Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń buıryǵy №225

2011 jylǵy 16 maýsym,  Astana qalasy «Jer ýchaskesin memleket muqtajy úshin alyp qoıýǵa baılanysty memleket muqtajy úshin ıelikten shyǵarylatyn jer ýchaskesin nemese ózge de jyljymaıtyn múlikti baǵalaý» baǵalaý standartyn bekitý týraly «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy baǵalaý qyzmeti týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 19-babyna sáıkes, buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan «Jer ýchaskesin memleket muqtajy úshin alyp qoıýǵa baılanysty memleket muqtajy úshin ıelikten shyǵarylatyn jer ýchaskesin nemese ózge de jyljymaıtyn múlikti baǵalaý» baǵalaý standarty bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń Tirkeý qyzmeti jáne quqyqtyq kómek kórsetý komıteti: 1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin; 2) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda ornalastyrý jóninde sharalar qabyldanylýyn qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstriniń orynbasary Á.T.Amanbaevqa jáne Qazaqstan Respýblıkasy Tirkeý qyzmeti jáne quqyqtyq kómek kórsetý komıtetiniń tóraǵasy M.I.Seksembaevqa júktelsin. 4. Osy buıryq alǵash resmı jarııalanǵannan keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Mınıstr R. TÚSIPBEKOV. Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstriniń 2011 jylǵy 16 maýsymdaǵy  № 225 buıryǵymen bekitilgen «Jer ýchaskesin memleket muqtajy úshin alyp qoıýǵa baılanysty memleket muqtajy úshin ıelikten shyǵarylatyn jer ýchaskesin nemese ózge de jyljymaıtyn múlikti baǵalaý» baǵalaý standarty 1. Jalpy erejeler 1. Osy Jer ýchaskesin memleket muqtajy úshin alyp qoıýǵa baılanysty memleket muqtajy úshin ıelikten shyǵarylatyn jer ýchaskesin nemese ózge de jyljymaıtyn múlikti baǵalaý standarty (ári qaraı – Standart) «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy baǵalaý qyzmeti týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2000 jylǵy 30 qarashadaǵy Zańynyń negizinde Qazaqstan Respýblıkasynyń 2003 jylǵy 20 maýsymdaǵy Jer Kodeksine, Qazaqstan Respýblıkasynyń 2011 jylǵy 01 naýryzdaǵy «Memlekettik múlik týraly» Zańyna, memlekettik jáne halyqaralyq baǵalaý standarttaryna sáıkes jasalǵan jáne Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵynda qoldanylýǵa mindetti. 2. Osy standartta kelesi termınder men anyqtamalar qoldanylady: alý quny – osy standartta bekitilgen ádisterge saı anyqtalatyn naryqtyq emes qun túri; jer jaqsartý – jer teliminiń sapalyq sıpattamalarynyń jáne onyń qunynyń ózgerýine ákeletin qandaı da bir is-sharalardyń nátıjesi. Jer jaqsartýlaryna jer teliminiń sheginde ornalasqan nysanasyn ózgertý men qunsyzdandyrýsyz olardyń ornyn aýystyrýǵa bolmaıtyn materıaldyq obektiler, sondaı-aq sharýashylyq qyzmettiń nemese júrgizilgen belgili bir jumystyń (relefti ózgertý, grýntty jaqsartý, egisti, kóp jyldyq ekpelerdi, ınjenerlik ınfraqurylymdy ornalastyrý jáne t.b.) nátıjeleri jatady; jyljymaıtyn múlik – qozǵalmaıtyn obektiler: jer ýchaskeleri, ǵımarattar, qurylys, kóp jyldyq ekpeler jáne jermen tyǵyz baılanysty ózge de múlik, ıaǵnı ornyn aýystyrý olardyń maqsatyna syıyspaıtyn shyǵyn jumsamaıynsha múmkin bolmaıtyn obektiler, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes jyljymaıtyn múlik qataryna kiretin ózge de múlik; kadastrlyq qun – jer ýchaskesin kadastrlyq baǵalaýdy júrgizýdi retteıtin Qazaqstan Respýb-lıkasynyń zańnamasyna sáıkes belgilengen jáne bekitilgen jappaı baǵalaý ádisimen anyqtalatyn memlekettik kadastrlyq baǵalaý úrdisine bekitilgen jyljymaıtyn múliktiń naryqtyq quny; naryqtyq emes baza - naryq qatysýshylarynyń satyp alý qabiletine emes nemese naryqtyń aıryqsha nemese ádettegiden bólek sharttaryndaǵy tıimdiligine emes, ekonomıkalyq paıdaly ekendigine nemese múliktiń fýnksııalaryna negizdeletin naryqtyq bazadan erekshelenentin baǵalaý qunynyń qaǵıdalary; naryqtyq qun – mámile jasasýshy taraptar baǵalaý obektisi týraly qoljetimdi barlyq aqparatty ıelene otyryp áreket etetin, básekelestik jaǵdaıyndaǵy mámileniń negizinde sol obektini ıelikten shyǵarýǵa bolatyn aqshalaı esep aıyrysý somasy, al mámileniń baǵasyna: mámile jasasýshy taraptardyń biri baǵalaý obektisin ıelikten shyǵarýǵa, al ekinshi tarap satyp alýǵa mindetti bolmaǵanda; mámile jasasýshy taraptar mámileniń nysanasy týraly jaqsy habardar bolyp, óz múddelerine áreket etkende; mámileniń baǵasy baǵalaý obektisi úshin aqshalaı syıaqynyń balamasy bolyp tabylsa jáne mámile jasasýshy taraptarǵa qatysty qandaı da bir taraptan mámile jasaýǵa májbúrleý bolmaǵanda, qandaı da bir tótenshe jaǵdaılar áser etpeıdi. 3. Memleket muqtajy úshin jer ýchaskesin alyp qoıýǵa baılanysty jer ýchaskesin nemese ózge de jyljymaıtyn múliktiń qunyn óteý mólsheri memleket muqtajy úshin jer ýchaskesin ıelikten shyǵarý jáne (nemese) menshik ıesiniń nemese memlekettik emes jer paıdalanýshynyń úshinshi tulǵalar aldyndaǵy mindettemesin merziminen buryn toqtatýy nátıjesinde menshik ıesine nemese memlekettik emes jer paıdalanýshyǵa keltirilgen zalaldyń tolyq kólemine jáne múliktiń qunyna qaraı Qazaqstan Respýblıkasynyń Azamattyq Kodeksiniń 9-babynyń 4 jáne 5 tarmaqtaryna sáıkes anyqtalady. 4. Menshik quqyǵy buzylǵan adam jasaǵan nemese jasaýǵa tıisti shyǵystar, onyń múlkiniń joǵalýy nemese zaqymdanýy (naqty nuqsan), sondaı-aq sol adamnyń menshik quqyǵy buzylmaǵan bolsa, daǵdyly aınalym jaǵdaıynda onyń alýyna bolatyn, biraq alynbaı qalǵan tabystary (aırylyp qalǵan paıda) zalaldar dep túsiniledi. 5. Alynatyn jer ýchaskesinde ornalasqan jyljymaıtyn múlik (ǵımarat, qurylys, syrtqy jeliler, kóp jyldyq ekpeler jáne ózge de jyljymaıtyn múlik) naryqtyq qun boıynsha baǵalanýy tıis, ol Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstriniń 2007 jylǵy 07 jeltoqsandaǵy № 329 buıryǵymen bekitilgen Memlekettik muqtaj úshin alynatyn jyljymaıtyn múlikti baǵalaý Ádistemesimen (2007 jylǵy 14 jeltoqsandaǵy Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine № 5041 bolyp engizildi) bekitilgen ádisterge saı anyqtalady. 6. Aqshamen emes basqa da múlikpen óteý kezinde ony baǵalaýdy baǵalaýshy naryqtyq quny boıynsha «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy baǵalaý qyzmeti týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna sáıkes júrgizýi tıis. 7. Memleket muqtajy úshin jer ýchaskesin alyp qoıýǵa baılanysty ıelikten shyǵarylǵan jer ýchaskesin nemese ózge de jyljymaıtyn múlikti alý quny táýelsiz baǵalaýshymen menshik ıesiniń nemese memlekettik emes jer paıdalanýshynyń memleket muqtajy úshin jer ýchaskesin alyp qoıýǵa baılanysty jer ýchaskesiniń ıelikten shyǵarylǵany týraly eskertý alǵan kezinde anyqtalady. 8. Memleket muqtajy úshin jer ýchaskesin alyp qoıýǵa baılanysty ıelikten shyǵarylǵan jer ýchaskesin nemese ózge de jyljymaıtyn múliktiń menshik ıesiniń atqarýshy organǵa jiberilgen talaby boıynsha baǵalaý nátıjesi jóninde daý týyndaǵan jaǵdaıda memleket muqtajy úshin ıelikten shyǵarylǵan múlik qunyna ótemniń tólengen kúninde qaıtalap baǵalaý júrgiziledi. Memleket muqtajy úshin ıelikten shyǵarylǵan jer ýchaskesi nemese ózge de jyljymaıtyn múlikti qaıtalap baǵalaý bastapqy baǵalaýdy júrgizgen baǵalaýshymen júzege asyrylmaýy tıis. Eger baǵalaý kezinen jer ýchaskesin satyp alý týraly kelisim-shartta qol qoıylǵanǵa deıin alty aıdan astam ýaqyt ótken jaǵdaıda memleket muqtajy úshin alynǵan jer ýchaskesin nemes ózge de jyljymaıtyn múlikti qaıtalap baǵalaý mindetti túrde júrgiziledi. 2. Menshiktegi jer ýchaskesin alý qunyn baǵalaý 9. Memleket muqtajy úshin jer ýchaskesin alýǵa baılanysty menshik ıesi oǵan tıesili ýchaskeni ıelikten shyǵarýǵa mindetti, sonymen birge ol satýǵa májbúr bolady jáne iske asyrý merzimi shekteýli, alý quny baǵalaýdyń naryqtyq emes bazasyna jatady. Alý quny naryqtyq qun kóleminen aspaýy tıis. 10. Memleket muqtajy úshin ıelikten shyǵarylǵan (zalaldardy esepke almaǵanda), menshik ıesi memleketten alǵan jer ýchaskesin alý quny osy Standarttyń 11 jáne 12 tarmaqtarynda kózdelgen jaǵdaılardy esepke almaǵanda memleketke tólengen soma kóleminde anyqtalady. Eger satyp alý kezinen memleket muqtajy úshin jer ýchaskesin ıelikten shyǵarý týraly eskertý merzimine deıin bir jyldan astam ýaqyt ótse, onda kelisim-shartta kórsetilgen baǵa kadastrlyq qun boıynsha baǵalanýy tıis, onyń bazalyq stavkalary Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2003 jylǵy 02 qyrkúıektegi № 890 «Jer ýchaskeleri jeke menshikke berilgen kezde, memleket nemese memlekettik jer paıdalanýshylar jalǵa bergen kezde olar úshin tólemaqynyń bazalyq stavkalaryn, sondaı-aq jer ýchaskelerin jaldaý quqyǵyn satý tólemaqysynyń mólsherin bekitý týraly» qaýlysymen bekitilgen. Memleketpen belgilengen merzimge satylǵan jer ýchaskesine (zalaldardy esepke almaǵanda) soma tolyq tólenbegende jáne memleket muqtajy úshin ol ıelikten shyǵarylyp alynǵan jer ýchaskesiniń baǵasy satý kezinen bastap onyń kadastrlyq qunynyń ózgerýi esepke alyna otyryp memleketke tólengen soma kóleminde anyqtalady. 11. Menshik ıesine azamattyq-quqyqtyq mámile boıynsha nemese sot sheshimi boıynsha ótken memleket muqtajy úshin ıelikten shyǵarylǵan jer ýchaskesin alý quny ótken kezeńdegi ınflıasııany esepke ala otyryp, biraq naryqtyq qunnan aspaıtyn azamattyq-quqyqtyq mámilede nemese sot sheshiminde kórsetilgen qun mólsherinde anyqtalady. Eger azamattyq-quqyqtyq mámilede jer ýchaskesiniń baǵasy kórsetilmegen bolsa, onda jer ýchaskesiniń quny onyń kadastrlyq (baǵalaý) quny boıynsha anyqtalady. 12. Jeke turǵyn-úı qurylysy, jeke qosalqy sharýashylyq júrgizý úshin (egistik ýchaskelerin qospaǵanda) berilgen memleket muqtajy úshin ıelikten shyǵarylǵan jer ýchaskesin alý quny kadastrlyq qun boıynsha baǵalanady. Qora-jaılary, shekteýleri, kógaldandyrylǵan jáne alqap ishindegi ınjenerlik júıeleri bar turǵyn úıdi alý quny eskirýdi esepke almaǵandaǵy olardyń tolyq qalpyna keltirilgen quny sııaqty shyǵystar ádisimen esepteledi. Jaqsartýlary bar jer ýchaskesin alý quny olardyń naryqtyq qunynan aspaýy tıis. 3. Jer paıdalaný quqyǵyn alý quny 13. Memleketten satyp alynǵan jer paıdalaný quqyǵyn alý quny satý kezinen bastap onyń kadastrlyq qunynyń ózgerýin esepke ala otyryp memleketke tólengen soma kóleminde anyqtalady. Jer paıdalaný quqyǵynyń naryqtyq qunyn esepteý kezinde aıyrylyp qalǵan paıda kólemi anyqtalmaıdy, osyǵan baılanysty osy paıdanyń bolashaq aqsha aǵymdary jer paıdalaný quqyǵynyń naryqtyq qunyn baǵalaý kezinde esepke alynyp qoıǵan. 14. Jer paıdalaný quqyǵy satyp alynbaǵan jer ýchaskesin ıelikten shyǵarý kezinde jer jaqsartýlaryn alý quny, úshinshi tulǵalar aldyndaǵy mindettemeniń joıylýyna baılanysty zalaldar kólemi jáne aıyrylyp qalǵan paıda kólemi anyqtalady. 4. Jer ýchaskesi ıesine keltirilgen zalaldardy baǵalaý 15. Jyljymaıtyn múlikti alý kezinde menshik ıeleri turǵyn úıden shyǵýyna májbúr bolýyna baılanysty, ne kommersııalyq jyljymaıtyn múlik jańa uqsas obekt alǵanǵa deıin zalalǵa ıe bolady. Bul zalaldyń kólemi jyljymaıtyn múlik naryǵyn taldaý negizinde baǵalaýshymen esepteledi: páterler úshin: alynǵan aýmaqty úsh aı ishindegi ortasha aılyq jaldaý stavkasyna shaqqanda; jer ýchaskeleri, onyń ishinde jaqsartýlarymen: alynǵan aýmaqty alty aı ishindegi ortasha aılyq jaldaý stavkasyna shaqqanda; shaǵyn bıznestiń kommersııalyq jyljymaıtyn múlki úshin: uıym qyzmetiniń sońǵy úsh jyldaǵy taza tabysynyń eń kóp kólemin joǵaltý; ortasha bıznestiń kommersııalyq jyljymaıtyn múlki úshin: uıym qyzmetiniń sońǵy úsh jylynda eki jyldyq taza tabysynyń eń kóp kólemin joǵaltý; iri bıznestiń kommersııalyq jyljymaıtyn múlki úshin: uıym qyzmetiniń sońǵy úsh jylynda úsh jyldyq taza tabysynyń eń kóp kólemin joǵaltýmen esepteledi. 16. Jer ýchaskesin alýǵa baılanysty úshinshi tulǵalarmen kelisim-shartty merziminen buryn buzýmen keltirilgen zalaldyń kólemi kelisim-shartty taldaý negizinde anyqtalady jáne alynbaı qalǵan taza paıda nátıjesindegi zalal men kelisim-shartty bir jaqty buzýy úshin aıyppul kiredi. 5. Alý qunyn baǵalaý týraly esep 17. Jer ýchaskesin alý qunyn baǵalaý boıynsha esep «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy baǵalaý qyzmeti týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna jáne ýákiletti organmen bekitilgen Baǵalaý týraly eseptiń nysany men mazmunyna qoıylatyn talaptarǵa sáıkes jazbasha túrde daıyndalady. 18. «Baǵalaý týraly eseptiń nysany men mazmunyna qoıylatyn talaptar» baǵalaý standartynda aıtylǵan baǵalaý týraly esepke qoıylatyn talaptardan basqa alý qunyn baǵalaý týraly esepke kelesideı qosymsha talaptar qoıylady: alý qunyn baǵalaýdan basqa esepte jer ýchaskesin qosa, alynatyn jyljymaıtyn múliktiń naryqtyq qunynyń esebi jáne onyń alynǵan qunymen salystyrmasy bolýy tıis; alynatyn múliktiń qunyn baǵalaý úshin paıdalanylǵan barlyq eseptik kórsetkishter, sonyń ishinde orta aılyq jaldaý stavkasy, uıymnyń taza jyldyq tabysy jáne basqa aqparat qujattarmen rastalýy tıis. Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2011 jylǵy 27 shildede Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №7092 bolyp engizildi.