«Eýrazııa» halyqaralyq konsorsıýmy jónindegi О́zara túsinik týraly memorandýmǵa Qazaqstan tarapynan Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaev, Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń Geologııa jáne jer qoınaýyn paıdalaný komıtetiniń tóraǵasy Aqbatyr Nadyrbaev, «QazMunaıGaz» ulttyq kompanııasynyń tóraǵasy Saýat Myńbaev qol qoıdy. Al ekinshi taraptan «Eýrazııa» jobasynyń áleýetti qatysýshylary – «QMG-Eýrazııa» JShS, «Agir Sasriap Sea V.V.», «RN-Eksploreıshn», «SNPC international», «SOKAR», «NEOS Geosolutions» syndy kompanııalar boldy.
Kaspıı mańy oıpaty kemeldengen munaı-gaz aýmaǵy ekeni belgili. Ol sondaı-aq, kúrdeli geologııalyq qurylysymen jáne paleozoılyq tuzdy keshenniń shógindilerinde tereńde jatqan munaıdyń jáne gazdyń erekshe ken oryndarymen sıpattalady. Onda munaı men gazdyń barlanbaǵan kólemdi qory bar. Máselen, búginde Kaspıı oıpatyndaǵy yqtımal munaı qory 60 mlrd tonnaǵa jýyq dep baǵalanǵan.
Memorandým negizinde qol qoıǵan taraptar Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes Kaspıı oıpatynyń tereńde jatqan gorızonttaryn geologııalyq zertteýge kirisedi. Jobany iske asyrý – birinshiden, munaı-gaz salasyn turaqty qor bazasymen, ıaǵnı, kómirsýtek shıkizatynyń ózindik «strategııalyq rezervimen» qamtamasyz etýge, ekinshiden, 15-20 jyldan keıin munaı óndirý kólemi tómendegen jaǵdaıda, óndirý kólemi azaıýynyń aldyn alýǵa múmkindik beredi. Úshinshiden, elimizdiń energetıkalyq qaýipsizdiginiń irgetasy, yqtımal ekonomıkalyq silkinisterden qorǵaıtyn tetik bolady dep kútilýde.
«Búgin tarıxı qujatqa qol qoıyldy. Sońǵy 4-5 jyldan beri Qazaqstan qolǵa alǵan «Eýrazııa» jobasy óz jumysyn bastaıdy. Geofızıkalyq zertteýler boıynsha jańa jasaqtamalarǵa ıe álemdik kompanııalar konsorsıýmǵa birigip, «QazMunaıGaz» kompanııasymen birge Kaspıı mańy oıpatynyń jer qoınaýyn zertteıtin bolady. Oıpat aýmaǵy Qarashyǵanaqtan bastalyp, Teńiz arqyly Qyzylordaǵa deıin jaıylǵan. Árisi Reseıge deıin ketken. Reseı Federasııasynyń tıisti memlekettik organdarymen kelisim bar. Endi barlaý jumystaryn júrgizetin bolamyz», deıdi Energetıka mınıstri Q.Bozymbaev. Mınıstrdiń sózinshe, ondaǵy jumys úsh kezeńge bólingen. Iаǵnı, barlaýdan bastap, asa tereń uńǵymalardy burǵylaýǵa deıin jumystar atqarylmaq.
Keshe qol qoıylǵan mańyzdy qujattyń biri – Qazaqstannyń Energetıka mınıstrligi men Eýropa Qaıta qurý jáne damý banki arasynda Yntymaqtastyq jáne Qazaqstan Respýblıkasynda jańartylatyn energııa kózderin paıdalanýdy damytýdy qoldaý máseleleri boıynsha О́zara túsinistik týraly memorandým. Eýropa Qaıta qurý banki basqa qarjy uıymdarynan 480 mln dollar qosymsha qarjy tartý arqyly Qazaqstanda jańartylatyn energııa kózderin qoldaný jobalaryna 250 mln AQSh dollaryna deıin qarjy bóletin boldy. Nátıjesinde, Qazaqstanda 500 MVt-dan astam jańartylatyn energııa kózderi jobalaryn qarjylandyrýǵa múmkindik bolady.
Energetıka mınıstrligi ENI jáne General Electric syndy álemdik kompanııalarmen yqpaldastyqty tereńdetetin kelisimge de qol jetkizdi. «Astana EKSPO-2017» jel elektr stansasyn salý jobasyn qarjylandyrý úshin «SATEK Green Energy», Qazaqstan damý banki men «BRK-Lızıng» AQ arasynda kelisim jasaldy. United Greenı men «Baıqońyr Solar» kompanııalary Eýropa Qaıta qurý jáne damý bankimen Qyzylorda oblysynda qýaty 50 MVt bolatyn kún elektr stansasyn salý jóninde kelisimge keldi.
«Búgin jańartylatyn energııa kózderimen baılanysty mańyzdy kelisimge qol qoıyldy. Úkimet pen Energetıka mınıstrligi jyl boıy osy baǵytta qyzý jumys istedi. Biz jalpy qýaty 700 MVt bolatyn jańartylatyn energııa kózderiniń jobalary boıynsha memorandýmdarǵa qol qoıdyq. Qazaqstanda sońǵy jyldary 300 MVt qýaty bar jobalar paıdalanýǵa berildi. Sońǵy bir jyldaǵysynyń ózi – 150 MVt. Biz 2020 jyly Qazaqstanda óndiriletin energııanyń 3 paıyzy jańartylatyn energııa kózderinen alynýyna qol jetkizip, bul kelisimderdi júzege asyrýymyz kerek. Ol mejeni Memleket basshysy bizge «jasyl» ekonomıkany damytý tujyrymdamasynda qoıǵan bolatyn», dedi Energetıka mınıstri Q.Bozymbaev.
Dınara Bitikova,
«Egemen Qazaqstan»
