Aq halatty abzal jan

Bıyl 80 jasqa tolyp otyrǵan belgili qoǵam jáne memleket qaıratkeri, «Parasat» ordeniniń ıegeri, dáriger Kaıýpova Nına Ámirqyzy ómiri ónegege toly tulǵa. Onyń jan-jaqty, qoǵamdyq, ǵalymdyq, basshylyq, dárigerlik jemisti eńbek joly týraly ulttyq «Tabystyń 100 qadamy» jobasy aıasynda jazylyp otyr. Otanyna adal qyzmet etip, ózi súıgen dáriger mamandyǵynyń shyńyna shyqqan QR eńbek sińirgen qaıratkeri Nına Ámirqyzynyń ómiri qoǵammen bite qaınasty... Qazaq medısınalyq ınstıtýtyn bitirisimen 1959 jyly Almatydaǵy №1-perzenthanada akýsher-gınekolog bolyp qyzmetke turǵannan bastap, ol osy salanyń barlyq qyryn meńgerdi. 1965-1971 jyldary «Ana men balany qorǵaý» ǵylymı-zertteý ortalyǵynda, keıin Almaty medısına ınstıtýtynda, al 1976-1981 Qazaq KSR Densaýlyq saqtaý mınıstrliginde qyzmet etti. Sońǵy jyldarda N.Kaıýpova Respýblıkalyq ana men balanyń densaýlyǵyn qorǵaý ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń dırektory boldy. Bul jyldarda N.Kaıýpova medısınadaǵy perınataldi máselelerdi zertteý barysynda aıaǵy aýyr analardyń arasyndaǵy «asa qaýipti topty» anyqtaýdyń ádisterin aıqyndady. Nátıjesinde ana men bala ómirin saqtap qalý joldary der kezinde qolǵa alyndy. Sonymen birge ǵalym gınekologııalyq aýrýlardy áıelerdiń jas ereksheligin eskere otyryp emdeýdi jáne endoskopııalyq operasııalar jasaýda asa qajetti zamanaýı tehnıkalardy engizdi. 55 jyldyq eńbek jolynda kásibı dárigerge klınıkalarǵa, sheberlik saǵattary men kezdesýlerge, halyqaralyq konferensııalar men sımpozıýmdarǵa shaqyrýlar tolassyz túsip jatty. Alys jáne jaqyn sheteldik ǵylymı ortalyqtarmen tyǵyz baılanysta bolǵan, áıgili dárigerlermen tájirıbe almasqan mamannyń biliktiligi burynǵydan da arta túsip, damı berdi. Sanaly ǵumyryn otandyq medısınanyń damýyna arnaǵan ǵalym doktorlyq dıssertasııasyn «Asa qaterli toptaǵy ekiqabat áıelderde kezigetin akýsherlik asqynýynyń aldyn alý» taqyrybynda qorǵady. Jıyrma ǵylymı monografııanyń avtory ózinen keıingi akýsher-gınekolgogtardyń myqty legin tárbıeledi. Onyń jetekshiligimen 25 ǵylym doktory men 40 ǵylym kandıdaty qorǵap, elimizde jáne shet jerlerde osy salanyń órkendeýine atsalysýda. Nına Ámirqyzynyń kópjyldyq zertteýleri nátıjesinde medısına ǵylymynda ekologııalyq reprodýktologııa jańa baǵyty qalyptasty. Ǵylymı-zertteý jumystary nashar ekologııalyq ortanyń qyz balalarǵa, áıelderge, jalpy bolashaq urpaqqa zııandylyǵyn aıqyndap, atalmysh aımaqtardaǵy aýrýdyń urpaqtan urpaqqa jalǵaspaýyn qarastyratyn baǵdarlamalary jasalyp, aldyn-ala sharalar qoldanyldy. Osylaısha 1997 jyly Kaıýpovanyń belsendiliginiń arqasynda TMD elderinde alǵashqy bop Ulttyq genetıkalyq regıstr jasalyp, qoldanysqa endi. Bul týabitti kemistik pen tuqymqýalaýshylyq máselelerin sheshýde óte tıimdi ádis boldy. Osy ǵylymı jetistik negizinde jalpyhalyqtyq reprodýktıvtik densaýlyq saqtaýdyq strategııasy quryldy. - Meniń izbasar shákirtterim jáne men ómirge aman kelýine sebepshi bolǵan birneshe myń sábıler – meniń qýatym, meniń baılyǵym, - deıdi Nına Ámirqyzy. Ol 1995 jyldan Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Otbasy, áıel jáne demografııalyq saıasat máseleleri jónindegi komıssııa tóraıymy. 1999 jyldan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty. Bul qyzmetinde Nına Kaıýpova eliniń densaýlyq saqtaý salasynda ólsheýsiz eńbek etti. Ol úshin alǵan marapattaryn tizbekteýdiń ózi artyq. Nına Ámirqyzy Qazaqstan kelesheginiń asa damyǵan, myqty zııatkerlik jáne ǵylymı-tehnıkalyq pármeni bar jarqyn bolatynyna senedi. Áriptesterine «aq halattaryńdy kir shalmasyn» degen ustazdyq, analyq aq tilektegi qurmetti dáriger, abzal ana, baqytty tulǵanyń tolaǵaı tabysty ómiri men eńbek joly bizge sózsiz úlgi bolmaq. Baqyt JOLDYBAIQYZY