen el bolyp, ólgenimiz tirilip, óshkenimiz janǵan tusta Qojabergen jy­raý­dyń esimi de ulyqtaldy. Tý­ǵan jerine eskertkish músin qoıyldy. Mektepke aty berildi. El basyna aýyr kún týǵan sátte qolyna naıza alyp, jaýǵa attandap shapqan erjúrek oǵlandarǵa qandaı qurmet kórsetilse de, artyqtyq etpeıdi. Biz qatysqan sol jıynda otarlyq ezgini kóz aldymyzǵa elestetetin kó­she­ler­di ózgertýge ashyq qar­sy­­lyq ta­nytqandar bolmaı qalǵan joq. Munyń ózi ulttyq tarıhymyzdy bilmeıtinderdiń, ony zerdeleýde tar uǵymnan shyǵa almaı kele jatqandardyń áli de baryn baıqatsa kerek. Máselen, máslıhattyń bu­ryn­ǵy depýtaty «shahar tarıhyna nuqsan keltirip jatyr­syńdar» dep shala búlindi. Petropavl qalasynyń qurmetti azamaty osylaı dese, ózgelerge ne kiná qoıarsyń? Tipti, besikten beli shyǵa qoımaǵan mektep jasyndaǵy balalardy ertip kelip, aýyzdaryna shyn­dyq­pen úsh qaınasa sorpasy qo­syl­maıtyn sózderdi salý esh aqyl­ǵa syımaıdy. Meni jas qu­raq­taı jaıqala ósip kele jat­qan, áli ońy men solyn tanyp úl­ger­megen baldyrǵandardyń ańǵal­dyǵyn ózge maqsatqa paıdalaný, aıdyń-kúnniń amanynda adas­tyrý sekildi saıtan oı qatty alańdatty. Osyndaıda tarıh pániniń muǵalimderi ne oqytyp, ne toqytyp júr degen zańdy saýal týady. Kópetnosty elimizdiń dostyǵy men aýyzbirligin nasıhattap, úlgi-ónege etýdiń ornyna aýyz ózimdiki dep árkim bura tarta berse, shańyraǵymyz shaıqalmaı ma? Elbasymyz «patrıotızmdi, ásirese jastardyń arasynda, bizdiń balalardyń boıynda barsha qoǵamnyń ortaq kúsh-qýatymen qalyptastyrý kerek» degen mindetti tekke qoımasa kerek. Otanyń men jerińe degen súıis­penshilik, onyń tarıhy men mádenıetine degen zor qurmet ushqan uıadan, ortadan, bilim alǵan shańyraqtan bastaý alsa kerek. Sonymen, kóshesymaqqa daýyl­­paz babamyzdyń esimi beriletin bolyp sheshim qabyl­dandy. Sonda qalaı, arada 300 jyl ótse de, halyq jadynda dańqty qolbasy, daýylpaz jyraý retinde umytylmaı kele jatqan tulǵa qurmetke laıyqsyz bolǵany ma? Bolat SAǴYNDYQOV, Soltústik Qazaqstan oblysynyń qurmetti azamaty  PETROPAVL