Tirshilik zańy solaı. Mektep qabyrǵasynda uly Abaıdyń «Sur bult túsi sýyq qaptaıdy aspan» dep bastalatyn «Kúz» óleńin jattaǵanda sol zamandaǵy qazaq turmysynyń kúńgirt tusy men kúızelisti kórinisi kóz aldymyzǵa kelýshi edi. Qurjań qaqqan kempir-shalǵa, búrseńdegen balaǵa, tyshqan aýlap ketken ıtke bala júrekpen aıanyshpen qarap, jylqy oınap, bıe qashqan, taı jarysqan shuǵylaly shaǵyna tezirek jetse eken, qýanyshty kúnderi kóp bolsa eken dep tileısiń. Eseıe kele, jyl mezgilderimen sanaspaı-aq elińniń eńsegeı tabystaryna, týǵan aýylyńnyń kósheleriniń jóndelgenine, dosyńnyń atynyń báıgeden kelgenine, kórshińniń qoıynyń qozdaǵanyna shynaıy qýana bilý kisiliktiń, mádenıettiliktiń, márttiktiń belgisi ekenin bildik.
Shynynda da qýanysh Jaratqannyń syılaǵan úlken nyǵmeti. Aqyn tilimen órnektesek, «ómir degen óte shyǵar ótkinshi, az ǵumyrda kóp qýanyp, kóp kúlshi». Ǵalymdardyń aıtýynsha, udaıy qýanyp júretin optımısterdiń densaýlyǵy pessımısterge qaraǵanda áldeqaıda myqty bolyp, dert-derbezden aman júredi eken. Symdaı tartylyp, symbatty boı túzep, qarttyqtyń aýylyna da asyqpaı aıańdaıdy-mys. Medısına ǵylymynda «qýanysh garmony» atalatyn serotonın uǵymy bar. 1948 jyly AQSh-tyń Klıvlend klınıkasynda Morıs Rapport, Arda Grın jáne Irvın Peıdj sııaqty myqty mamandar anyqtaǵan serotonın mı qatparlarynda neıromedıator qyzmetin atqarady. Serotonınniń aǵzadaǵy az mólsheri, ıakı jetispeýshiligi adamnyń júıkesin juqartyp, ómirden baz keship, kúızeliske túsýine ákep soqtyrady eken. Al, adam tıisti mólsherdegi serotonındi sezinýi arqyly ómirge degen qushtarlyǵyn arttyryp, rýhyn shyńdap, qýanyshyn eselep, kese-kóldeneń kedergilerdi buzyp-jaryp shyǵýǵa degen qabiletin qalyptastyrady.
Muny aıtyp otyrǵan sebebimiz, keı dastarqan basynda syıly meımanymyz dep áspettep tórge shyǵarǵan bázbir jigit aǵalary sóz ustaýdyń jóni osy eken dep, eshbir derek-dáıekke súıenbesten, elde jasalyp jatqan ıgilikti isterdi jappaı joqqa shyǵaryp, qara aspandy tóndirip, Samarqandy sýǵa aldyryp, jınalǵan jurttyń eńsesin ezip, alqaly toptaǵy aqjarqyn qýanyshty sý sepkendeı basýdy daǵdyǵa aınaldyrýy qynjyltady. Aıtatyndary jalpylama sóz. Aýyl arydy, qala qırady, dala tozdydan aryǵa bara almaıdy. Nege bulaı astam, arzan sóıleıdi eken dep oılaısyń? Sóıtsek, ol óziniń álsizdiginiń, enjarlyǵynyń, bilimsizdigi men biliksizdiginiń saldaryn ózgeden izdep, ókpe artyp, óktem sóıleý arqyly bedel jınaǵysy keletindeı. О́ıtkeni, bul dúnıede barlyq nárse salystyrý arqyly kelmeı me? Qudaıǵa shúkir, eliń aman, jurtyń tynysh. Talaı «tar jol, taıǵaq keshýdi» bastan ótkergen halqyń erkindik aldy, eńse túzedi, álemge tanyldy. Sanań túleýde, saltyń jańǵyrýda, dástúriń dáriptelýde. Biz kórip júrgen aýyl jurtynyń aǵylyp-tógilip jatpasa da, dastarqanynda dámi, kóńiliniń sáni, meımanyna shaı beretindeı hali bar. Odan da «budan da jamanymyzda toıǵa barǵanbyz» dep táýbeshiligin umytpaıtyn qaımana qazaqtyń búgingi beıbit zamandaǵy berekeli tirligine nege qýanbasqa? О́ńirlerdiń bárinde salynyp jatqan sansyz úıler men ǵımarattarǵa, myńdaǵan shaqyrymdarǵa taqtaıdaı tóselgen joldarǵa kóz súısintip, nege shattanbasqa? Qarttarymyzǵa qamqorlyq jasap, kezeń-kezeńmen zeınetaqysyn kóbeıtip, zerdeli jasty shet elderdiń eń úzdik bilim ordalarynda oqytyp jatqan izgilikti isterdi nege áńgime arqaýyna aınaldyrmasqa? Ul-qyzdyń unjyrǵasyn túsirip, urpaqty jasyq eter qyzyl sózdi qyzdyryp, bóspe sózdi boratqansha, jaqsy sózdi jarym yrys eter eldikti, eńseli isti nege aıtpasqa?
Qýanysh demekshi, elimiz taǵy bir tarıhı oqıǵaǵa aıaq basýda. Jazdyń jaıdary kúninde Astanaǵa álem jurtshylyǵy kóz tigip, EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi óz jumysyn bastamaq. Kúni keshe ǵana sııaqtanǵan, 2012 jyly qarashada Parıjde ótken Halyqaralyq kórmeler bıýrosynyń 152-shi sessııasynda qatysýshy 161 eldiń 103 daýysyn jınap, talaı úmitkerdiń ishinen oza shaýyp, aqtyq saıysta kári qurlyqtaǵy bedeldi elderdiń biri Belgııanyń ózin shań qaptyryp ketken áıgili jeńisimizdiń jemisin jeıtin tus. Eldiń tileýiniń, Elbasynyń eren eńbeginiń qomaqty nátıjesin kóretin shaq. Dúnıe júzinen kil myqtylar aǵylyp, abatty Astanaǵa kóz toıdyratyn, bolashaqtyń energııasyna qatysty ozyq bastamalarymyzdy ortaǵa salatyn tarıhı kezeń.
Endeshe, eldigimizdi taǵy bir ret tanytatyn eńseli toıǵa qýana bileıik, aǵaıyn!
