Alpystyń asqaryna alqynbaı kóterilgen aǵa-dos Ámire Árinmen aǵaıyn-týystaı aralasqanymyzǵa 30 jylǵa jýyqtapty. Tarap ketken Taldyqorǵan oblysynyń «Jeruıyq» atty azýly gazeti boldy. Egemendiktiń eleń-alańynda eldik máselelerdi eksheýde, ult upaıyn túgendeýde, beıdaýa bıýrokratızmniń qaqpaqylyna túsken qarapaıym halyqtyń sózin sóıleýde aqıqattyń aldaspanyna aınalǵan bul basylymnyń bedeli bes batpan-tuǵyn. Basqasyn bylaı qoıyp, obkomnyń birinshi hatshysynyń ozbyrlyǵyna qas batyrdaı qarsy turyp, aqyry ornynan alyp tynǵanyn aıtsaq ta jetip jatyr. Jarııalylyq pen demokratııanyń jalaýyn osylaısha jelbiretken «Jeruıyqtyń» bas redaktory Tursyn Ábdýálı redaksııa apparatyna aýdandardan attaı qalap qalamy júırik birneshe jýrnalısti aldyrdy. Soıy bólek sol toptyń ishinde Qarataldan shaqyrylǵan Ámireniń ekpini erekshe edi. Oqta-tekte joldaıtyn oıly maqalalaryn oqyǵanymyz bolmasa, ózin tústep tanymaıtyn áriptesimiz týraly ol Taldyqorǵanǵa taban tiregenge deıin-aq, talaı nárseni bilip qoıdyq. Ásirese, QazGÝ-diń jýrfagynda birge oqyǵan ázilkesh kýrstasy Turlyhan Kárim ishek-silesimizdi qatyryp, ekeýiniń «el qydyrǵan eser shaqtaǵy» biraz qyzyqtaryn aıtyp tastaǵan. Áıtse de, ázil-shyny aralas áńgimeniń astarynan Ámireniń óte alǵyr, ótti-betti, ótkir, aınalasyna asa súıkimdi azamat ekendigin ańǵaryp úlgergenbiz. Al ónerkásip bóliminiń meńgerýshisi Kemel Qusaıynov bolsa, jerlesiniń kásibı biliktiliginiń joǵarylyǵyn alǵa tartyp, abyroıyn odan saıyn asyrdy.
– Onda Qaratal aýdandyq «Kommýnızm joly» gazetinde jaýapty hatshynyń mindetin atqaryp júrgen kezim. Qyzmetkerlerimizdiń kóbi jazǵy demalysqa ketip, jantalasyp jatqanymyzda keńsemizge appaq kostıým-shalbar kıgen qara tory jigit keldi. Assalamaǵaleıkúmin ándete sozyp, ádeppen sálem berdi. Buıymtaıyn surasaq, jumys izdep júrgen beti eken. Onymen qoımaı, «Meni jumysqa alsańyzdar ókinbeısizder. Kez kelgen tapsyrmalaryńyzdy tap-tuınaqtaı oryndaımyn» deıdi tańdaıy taqyldap. Sodan qolyna TASS-tan túsken oryssha mátindi qolyna ustatyp, qazaqshaǵa aýdarýyn ótindim. Arada jarty saǵat ótti me, ótpedi me álgi sabazym bergen qaǵazymdy qaıta ákeldi. Baıqap kórsem aýdarmasy táp-táýir. Sóz saptaýy, sóılem qurýy durys. Sony eskerip, qatarymyzǵa qabyldadyq, – degen edi búginde o dúnıelik bolyp ketken aıaýly aǵamyz.
Maqtaýly mamandy «Jeruıyq» jampozdary jatyrqamady. Jańa qyzmetker de qysylyp-qymtyrylyp, jatpady. Ile-shala iske kiristi. Oqyrmanǵa olja salar ońdy dúnıeler jazdy. Ashy synnyń adyrnasyn aıanbaı tartyp, aýyl sharýashylyǵyndaǵy kókeıkesti prob-lemalaryn kóterdi. Shyǵarmashylyq lezdemelerde jyly lebizderdi jıi estıtin. Sondaı-aq, óner salasynan da soqtaly ocherkter jazyp, kópshilik kóńilin kónshitti. Tereń tebirenisten týǵan teatr týraly tolǵamdaryn tushyna oqyǵanym este qalypty. Sóıtsek, segiz qyrly serimiz Almatydaǵy estrada jáne sırk stýdııasyn bitirgen, ult mádenıetin ulaǵatty janashyry, memleket jáne qoǵam qaıratkeri О́zbekáli Jánibekovtiń tikeleı qoldaýymen ashylǵan Torǵaı oblystyq drama tea-trynda Dosan Janbotaev, Sholpan Baıǵabylova, Asylbolat Smaǵulov syndy sahna sańlaqtarymen óreli ónerdiń órisin bólisken kásibı ártis eken ǵoı. Onyń ónegeli ómirbaıanyndaǵy mundaı «aqtańdaqty» bylaıǵy jurt bile bermeýi múmkin. Ámbebap Ámireniń án salǵan sátin kórý bir ǵanıbet. Alqalaǵan áleýmettiń qolpashynan arqasy qozǵanda alamanǵa túsken arǵymaqtaı aryndap, alysqa silteıdi. Ondaıda operalaryńyzdan da arııalar oryndaıdy, ásem áýenderdi de áýeletedi.
Men qalamdasymnyń qabilet-qarymyna qaraptan-qarap qaıran qalatynmyn. Basqalarymyz bap tilep, yrǵalyp-jyrǵalyp júrgenimizde ol nómirge baratyn mańyzdy materıaldardy jedeldetip daıyndaı qoıatyn. Oblys basshylarynyń oryssha baıandamalaryn qazaqshaǵa aýdarýǵa kelgende aldyna jan salmaıtyn.
Aınalasynan at ozdyrǵan bilikti kadr-dy joǵarǵy jaqtaǵylar da tez baıqady. Aldymen muny Almatydaǵy partııa mektebine jiberip almaq boldy. Alaıda, máńgilik myzǵymastaı kóringen Keńes ókimeti aıaq astynan qulap qalyp, part-shkol partasyna otyrýdyń sáti túspedi. Esesine táýelsizdik týyn tikken elimizdiń ıgiligine eńbek etti. Bıliktiń bıshigin ustap, Qaratal aýdany ákiminiń orynbasary boldy. Artynsha kásipkerlikpen aınalysyp, «Tuz» aksıonerlik qoǵamyn basqardy.
Qasıetti Qaratal ózeniniń Balqashqa baryp quıar saǵasyndaǵy «Dóńshı» deıtin balyqshylar aýylynda dúnıe esigin ashqan keıipkerimiz týǵan jer qadirin erte túsindi. Qabyrǵasy qatyp, buǵanasy bekimesten áke-sheshesinen aıyrylyp, aıaýly ájesiniń baýyrynda ósti. Qaǵylez qara bala qulaǵy qalqaıyp, kónekóz qarııalardyń arydan tolǵap, beriden qaıyratyn kósheli áńgimelerin kóp tyńdaıtyn. Ekitalaı zamandarda eldiń basyn ustaǵan Eskeldi, Balpyq bılerdiń, Tileýǵul, Baqaı batyrlardyń, Jálmeńde, Pyshan sekildi jaqsy jaısańdardyń jáne basqa babalarynyń urpaqqa uran bolǵan úlgili isterine ishteı súısinetin. Atalardan estigen ańyz ertegilerge eltip, qııal qanatynda qıyrlardy kezetin. Álippe ashyp, árip tanyǵan bette ádebı kitaptarǵa qyzyǵýshylyǵy artty. Aýylynan shyqqan Muǵalimbaı Jylqaıdarov, Janat Elshibek, Nesip Júnisbaev, Janat Dúkenbaev, Ordash Kendirbaev syndy jýrnalıst-jazýshylarǵa eliktep, qaǵaz-qalamǵa ańsary aýdy. Tipti, anasynyń aqylymen biraz «shımaı-shatpaqtaryn» gazet redaksııalaryna joldaıtyn ádet tapty. Qazirgi tańda qalyń qazaqqa tanylǵan belgili qalamgerdiń shyǵarmashylyq joly mine, osylaı bastalǵan bolatyn.
...«At aınalyp qazyǵyn tabar» degen. Basqa baqshadan tergen jemis dáminiń bal tatymasyn bilgen Ámire áý bastan júregi qalaǵan jýrnalıstıkasyna qaıta oraldy. Respýblıkalyq «Sport» aptalyǵynda aqjaılaýdaı aldy keń Nesaǵasymen (Júnisbaıuly) úzeńgi qaǵystyryp qatarlasa shapty. Nátıjesinde aqparat salasynda bedeldi sanalatyn Seıdahmet Berdiqulov atyndaǵy syılyqty qanjyǵasyna baılady. Odan soń Almaty oblystyq «Jetisý» gazeti bas redaktory orynbasarynyń oryntaǵyna jaıǵasyp, oıdaǵydaı qyzmet etti.
Eldi eleń etkizgen eń eleýli oqıǵa onyń orys tildi «Ognı Alataý» gazetiniń bas redaktorlyǵyna taǵaıyndalýy boldy. «Kezinde odaqtyq báıgelerde ozǵan úlgili únjarııa qazaqtildi basshynyń jetegine júre qoıar ma eken» degen ekiudaı sezimge erik bergenimizdi nesine jasyraıyq. Biraq Ámire synalar shaqta syr bermedi. Qazaqy namysyna qamshy basyp, eki tizgin, bir shylbyrdy berik ustady.
Ultjandy azamat azǵantaı ýaqyt Almaty oblysynyń Tilderdi damytý jónindegi basqarmasynyń basshysy bolǵanynan da kóziqaraqty qaýym habardar.
Ǵasyrǵa jýyq tarıhy bar ǵıbratty «Jetisýdyń» basyna kelgenin de qalamdastary qýanyshpen qabyldady. Jaqsylyqqa, jańalyqqa qumar jan óziniń bekzat bolmysymen qaraýyndaǵy qanattastaryn ıgi isterge jumyldyra bildi. Baǵy janǵan basylymnyń Prezıdenttiń Alǵys hatymen marapattalýy osy oıymyzdy aıǵaqtaı túseri anyq. Amandyq bolsa, bul shyǵarmashylyq ujymnyń alar asýlary áli alda ekeni taǵy talassyz.
Biz búgin abyroıly azamattyń eseli eńbegi úshin alǵan marapattaryn túgendeýdi maqsat tutpadyq. Saýsaǵymyzdy búgip, jazǵan kitaptaryn sanaýdy da artyq kórdik. Halyqaralyq Alash ádebı syılyǵymen ardaqtalǵan aqyndyǵyna da arnaıy toqtalmadyq. Ony sanatker synshylarymyz saralaı jatar. Tek, jeti jyldan beri tarıhı-tanymdyq «Shyńǵyshan» jýrnalyn shyǵaryp kele jatqanyn, Búkilálemdik Shyńǵyshan akademııasynyń akademıgi atanǵanyn astyn syza atap ótkimiz keledi.
Jazaryńyz kóbeıip, jaqsy atyńyz shyǵa bersin, Jetisýdyń jaısańy!
Talǵat BATYRHAN,
«Egemen Qazaqstan»
