QYLMYSTYQ SAIаSATTY JETILDIRÝ MEN IZGILENDIRÝDEGI IZDENISTER

Quqyqtyq saıasat tujy­rym­damasynyń negizgi qaǵıdalary aıasynda Qazaqstannyń qylmystyq saıasatyn odan ári jetildirý baǵytyndaǵy jobalar odan ári jalǵasýda. Bul oraıda “Qazaqstan Respýblıkasynyń demokratııalyq jáne quqyqtyq memleket retindegi shynaıy bet-beınesin qalyptastyrý baǵytynda qandaı aýqymdy ju­mys­tar qolǵa alynýy qajet” degen saýaldyń da kópshilik kóńilinde turatyndyǵy jasyryn emes. Sonymen qatar, elimizdiń qyl­mys­tyq-atqarý júıesi mekemelerindegi adam quqyqtarynyń jaı-kúıine sheteldik sarapshylar tarapynan keıbir kezderde talap deńgeıinen tómen, anyǵyraq aıtqanda, ádil baǵa berilmeýi quqyq qorǵaý uıymdary men zańgerler jáne ǵalymdar tarapynan alańdaýshylyq týǵyzyp otyrǵandyǵy jasyryn emes. Almatyda Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde ótken “Qazaqstan Respýblıkasynda qyl­mystyq saıasatty lıberal­dan­dyrý bolashaǵy” atty dóńgelek ústelde, mine, osy jáne ózge de máseleler keńinen talqylandy. Dóńgelek ústel jumysyna qatysqan Konstı­tý­sııa­lyq Keńestiń, Joǵarǵy Sottyń, Bas prokýratýranyń, Ádilet mınıs­tr­liginiń jáne ózge de qury­lym­dardyń, EQYU-nyń Astanadaǵy ortalyǵynyń, BUU-nyń Damý baǵdarlamasynyń ókilderi qatysyp, óz oılaryn ortaǵa saldy. Sala bas­shylarynyń pikirinshe, Qazaq­standaǵy qylmystyq-atqarý jú­ıesiniń jaǵdaıy men bolashaǵy qylmystyq saıasatpen, memlekettik basqarýdyń túrli býynynyń qyzmetin jetildirý, qylmyspen kúresý jáne qoǵamnyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý baǵytyn belgileýde tujyrymdamalyq bastamalardy damytýmen baılanysty ekendigi sózsiz. Konstıtýsııalyq Keńestiń múshesi Nıkolaı Belorýkov óz sózinde Qazaqstan Respýblıkasynyń Quqyqtyq saıasat tujyrym­da­masyndaǵy mańyzdy mindetteri týraly aıta kelip, elimizdegi qylmystyq-atqarý júıesiniń búgingi ahýalyna da toqtaldy: Degenmen, búgingi tańda sot­tal­ǵandardyń qatary ózge eldermen salystyrǵanda kópteý. Alaıda munyń ózi, – dedi ol, úkim shyǵarǵan sottardyń barlyǵy birdeı qatygez degendi ańǵartpaıdy. Sondyqtan da keleshekte bul problemalarǵa tereńirek úńilip, qylmystyq-atqarý júıesi jumystaryn jetildirýdi shuǵyl túrde qolǵa alýdyń paıdasy mol bolmaq. Sottalǵandardyń óz otbasymen baılanysyn, qarym-qatynasyn qalypqa keltirý, túzetý mekemelerinde elektrondyq baqylaý júıesin ornatý jáne bul baǵyttaǵy ózge de is-sharalar júzege asyrylýy búginge deıin kúrdelengen kóp túıinniń sheshimin tabatyndyǵy aıtpasa da túsinikti. Atap aıtarlyǵy, munda oılap qaraǵan adamǵa, sonshama qıyn, kúrdeli eshteńe de joq, eń ózektisi, naqty jumysty iske asyrsa boldy, al sala mamandarynyń oǵan tájirıbesi tolyqtaı jetedi. “Qazaqstan Respýblıkasynda qylmystyq saıasatty lıberaldandyrý bolashaǵy” atty dóńgelek ústelde óz pikirlerin bildirgen sala mamandary sottalǵandardyń áleýmettik jáne quqyqtyq qorǵalýy baǵytyndaǵy keıbir keleńsizdikterdi de ashyp aıtty. Sondaı-aq qazirgi ýaqytta sotta úkim shyǵarar kezde jazanyń basym túri – bas bostandyǵynan aıyrý bolyp otyrǵany da qyn­jylarlyq jáıt ekendigi aqıqat. Ádilet mınıstrligi Qylmystyq-at­qarý júıesi komıteti tóraǵasy, ádilet general-maıory Meıram Aıýbaevtyń pikirinshe, “ár ýaqyttyń óz talaby, óz sheshimi bolatyndyǵy daýsyz”. – Meniń oıymsha sottyń bas bostandyǵynan aıyrýǵa balama sharalardy belsene qoldanýy úshin osyndaı sharalardyń oryndalýyna jaýapty baıqap kórý ınstıtýtyn damytý jáne qoǵamdyq qaýip týdyrmaıtyn qylmystardy ákim­­shilik quqyq buzýshylyq sanatyna aýystyrý qajet. Sondaı-aq olardy jasaýda ákimshilik jaýapkershilikti kúsheıtý, jekelegen qylmystyq ja­zalardy deńgeıine qaraı ádil baǵalaǵan jón, – deıdi ol. Sonymen, qylmystyq-atqarý ınspeksııalaryn ınstıtýttyq damytýmen baıqap kórý (probasııa) qyzmeti qarqynyn artty­rýǵa jáne odan ári qa­lyptastyrýǵa yqpal etpek. Baqyt BALǴARINA, Almaty.