Shaqsań shemishke, quısań maı, jeseń halýa bolarlyq kúnbaǵys týraly bekerge sóz qozǵap otyrǵanymyz joq. Búginde Shyǵys Qazaqstan kúnbaǵys ósirýden respýblıkada kóshbasshy deýge bolady. Elimiz boıynsha jylyna 800 myń gektardan astam kúnbaǵys egiledi desek, sonyń 400 myń gektarǵa jýyǵy osy óńirge tıesili. Ásirese Borodýlıha, Úrjar, Kókpekti, Shemonaıha, Ulan, Glýbokoe, Zyrıan men Katonqaraǵaı aýdandary kúnge qumar ósimdikti ósirýge mashyqtanǵan. Oblystyq statıstıka departamentiniń derekterine súıensek, bıyl aımaqta 372 600 gektar aýmaqqa kúnbaǵys egilipti.
Al Zyrıan aýdanynyń sharýalary aǵymdaǵy jyly 19 500 gektar jerge kúnbaǵys otyrǵyzypty. О́tken jyly óńir dıqandary gektaryna 20 sentnerden ónim alypty. Al jıyrma jylǵa jýyq ýaqyt kúnbaǵys ósirýmen shuǵyldanyp kele jatqan «Sanýr-Agro» JShS-niń dırektory Qaıyrdy Baıkóbenov byltyr gektaryna 26 sentnerge deıin ónim jınaǵan. Bıyl 700 gektar jerge kúnbaǵys ekken sharýa bul ósimdikke tek qana shaqyraıǵan kúnniń azdyq etetinin aıtady. «Kúnbaǵystyń baby kóp, áýresi mol. Kútimdi qajet etedi. Baby kelisse, bıiktigi 2 metrge deıin jetedi. Onyń jaıqalyp ósýi tuqymyna da baılanysty. Qazir tamasha, kún shyjyp tur. Bizge osyndaı aýa raıy aýadaı qajet», deıdi ol.
Zyrıan aýdandyq aýyl sharýashylyǵy bólimi basshysynyń orynbasary Aıgúl Quttybaevanyń aıtýynsha, kúnbaǵystyń ónimdiligi onyń maılylyǵymen jáne tuqymynyń sapasymen ólshenedi. «Kúnbaǵystyń shyǵymdylyǵyna jaıly aýa raıynan bólek, ony ekken merzimnen jınap alǵanǵa deıingi ýaqyttaǵy agrotehnıkalyq talaptardy múltiksiz saqtaı bilý de úlken áserin tıgizedi. Kúnbaǵys sorttarynyń da mańyzy erekshe. Máselen, Arena, Pıksel, Pıoner, Djazı, Rokı dep atalatyn sheteldik gıbrıdterdiń sapasy «Qazaqstandyq 1», «Qazaqstandyq 465» degen bizdiń otandyq kúnbaǵys tuqymdarynan áldeqaıda joǵary. Sondyqtan sońǵy jyldary aýdanymyzda shyǵymy mol sheteldik gıbrıdterdiń úlesi 80-85 paıyzǵa deıin ulǵaıdy», degen bólim basshysynyń orynbasary keıingi jyldary aýdandaǵy kúnbaǵys alqaptarynyń kólemi arta túskenin jetkizdi. Sebebi, suranys joǵary. Aýdan sharýalary ónimimdi qaıda ótkizemin dep bas qatyrmaıdy. Búginde aýdanda kúnbaǵys maıyn óndiretin úsh kásiporyn jumys isteıdi. Olardyń ónimderi oblys aýmaǵynan bólek, Qaraǵandy, Almaty qalalaryna da shyǵarylady eken.
Kúndi súıetin kúnbaǵys búginde shuraıly óńirdiń jer emgen sharýalarynyń tabys kózine ǵana emes, aýdannan árili-berli ótken týrıster qaýymynyń da úlken qyzyǵýshylyǵyn týdyryp otyr. Zyrıannyń sap-sary kúnbaǵys alqabyn kórgen sheteldikter aýzyn ashyp: «Sóz joq, ǵajap kórinis. Naǵyz 3D» dep tańdaı qaǵady eken. Ras-aý. Biz jóndi mán bermeıdi ekenbiz. Áıtpese tutas Qazaqstan tunyp turǵan 3D emes pe?!
Azamat QASYM,
«Egemen Qazaqstan»
Shyǵys Qazaqstan oblysy, Zyrıan aýdany
