Rýhanııat tamyryna baılanǵan taǵdyr

Arqada týyp, Alashqa aty jaıylǵan akademık Serik Qırabaevtyń esimi ulttyq ádebıetimiz ben mádenıetimizdiń asa kórnekti ókili retinde respýblıka kóleminde ǵana emes, jaqyn shet elderge de tanys. Búkil ult rýhanııatynyń tamyryna baılanyp, taǵdyryna aınalǵan shejire ǵumyrdyń ǵıbraty urpaqtan-urpaqqa ulaǵat bolar uly mura. Toqsanǵa kelgen tulǵanyń ádebıet pen til máselesine kelgende tartynyp qalmaı, tolǵap-tolǵap aıtar parasatty paıymy ótken tarıhty birge sóıletkendeı súısindiretini bar. Qazaq ádebıettaný ǵylymy týraly, ádebıet tarıhy, onyń damýy, tipti, óziniń zamandastary men keshegi arystardyń qaıratkerligi men qaltqysyz qyzmeti jaıly áńgimelegende erekshe qanattanyp, rýhtanyp aıtar áńgimesi qaı qazaqtyń da keýdesine shamshyraq ákep jaqqandaı júrekti nurlandyrady. Shyǵarmashylyq iske shyn berilgen, ǵylymǵa adal qyzmet etken, bıik adamgershilik bolmysymen tanylǵan qaıratker týraly sózdiń eshqashan túgesilmeıtinin ózi eńbek etetin Abaı atyndaǵy QazUPÝ-de ótken «Ǵalym. Ustaz. Tulǵa» atty saltanatty kesh aıǵaqtaı tústi. Alǵash Spandııar Kóbeevtiń shyǵarmashylyǵy boıynsha kandıdattyq dıssertasııasyn qorǵap, ony pedagog qana emes, jazýshy retinde alǵash qazaqqa tanystyrǵan adam Serik Smaıyluly bolatyn. Al búgin jalpy ádebıettaný ǵylymyn Serik Qırabaevsyz elestetý qıyn. Ol 1948 jyldan beri uzyn sany 800-den astam maqala men resenzııa jarııalaǵan. Jetpis jylǵa taıaý ýaqyt ishinde 40-tan astam monografııa men zertteý kitaptaryn, 20 oqýlyq pen oqý quraldaryn jaryqqa shyǵarǵan. Ustaz-ǵalym 50-den artyq ǵylym doktory men kandıdattaryn daıarlap, olardyń ǵylym aıdynyndaǵy izdenisine baǵyt-baǵdar berýde aqyl-keńesin aıamaı keledi. Synshyldyqty ǵalymdyqqa, ǵalymdyǵyn ustazdyqqa, ustazdyǵyn ádiskerlikke ushtastyra eńbek etip kele jatqan san qyrly Serik Qırabaevtyń oqýlyqtarymen qazaq azamattarynyń, qalamgerleriniń, qaıratkerleriniń qansha býyny tárbıelenip, bilimin shyńdady. Aqyn Juban Moldaǵalıev «Serik Qırabaev jıyrma bes jasynda ǵalym retinde tolyqtaı moıyndaldy» dep baǵa bergen eken. Saltanatty jıyn aıasynda M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń dırektory, professor Ýálıhan Qalıjanuly men Qazaqstan Jazýshylar odaǵy tóraǵasynyń orynbasary, aqyn Ǵalym Jaılybaı «Akademık S.Qırabaev jáne qazirgi zamanǵy fılologııalyq zertteýlerdiń ǵylymı-teorııalyq, oqý-ádistemelik máseleleri» atty jınaqtyń tusaýyn kesti. Munda ǵalymnyń ádebıetke baılanysty, oqytý ádistemesine qatysty oı-paıymdary toptastyrylǵan. Budan keıin jıynǵa jınalǵandarǵa «Abaı shańyraǵynyń abyzy Serik Qırabaev – 90 jasta» atty derekti fılm kórsetildi. Ár toıdan – bir taǵylym. Abaı atyndaǵy QazUPÝ-diń ardager ustazy, uzaq jyldar boıy qazaq ádebıeti kafedrasyn basqarǵan, prorektorlyq qyzmet atqarǵan, Dıssertasııalyq keńestiń tóraǵasy bolǵan qaıratker ǵalym Serik Qırabaevtyń 90 jyldyq mereıtoıyna oraı zaman talabyna saı qural-jabdyqtarmen jasaqtalǵan «S.Qırabaev atyndaǵy dárishana jáne qazaq ádebıeti kafedrasy» ashyldy. Eske sala ketsek, ilgerirektegi joǵary oqý oryndarynda júrgen ońtaılandyrý úrdisi kezinde «Qazaq tili» men «Qazaq ádebıeti» kafedralary bir kafedraǵa biriktirilgen bolatyn. Jabylyp qalǵan «Qazaq ádebıeti» kafedrasynyń qaıta ashylǵanyna ustazdar qaýymynyń qýanyshynda shek bolmady. Qırabaevqa degen qurmetten týsa da, bul ıgilikti is ustazdyq uly qyzmeti osy ýnıversıtettiń keshegi tarıhymen jáne búgingi tynys-tirshiligimen tikeleı baılanys­ty órilgen taýdaı tulǵanyń shákirtteri men izbasarlaryna syılaǵan izgi sharapaty retinde qabyldanyp jatty. Aıgúl AHANBAIQYZY, «Egemen Qazaqstan» ALMATY