El bedelin eselegen jıyn

− Eýrazııalyq medıa-for­ým­daǵy sessııalar taqy­ry­by­nyń biri: «Sırııa daǵdarysy: so­ǵys órti sóne me?». 60-tan as­tam elden keletin saıasatker­ler men jýrnalısterdiń, eko­no­mısterdiń pikiri Astana pro­se­­sine qandaı úles qosa alady?
− Sırııadaǵy qaqtyǵys tek Taıaý Shyǵysty ǵana emes, bú­kil dúnıe júzin tolǵandyryp otyr. Burynǵy qaqtyǵystarǵa qara­ǵan­da, bul jerde halyqaralyq terrorızm beleń alyp barady. Tek azamat soǵysynyń bolýy emes, sol jerdegi qaqtyǵysqa kóp­tegen elder azamattarynyń qa­tysýy jaǵdaıdy odan beter ýshyq­tyryp jiberdi.  Keıbir yq­paldy kúshterdiń óz múddesin qorǵaýy saldarynan soǵystan soqtasy shyǵyp, bosqyndar eline aınaldy. Sırııadaǵy  qaqtyǵysty beıbit jolmen sheshý máselesine Elbasynyń kópvektorly saıasaty negizinde Qazaqstan bitimger retinde baryn salyp jatyr. Onyń aıqyn kórinisi −  Astana prosesi. Osyǵan deıin birneshe kelissóz ótti. Onda qol jetkizgen basty nátıje − Sırııadaǵy qaýipsiz aýmaqtarda oq atylmaýy. Jeneva, Lozanna qalalarynda álemniń túkpir-túkpirinde bolyp jatqan túrli oqıǵalardy beıbit jolmen sheshý otyrystary ótetin, endi ol qurmetti mıssııa Astanaǵa buıyrdy. Muny elimizdiń jetken jetistigi dep aıtýǵa bolady. 
Bul medıa-forýmǵa ózge el­der­diń saıasatkerleri men jýr­na­lısteri, Sırııa ókilderi de qa­tysady. «Sırııanyń kóz jasy» fı­lmin túsirgen Shahıda Tóle­genova degen áriptesimiz bar. Ol da Sırııadaǵy bolyp jat­qan qaqtyǵystyń zardabyn óz shy­ǵar­masynda kórsetýi tıis. Qa­zir­gi buqaralyq aqparat qural­da­ry qatty damydy desek te, Sırııadaǵy qaqtyǵysty Reseı, ıa batystyq  BAQ-tyń kózqarasymen qa­raıtynymyz ras. Al bul me­dıa-forýmda tikeleı ózimiz sa­rap­shylardyń aýzynan tyńdap, óz kózqarasymyzdy qalyptastyra alamyz.
− AQSh-taǵy «Jýr­na­lıs­ter­di qorǵaý komı­tetiniń» má­li­metterine qaraǵanda, 2015 jyly 69 jýrnalıst óziniń kásibı qyzmetine baılanysty qaza taýypty. Sırııadaǵy qandy qyrǵynnyń ortasyna baryp, halyqqa shynaıy aqparat jetkizemin degen 13 jýrnalıst opat bolǵan. Bul forýmda jýrnalısterdiń qaýipsizdigi máselesi  sóz bola ma?
− Árıne, bul forým ashyq de­bat túrinde ótedi. Qatysatyn spıkerlerdiń bári kásibı, bedeldi ma­mandar. Sondyqtan bul taqy­ryp­ty attap ótýleri de esh múmkin emes. Bul taqyrypty forýmnyń ózekti máseleleriniń biri bolady dep oılaımyn.
− Sonymen qatar, elimizde ótip jatqan EKSPO kórmesi de medıa-forýmnyń negizgi ta­qy­ryp­tarynyń birine aınalatyn bo­lar?    
− Bul jerde aıta ketý kerek, Eýrazııalyq medıa-forým jylda kóktemde ótetin. Bıyl EKSPO halyqaralyq kórmesi aıasynda ótip jatyr. «Bolashaqtyń energııasy: jasyl ekonomıkanyń qýaty» atty arnaıy sessııa uıymdastyrylady. Qazir jańǵyrtpaly qýat kózderine suranys týyp otyr. Onyń ústine, tehnologııa men tehnıkanyń damýy kóptegen jańalyqtar alyp kelýde. Aýadan sý jasaý degen jańalyq ta bar. О́z elimizde jańǵyrtpaly qýat kózderin damytsaq, dástúrli shıkizat kózderine táýeldilikten qutylar edik. Bul másele boıynsha spıkerler mindetti túrde óz oılaryn aıtady. Debattarǵa  Nobel syılyǵynyń laýreaty, úndistandyq Randjer Pachaýrı qatysady. Úndistan ekonomıkasy jańa tehnologııa engizý jaǵynan alǵa  shyǵyp keledi. 
– Bıyl bul forým 14-ret ótip jatyr. Bul bizdiń medıa-álemge qandaı paıda beredi?
– Jahandaný prosesi shal­ǵaı­da­­ǵy aral turǵyndaryn da jutyp ja­tyr. Qazir bárimiz ǵylym men teh­nı­kanyń qyzyǵyn kórip otyrmyz. Osy turǵydan alar bolsaq, ǵalamdyq me­­dıa qazir shekara tanymaıdy. Son­­dyqtan álemdik oqıǵalardan otan­­dyq jýrnalıstıka shet qala alma­dy. О́ıtkeni, elimiz  álemniń bir qu­ram­das bó­ligi. Osy sebepti álemdik oqı­ǵa­lar­dyń bárine bizdiń qatysymyz bar. 
− Isterińizge sáttilik tileımiz Áńgimeńizge rahmet!

Áńgimelesken 
Baǵashar TURSYNBAIULY,
 «Egemen Qazaqstan»
Almaty