Qaptaǵan qatelerden qashan arylamyz?

Statıstıkalyq málimet boıyn­­sha, búginde Jambyl obly­syn­da 153 aýyldyq okrýg, 3 aý­dan­dyq mańyzy bar qala, 377 eldi meken jáne 
5 394 kóshe bar. Al el táýelsizdigin alǵan kezeń­nen beri 1 924 kóshe, 172 nysan jáne 146 eldi meken ataýy qaıta atalǵan eken. Degenmen, áli de bolsa óńirde Komsomolskaıa, Ok­tıabrskaıa, Sovetskaıa, Lenın kóshe­leriniń ataýlary sol qalpynda qalyp otyr. Mu­nyń sebebin san-saqqa júgirtip zer­delep kórgenmen, jaýabyn tabý qıyn. Búginde Taraz qala­sy­nyń ortalyq kósheleriniń biri Lenın esimimen atalady. Jer­gilikti turǵyndar arasynda kóshe ataýyna baılanysty túrli pikirler oryn alǵanymen, bul da sheshimin tappaı keledi. 

Endi kóshe ataýy bir bólek te, mekeme mańdaıshalarynyń kór­ne­kiligi hám saýattylyǵy basqa áńgime. Árbir mekemeniń qoǵamǵa yqpal ete alatyn, buqaranyń máse­lesin sheshýde belsendilik ta­nyta alatyn kúshi bar. Biraq sol mekemelerdiń óziniń naqty ataýyn bilý búginde qıyn bolyp turǵan syńaıly. Oblystyq til­derdi damytý basqarmasy ótken jyly oblys boıynsha 1 762 mem­lekettik mekemege zerdeleý jumystaryn júrgizip, 451 mekeme mańdaıshalarynda eshqandaı talaptyń saqtalmaǵandyǵyn anyq­taǵan edi. Máselen, Taraz qala­lyq keıbir polısııa bólim­she­leriniń mańdaıshalarynan «Ishki ister mınıstirligi», «Ishki istar departamenti» degen qate­lik­terdi kórsek, «Qosqudyq mól­tek aýdynynyń №20 polısııa tirek pýnkti», Shý qalasyndaǵy jergilikti polısııa qyzmetiniń №21 ýchaskelik polısııa pýnktine «Ýchaskovyı pýnkt» dep jazylǵan. Al Jambyl aýdany, Aısha bıbi aýyldyq okrýgindegi №9 polısııa pýnktinen «Jergilikti polısııa qyzymeti», «Aısha bıbı» degen qate jazýlardy oqýǵa bolady. Sondaı-aq, oblystyq ishki ister de­partamentine baǵynysty meke­melerdiń mańdaıshalarynda zań­nama talaptarynyń saqtal­ma­ǵany da anyqtalǵan. Mundaı my­saldardy Talas jáne Moıyn­qum aýdandarynan keltirýge bolady. Oblystyq ishki ister departamentine qarasty aýdan­dar men Taraz qalasynda orna­lasqan 12 bólim men 195 jer­gilikti polısııa pýnkti zerdelenip, basqarma tarapynan tıisti qory­tyndy shyǵarylǵan. Nátıje­sin­de, 162 ýchaskelik polısııa pýnktiniń mańdaıshalary Úkimet qaýlysynyń talaptaryna múl­dem sáıkes kelmeıtin bolsa, 33 jergilikti ýchaskelik polısııa pýnktinde mekeme mańdaıshalary joq bolyp shyqqan. Qoǵamdyq tár­tipti qamtamasyz etetin polısııa pýnktteriniń jaıy búginde osyn­daı. Tártip máselesinde talap­shyldyq tanytatyn ishki ister salasy bul jóninen jaqsy kórset­kish kórsetpeı tur.

Mundaı jaılardy óńirdegi temir jol bólimshelerinen de kez­des­tirýge bolady. Oblys ortaly­ǵyndaǵy «Qazaqstan temir joly» Ulttyq kompanııasy» Aqsıonerlik qoǵamy «Jambyl magıstraldyq jeli bólimshesindegi» aqparattyq taqtaıshada «Nur Otan» sózi «Nur-Otan» dep jazylǵan. Son­daı-aq, Otar stansasynda poıyz­da­r­dyń júrý ýaqyty kórsetilgen sten­dide «poıyz» mátini oryn al­ǵan. Kóptegen bólimshelerde «Ontústik», «Juk» pýnkti degen qate sózder kezdesedi. Jal­py temir jol toǵyz joldyń tora­by, halyq kóp aıaldaıtyn, qaty­naıtyn jer bolǵandyqtan, mun­daı keleńsizdikter birden kózge túsedi. Al qate jazýlar adamnyń saýatynyń qanshalyqty dárejede ekenin kórsetedi. Tym qurysa mekeme mańdaıshalaryn qate jazbaıtyn, sondaı-aq, sol qateni kórmeıtin bir adamnyń bolmaýy ókinishti.

Qaptaǵan qatelerden qashan qutylamyz? О́ńirde jalǵyz ǵana ishki ister departamentine jáne temir jol bólimshesine qarasty mekemeler ǵana emes, kóptegen mekemelerde grammatıkalyq qate­lik­­ter oryn alǵan. Bul jaǵdaı tur­­ǵ­yndardyń narazylyǵyn týdy­ryp qana qoımaı, bolashaqta jazý mánerin de solaı qalyptastyrýǵa yqpal etýi múmkin. Aǵymdaǵy jyly júrgizilgen zerdeleý nátı­je­sinde Sarysý aýdanynda 20, Shý aýdanynda 16, T.Rysqulov aýda­nynda 36, Baızaq jáne Moıyn­qum aýdandarynda 15 mekemede áli kúnge deıin qatelikter túze­tilmegen. Bul da aýdan basshy­lary­nan bastap, tıisti mekeme jetekshilerine deıin syn ekeni anyq. Bul máseleni Jambyl obly­sy­nyń ákimi Kárim Kókirekbaev san már­te kóterip, kezinde jaýapty ba­s­shylarǵa tapsyrma da berip edi. Biraq áli de nátıje shyǵar emes. «Baıaǵy jartas – sol jartas» kúı­in­de qalyp, tipti halyqtyń kózi úı­renip ketetin dárejege jetti. 

Búginde qazaqstandyqtardyń saýattylyǵy tıisti deńgeıine jetti. Halyqtyń basym kópshiligi jo­ǵary bilimdi mamandar bolyp esepteledi. Biraq qaptaǵan qate­lerge kóz salmaıtyn, ony túzetkisi kelmeıtin basshylardyń áreketi oılandyrady. Osy oraıda, qoǵam­da­ǵy talap pen tártipti ózgeden emes, áýeli ózimizden talap etke­ni­miz oryndy. 

Hamıt ESAMAN,
«Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy