Aýyl ákimderin saılaý 2017 jylǵy 11 shildede ózgerister men tolyqtyrýlar engizilgen «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy jergilikti memlekettik basqarý jáne ózin-ózi basqarý týraly» Zańyna sáıkes ótkiziledi. Alǵashqy aýqymdy aýyl ákimderin saılaý 2013 jyly tamyzda ótken edi. Ákimderdiń ókilettik merzimi – 4 jyl.
Ortalyq saılaý komıssııasynyń aqparaty boıynsha, elimizdiń aýdandyq mańyzy bar qalalary, aýyldyq okrýgteri, aýyldyq okrýgtiń quramyna kirmeıtin kentteri men aýyldary ákimderiniń barlyq sany – 2440. 2013 jyly saılanǵan ákimderdiń ókilettik merzimderiniń aıaqtalýyna, keıbir aýyldyq okrýgterdiń joıylýyna, saılanǵan ákimderdiń ókilettikteriniń ýaqytynan buryn toqtatylýyna baılanysty 4-24 tamyz aralyǵynda 1413 aýyl ákimi saılanatyn bolady.
Aýyl ákimderin saılaýdy uıymdastyratyn organ oblystyq, aýdandyq (qalalyq) saılaý komıssııalary bolyp tabylady. Aýmaqtyq saılaý komıssııalarynyń derekteri boıynsha, qazirgi ýaqytta 4056 kandıdat usynylǵan, olardyń ishinde tirkelgender sany – 3895 kandıdat.
Zańnamaǵa sáıkes, aýdandyq mańyzy bar qala, aýyl, kent, aýyldyq okrýg ákimin aýdannyń (oblystyq mańyzy bar qalanyń) máslıhaty aýdan (oblystyq mańyzy bar qala) ákimi usynǵan kandıdattardyń ishinen jergilikti qoǵamdastyq ókilderimen kelisken soń saılaıdy. Jergilikti qoǵamdastyqpen konsýltasııalar aýdan ákimderiniń aýyl, kent jáne qala jurtshylyǵynyń ókilderimen kezdesýleri túrinde ótedi. Aýyldyq okrýgter ákimderin saılaý tıisti ákimshilik-aýmaqtyq birlikterde janama saılaý quqyǵy negizinde jasyryn daýys berý jaǵdaıynda ótkiziledi. Saılaý tıisti aýdan (oblystyq mańyzy bar qala) máslıhatynyń depýtattary – tańdaýshylardyń otyrysynda ótkiziledi. Otyrysqa tańdaýshylardyń keminde úshten ekisi qatyssa, zańdy bolyp tabylady.
Tańdaýshylar otyrysynda aýdandyq (qalalyq) máslıhattyń hatshysy tóraǵalyq etedi. Tańdaýshylardyń tizimderin aýdandyq (qalalyq) saılaý komıssııalary tıisti máslıhat hatshysynyń usynýy boıynsha jasaıdy jáne bul tizim daýys berýge arnalǵan pýnktte ilinedi. Ár tańdaýshyǵa jasyryn daýys berý úshin saılaý bıýlleteni beriledi. Daýys berý rásimi aıaqtalǵan soń aýdandyq nemese qalalyq aýmaqtyq saılaý komıssııasy daýystardy sanaýǵa kirisedi. Daýystardy sanaý kezinde salystyrmaly majorıtarlyq júıe qoldanylady. Iаǵnı, basqa kandıdattarmen salystyrǵanda saılaýǵa qatysqan tańdaýshylardyń kópshilik daýysyn jınaǵan kandıdat saılanǵan bolyp esepteledi. Al aýdandyq (qalalyq) saılaý komıssııasy daýys berý nátıjeleri boıynsha saılaý nátıjeleri týraly hattama jasaıdy.
Eske sala keteıik, buǵan deıin Qazaqstan Respýblıkasynda aýdandyq mańyzy bar qalalar, aýyldyq okrýgter, aýyldyq okrýgtiń quramyna kirmeıtin kentter men aýyldar ákimderin saılaý janama saılaý quqyǵy negizinde 2013 jylǵy 5-9 tamyz aralyǵynda ótken bolatyn.
Álısultan QULANBAI,
«Egemen Qazaqstan»
