Bıylǵy Tamyz keńesiniń formatyndaǵy ózgeshelik týraly aıtalyq. Bul keńeske deıin bilim berý júıesiniń túrli salalaryndaǵy ózekti máseleler Nazarbaev Ýnıversıteti, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti bazasynda jáne óńirlerdegi seksııalyq otyrystarda qaralyp, talqylandy, nátıjesinde naqty usynymdar ázirlenip, tıisti mınıstrlikke joldandy. Al EKSPO pavılonynyń Energııa holynda ótken plenarlyq otyrys tórt blok boıynsha ótti. TEDx formatynda óz óńiri men salasy boıynsha belgili mamandar basqa bilim mekemelerine engizý maqsatynda taratýǵa laıyq ıdeıalary tóńireginde oı-pikirlerin aıtyp, tájirıbelerimen bólisti.
Tamyz keńesin elimizdiń Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıev ashty. Mınıstr bıylǵy oqý jylynyń negizgi ereksheligi jańa ózgeristerdiń oryn almaıtynynda ekenin aıtty. Iаǵnı, bilim salasynda byltyr qabyldanǵan mańyzdy sheshimderdi oryndaý jalǵasyp, onyń oryndalý sapasyna nazar aýdarylatyn bolady. Sondyqtan, ótken jylǵy ózgeristerdi ata-analar, muǵalimder jáne oqýshylar qaýymyna jetkilikti deńgeıde túsindirý jumystary júrgiziledi.
E.Saǵadıevtiń aıtýynsha, bıyl 380 myń bala mektep tabaldyryǵyn attaıdy. Bul byltyrǵy kórsetkishpen salystyrǵanda 10 500 balaǵa artyq. Osyǵan oraı, el kóleminde jańa oqý jylyna deıin 50 jańa mektep qoldanysqa berilip, 2018 jylǵa deıin qosymsha 20 mektepti iske qosý josparlanyp otyr. Sondaı-aq, 300 mektepke kúrdeli jóndeý jumystary júrgizilýde. Bul jumystar jańa oqý jyly bastalǵanǵa deıin aıaqtalýy tıis.
Al 2019 jyldyń qyrkúıek aıyna deıin balabaqshaǵa 0-synypty engizýge daıarlyq, 0-synypqa arnalǵan tárbıeshiler men muǵalimderdiń biliktiligin kóterýdi bastaý jáne 12 jyldyq oqytýdyń 0+11 sıkline sáıkes quqyqtyq normalaryn jasaý jumystary júrgiziledi.
Mektepterdiń negizgi mindeti – byltyr bastalǵan jańartylǵan bilim júıesine ótýdi jalǵastyrý. Bıyl qosymsha 2, 5, 7 synyptardyń jańa mazmunǵa ótýi birtindep iske asyrylýy tıis. Mınıstr bul rette muǵalimder men ata-analardyń aldynda aýqymdy jumys pen jaýapkershilik turǵanyn, balalardyń jańa oqý mazmunyn túsinýi óte mańyzdy ekenin atap ótti. Sondaı-aq, aǵymdaǵy jyly aǵylshyn tilindegi pánderdi engizý boıynsha aýqymdy qanatqaqty joba bastalady. Respýblıka kóleminde 1,5 myńnan asa pán muǵalimderi til kýrstaryn támamdaıdy. Eń mańyzdysy, sapaly bilim berýdi balalar, ata-analar men ustazdardyń ózderi qalaı qabyldaıdy? Osylaı degen mınıstr elimizdegi barlyq mektep dırektorlary jáne muǵalimderimen tyǵyz qarym-qatynasta jumys júrgiziletinin jetkizdi. Bul jumystar pánderdi aǵylshyn tilinde oqytýǵa aýysýdy daıarlaý kezeńi aıasynda júrgiziledi. Sonymen qatar, bıyl qamqorlyq keńesterin qalyptastyrý men nyǵaıtýdy ári qaraı jandandyrý qajet. Mekteptiń kelisimimen olarǵa keń kólemdi ókilettilik beredi. Keıde qamqorlyq keńesteri demeýshilik úshin qurylǵan degen pikirler baıqalyp qalady. Bul durys emes. Olar keleshekte mekteptiń ishki jumystaryn uıymdastyrýda mańyzdy qurylymǵa aınalady. Munyń barlyǵy kezeń-kezeńimen josparly túrde júrgiziletin bolady. Qamqorlyq keńesiniń qadaǵalaýymen josparly túrde mekteptiń akademııalyq, basqarý jáne qarjylyq erkindigin qalyptastyrý kózdelip otyr. Bul rette oblys jáne qala ákimderine qamqorlyq keńesin áý bastan durys qurý, onyń quramyna belgili qoǵam belsendileri men máslıhat depýtattaryn, baspasóz ókilderin tartý jóninde aıtyldy, dedi E.Saǵadıev.
Bilim jáne ǵylym mınıstrligi bıyl kásiptik-tehnıkalyq bilim berý salasyndaǵy tegin oqytý jobasy boıynsha daıarlyq jumystaryn aıaqtap, júzege asyrý jumystaryn bastaıdy. Bul 700 myńǵa jýyq azamatty qamtymaq. Mınıstr sonymen birge joǵary oqý oryndarynyń bilim berý baǵdarlamalaryn jumys berýshiler talabyn qanaǵattandyrarlyqtaı qaıta qaraý, sondaı-aq, ǵylym salasyn qarjylandyrý máselelerine de toqtaldy.
TEDx formatyndaǵy talqylaýda sóz alǵan Almaty qalasynyń Qojyqov atyndaǵy №39 mamandandyrylǵan mektep-lıseıiniń dırektory Meıirhan Jumaǵalıev jaratylystaný pánderin aǵylshyn tilinde meńgerýdiń ózindik modeli týraly aıtty. 2015 jyly atalǵan mektepte úsh tilde bilim berýdiń qanatqaqty jobasy engizildi. Alǵashqyda 5-8 synyptardyń oqýshylary aǵylshyn tili boıynsha testileýde tómen nátıje kórsetkendikten mekteptiń aǵylshyn tili páni muǵalimderiniń aldynda úlken izdenis kútip turǵan edi. Sol sebepti ári qaraı volonterlik qozǵalys qurylyp, Abylaı han atyndaǵy halyqaralyq qatynastar jáne álem tilderi ýnıversıtetiniń stýdentteri kómekke kelip, 100-ge jýyq oqýshy, 15 muǵalim jáne atalǵan ýnıversıtettiń 20 stýdentinen quralǵan top birge jumys isteı bastaıdy. Osylaısha, muǵalimder men oqýshylardyń aǵylshyn tili boıynsha biliktiligin júıeli jumystar júrgizý nátıjesinde arttyrý múmkindigi dáleldendi. Búginde bul mektepte úsh tilde sabaq ótkizýde esh qıyndyq joq.
Jıynda bilim berý salasyndaǵy áleýmettik mańyzy bar kásipkerlerdiń bıznes-bastamalaryn jetildirý boıynsha EduTech bilim berý startap jobalarynyń respýblıkalyq baıqaýynyń jeńimpazy men júldegerleri óz jobalarymen tanystyrdy. Aıta ketken lázim, atalǵan baıqaýdyń jeńimpazy bolyp STEM center jobasynyń jetekshisi Ánel Ábdirasheva tanyldy. Sonymen birge áleýmettik jeliler men mobıldi qosymshalar arqyly taratý úshin bilim berý salasyndaǵy mıkrofılmder kórsetilip, bilim berý júıesi jetistikterine arnalǵan kórme nazarǵa usynyldy. Sondaı-aq, Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń buıryǵy boıynsha birqatar bilim salasy qyzmetkerleri «Bilim berý isiniń qurmetti qyzmetkeri», Ybyraı Altynsarın atyndaǵy tósbelgilermen marapattaldy.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»
