Jańa urpaq qolyna qalam ustaǵan sol shaqtarda erdiń soıy, jigittiń sultany shydaıtyn memleket qurý degen uly iste Elbasynyń janynan tabylǵan tulǵalardyń arasynan Sarybaı Qalmyrzaevtyń esimi erekshe estiletinine kámil senimdimiz. Táýelsizdiktiń alǵashqy kúnderinen bastap memleket jáne qoǵam qaıratkeri Sarybaı Qalmyrzaev Elbasy komandasyndaǵy eń tájirıbeli ári salıqaly saıasatker retinde ózin jańa qyrynan tanytty.
Táýelsizdiktiń ǵasyrǵa bergisiz osy kezeńindegi onyń memlekettik qyzmettegi mereıli jyldary týǵan halqymen birge ósip-órledi. Qaıratker qaı laýazymnyń oryntaǵyna jaıǵassa da árdaıym qoǵamdyq qabyldaýlar jasap, el-jurtpen etene aralasty. Qaltarystaǵyny ótkir janarymen qaǵyp túsiretin qyraǵy jýrnalıster birde Sarybaı Sultanulyna «Siz qashanda elimizdiń strategııalyq jaýapty oryndarynda júresiz. Osyndaı keremet tabystaryńyzdyń syry nede?», – dep suraq qoıǵany esimizde. Sol kezde ol: «Men barlyq qyzmettik joldarymdy ómirdegi tamasha tabysym retinde emes, ózime júktelgen úlken jaýapkershiliktiń aýyr júgi retinde qabyldap kelemin. Qaı kezde de asa aýyr ýchaskelerde júrýimniń basty sebebi, men qıyndyqtardan eshqashan qoryqqan emespin», degen edi.
Bizdiń zamandastar Sákeńniń eńbekqorlyǵy men ýádege beriktigi jaǵynan ózgelerden oqshaýlanyp turatynyn saǵynyshpen eske alady. Estelikterdi paraqtaǵanda belgili qaıratkerdiń minezin dóp basyp aıtatyn myna joldar kózińe ottaı basylady: «Sózge sarań. Orynsyz jalpyldaı qoımaıdy. Biraq, tym kekireıip te ketpegen. Tárbıeliligi tańǵaltady. Úlkendi-kishiniń arajigin biledi. Úılesimdi tildesedi. Biraq, aýzyna berik. Bir sózben aıtsaq, asa qundy qujattar saqtaıtyn bolat seıfter sekildi. Kúrmeýi mol qıyn jyldary Elbasynyń oń qoly bola bildi».
Osy joldardan-aq Sarybaı Qalmyrzaevtyń eldik jolyndaǵy úlken isterdi úndemeı atqarǵan naǵyz memleketshil tulǵasyn kóremiz. Onyń qaısar minezi men aqıqattan attamaıtyn týrashyldyǵyn, qıyn sátterde jol tabatyn sheshimtaldyǵyn birge aralas-quralas bolǵan jyldary ózim de kórip, kózim jetti.
О́tkenge kóz júgirtip kóreıik. Esterińizde bolsa, qos ǵasyr túıisip, qoǵamdyq formasııa almasyp, dúnıe shirkinniń dúrbeleńi shyǵyp jatqan jıyrmasynshy júzjyldyqtyń sońǵy kezeńderi edi. Buryn jer-kókke syıǵyzbaı maqtap kelgen josparly ekonomıka kúırep, jas memlekettiń sol kezdegi on toǵyz oblysy men qyryqtan astam qalasyndaǵy zaýyt-fabrıkalar jappaı toqtap, kezekpe-kezek jabylyp jatqan tirliktiń keteýi kete bastaǵan shaq bolatyn. Sol kúrdeli kezeńde memlekettiń tabanyna tik turyp ketýi úshin áýeli qoldaǵy bardan aıyrylyp qalmaý asa qajet boldy. Osyndaı qıyn-qystaý kezde Elbasynyń tańdaýy talantty tulǵa Sarybaı Qalmyrzaevqa tústi. Sóıtip, egemendiktiń alǵashqy jyldaryndaǵy osy aýqymdy reformalar kezinde ol kez kelgenniń batyly bara bermeıtin, qyry men qııameti kóp qyzmet orny Memlekettik múlik jónindegi komıtetti basqardy. Bul mindetti ol óziniń bilimpazdyǵy men mol tájirıbesiniń arqasynda oıdaǵydaı oryndap, shıraq sheshimderi arqyly istiń betin iskerlikpen beri bura aldy. Bul kezeń táýelsizdik tarıhynyń jarqyn betterine aınaldy. Mysaly, araǵa ondaǵan jyldar sala otyryp, sol kezde atqarylǵan aıtýly isterdi qazirgi kózqaraspen qaıta saralasaq, jekeshelendirý prosesiniń nátıjeleri el ekonomıkasynyń qazirgi tabystaryna úlken yqpal etkenin baıqaımyz. Elbasynyń aıqyn baǵyt berýi arqyly respýblıkamyzdy ortalyqtanǵan memlekettik menshikten naryqtyq ekonomıkaǵa júıeli ári tıimdi ótkize aldyq. Sonyń arqasynda búginde biz óz jetistikterimizdi kórshi memlekettermen salystyryp qana qoımaı, qýatty reformalardyń arqasynda asa iri jáne serpindi bıznes qurylymdar qalyptastyrdyq. Elimizge irgeli shet memleketterden ınvestısııa aǵyny tasydy. О́nerkásipter jandanyp, elimizdiń munaı, gaz, kómir, temir jáne basqa da kóptegen strategııalyq salalary qarqyn aldy.
El ekonomıkasy qalypty damý yrǵaǵyna túse bastaǵan jyldary Prezıdent qaıratker azamatqa taǵy bir mańyzdy mindet júktedi. Memleket basqarý qurylymynyń dińgegin nyqtap, keregesin keńeıtý maqsatynda Sarybaı Sultanulyn Prezıdent Ákimshiliginiń basshysy laýazymyna bekitti.
Saıası tulǵa bul jaýapty jumysta Memleket basshysynyń el taǵdyryna, erteńgi urpaq keleshegine qatysty mańyzdy sheshimderiniń laıyqty oryndalýyn qadaǵalap, ákimshilik reformalardy jolǵa qoıýda ýaqytpen sanaspaı, tynymsyz eńbek etti. Atap óter jaıt, Elbasy Prezıdent Ákimshiliginiń basshysy laýazymyna Sarybaı Qalmyrzaevtaı qaıratkerdi qatarynan eki ret taǵaıyndaýynyń ózi oǵan degen bıik senimniń ólshemi edi.
El Prezıdenti óńirlerdi órkendetý isinde óziniń úzeńgiles serigine taǵy da senim bildirip, 1998 jyly óndiristi ólke, agrarly aımaq Jambyl oblysynyń ákimi qyzmetine taǵaıyndady. El úmiti men taý tulǵaly Elbasy senimin arqalaǵan nar tulǵaly azamat sol jyldary týǵan óńiriniń órkenin ósirsem degen asyl murat, asqaq armanyn aqıqatqa aınaldyrý úshin kóp ter tókti. Ol oblys basshylyǵynda bolǵan jyldary óńirdegi hımııa ónerkásibin tuıyqtan shyǵarýǵa kóp kúsh saldy. Ákimmin dep ákireńdemeı, basshymen dep basynbaı, udaıy halyqtyń ortasynda boldy. Tyǵyryqqa tirelgen Jańatas qalasynda arnaıy bolyp, jumysshylarmen tikeleı kezdesýler ótkizdi. Aımaqtaǵy aýyl sharýashylyǵyn reformalaýǵa, mádenı jáne tarıhı muralardy qaıta jańǵyrtýǵa zor úles qosty. Tulǵaly azamattyń týǵan jer tórindegi tórt júz kúni el esinde qalǵan osyndaı irgeli istermen, eleýli oqıǵalarmen tarıhqa endi.
Qoǵamnyń jegiqurtyna aınalǵan jemqorlyq derti − eń qaýipty keselderdiń biri. Qazaqstan táýelsizdik alǵannan keıin TMD elderi ishinde sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúresti pármendilikpen qolǵa aldy. Memleket basshysy el damýyndaǵy talaı synaqtardan eńsesin bıik ustap, zor eńbek sińirip kele jatqan qaıratkerdiń qolyna osyndaı jaýapty istiń tizginin kezekti ret usyndy. Jemqorlyqqa qarsy kúreste ol qoǵam aǵzasyn dendeı bastaǵan dertti joıýǵa bar kúsh-jigerin saldy. Sol arqyly qoǵamymyzda parasyz qarym-qatynas jasaýdyń órkenıettik ónegesin, mentalıtetin qalyptastyrýǵa barynsha eńbek sińirdi.
«Nar jolynda júk qalmas», deıdi qazaq. Sarybaı Sultanulynyń budan keıin Prezıdenttiń Is basqarýshysy qyzmetine kelýi Elbasynyń óziniń úzeńgiles serigine bildirgen úlken senimi edi. Osyndaı joǵary qyzmetinde ol Táýelsizdigimizdiń tiregine, Otanymyzdyń júregine aınalǵan Astananyń boı kóterip, ajarly shaharǵa aınalýyna eńbek sińirdi. Ásirese, Sákeń bul laýazymynda Tuńǵysh Prezıdenttiń el taǵdyryna qatysty qaýyrt jıyndary men mańyzdy kezdesýlerin joǵary deńgeıde uıymdastyrý jumysyn kásibı turǵyda barynsha jolǵa qoıa bildi.
О́rekpigen ómir aǵysynda biz memleket taǵdyryna tikeleı atsalysqan kóptegen kórnekti tulǵalarymyzdyń jeke ómirine jete úńilip, tereń zerdeleı bermeıtinimiz shyndyq. Shyn máninde Sarybaı Sultanuly jan dúnıesi baı, adamı qasıetteri bıik, kórgeni mol úlken júrekti azamat retinde zamandastarynyń esinde qaldy.
Otbasynda ardaqty ata, meıirli áke, aqylman otaǵasy bolsa, týǵan jerine tabany tıgende ata jurtyn qasterlegen aıaýly perzent retinde sábıshe shattana bildi. Sarybaı Sultanuly elin qalaı súıse, otbasyn da solaı qastereı bildi. Asyl jary, ómirlik serigi Úmitaı Qasqataıqyzymen birge perzentterin tárbıelep, nemere súıdi. Qat-qabat qaýyrt tirlikten bir bosaı qalsa ómiriniń jalǵasy nemerelerin aldyna alyp, ata-babadan qalǵan asyl ósıetter men ertedegi ertegi-ańyzdardy qulaqtaryna sińirip, elin súıip, jerin qasterleýge tárbıeledi.
Syrly aıaqtyń synyndaı muqalmaǵan tulǵa syrqaty meńdegen qıyn shaqtarda janyna jubanysh izdep, ózimen syrlas dos bolǵan elimizdiń belgili qaıratkerlerimen el jaıynda erkin áńgimelesip júrgenin bilemiz. Sondaı sońǵy júzdesýlerdiń birinde Sákeń: «Nursultan Ábishulynyń kóńiline qaıaý salmańdar», degen amanat sózin arnaǵan eken.
Osylaısha jansaraıynan sáýle tógilgen rýhanı dińgegi berik tulǵa ólshemdi ǵumyrynyń sońǵy sátine deıin elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevqa jáne týǵan eline degen adaldyǵy men azamattyq peıilin máńgilikke dáleldep ketti.
О́mirge degen qushtarlyǵyn jyly jymıysymen, nurly janarymen sezdiretin sardalanyń sańlaq perzenti Sarybaı Qalmyrzaevtyń aramyzdan ketkenine bes jyldan asyp bara jatsa da onyń jarqyn beınesi men jasampaz isteri jadymyzda saırap tur. Sondyqtan da búginde onyń egemendik jyldaryndaǵy eleýli eńbegin baǵalaý maqsatynda ózi dúnıege kelgen jáne qyzmet etken óńirler men qalalarda kóshe, mektep attaryn berý jóninde júıeli jumystar júrgizilýde. Búginde onymen qatarlas qyzmet etken áriptesteri, dos-jarany, ini-baýyrlary árdaıym qaıratkerdi erekshe saǵynyshpen eske alyp, rýhyna quran baǵyshtap, onyń ónegeli isin elge jetkizýde, estelik kitabyn shyǵaryp, derekti fılmder túsirýge uıytqy bolyp keledi. О́ıtkeni qazaqtyń sardalasynda baýyryn jazyp kósile shapqan tulpardaı, tuńǵıyq aspanda qanatyn jaıyp samǵaǵan suńqardaı bolǵan ertulǵaly Sarybaı Qalmyrzaevtyń elimizdiń tarıhynda qashanda erekshe oryn alatyny aqıqat.
Baqytjan ERTAEV,
Parlament Májilisiniń depýtaty, Halyq qaharmany
