EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesi aıasyndaǵy sharalar tizimine engen bıylǵy dodaǵa álemniń eń myqty degen 42 balýany qatysyp, baq synady.
Bıylǵy doda úsh jyl burynǵy básekeden ózgeshe boldy. О́ıtkeni osy jylǵy «Álem barysy» týrnırine árisi Latyn Amerıka, AQSh, Kýba, Afrıka qurlyǵynan, berisi Reseı, Qytaı, О́zbekstan sekildi elderdiń kúshi boıynda tasyp turǵan kil myqtylary keldi. Al elimizdiń namysyn eń myqty degen bes balýan qorǵady. Olar – «Qazaqstan Barysy-2013» týrnıriniń jeńimpazy jáne eki dúrkin qola júldegeri (2012, 2017) Aıbek Nuǵymarov, 2017 jyly «Qazaqstan barysy» jáne «Ásker barysy» atanǵan Elaman Erǵalıev, «Qazaqstan Barysy-2013» týrnıriniń jáne bıylǵy el chempıonatynyń kúmis júldegeri Erjan Shynkeev, 2016 jylǵy «Astana qyrany» Aıbat Seıten jáne elimizdiń talantty jas balýany Dáýren Nuralıev «Álem barysy» ataný úshin baryn salyp beldesti.
Endi negizgi básekelerge jeke-jeke toqtalyp ótsek, alǵashqy aınalymda bıylǵy «Qazaqstan barysy» básekesiniń jeńimpazy Elaman Erǵalıev pen Erjan Shynkeev qarsylastarynan aıla asyryp ketti. Al Aıbek Nuǵymarov, Dáýren Nuralıev, Aıbat Seıten jerebege sáıkes tikeleı ekinshi kezeńge joldama aldy. Ekinshi aınalymda Dáýren Nuralıev ózbek balýany Mýhsın Hısomıddınovke ese jiberip qoısa, úshinshi aınalymda Aıbat Seıten grek Masmanıdıs Tentoreden upaı sanymen jeńilip qaldy.
Shırek fınaldyq kezdesýde qazaq kúresi mamandary bıyl «Álem barysy» atanady dep boljaǵan eki myqty balýanymyzdyń joly túıisip qaldy. Aıbek Nuǵymarov pen Elaman Erǵalıev shırek fınalda beldesip, kezdesýdiń alǵashqy úsh mınýtynda Elaman jambas upaıymen jeńip jatqan bolatyn. Alaıda, kúrestiń sońǵy mınýtynda Aıbek ádis jasap, jartylaı jeńis upaıymen jeńisti julyp aldy. Sóıtip, 2013 jylǵy «Qazaqstan barysy» Aıbek Nuǵymarov «Álem barysynyń» jartylaı fınalyna shyqty. Al úshinshi shırek fınaldyq beldesýde Erjan Shynkeev armenııalyq Akob Arakelıannan bir jartylaı jeńis jáne bir jambas upaıymen basym tústi. Sóıtip, Erjan jartylaı fınalda reseılik Rýstem Arslanovty alyp jyqqan grýzın balýany Gýram Týshıshvılımen fınaldyq beldesý joldamasyn sarapqa saldy.
Alǵashqy jartylaı fınaldyq básekede Aıbek Nuǵymarov mońǵolııalyq Serik Berdimuratpen beldesip, ekeýi de birinshi mınýtta búk upaıyn ıelendi. Araǵa eki mınýt ýaqyt salyp Aıbek taǵy bir búk upaı alyp, jambas upaıymen jeńiske jetti. Alaıda, mońǵolııalyq balýan bul nátıjege kelispeı, óziniń narazylyǵyn bildirgen edi. Biraq, tóreshiler jeńiske Aıbek Nuǵymarov laıyq dep tapty. Sóıtip, Aıbek qatarynan ekinshi ret «Álem barysy» týrnıriniń fınaldyq beldesýine shyqty. Al ekinshi jartylaı fınaldyq kezdesýde Erjan Shynkeev grýzııalyq balýan Gýran Týshıshvılımen kúsh synasyp, beldesýdiń sońǵy sekýndynda qarsylasynan taza ádispen jeńilip qaldy.
Týrnırdiń qola júldesin sarapqa salǵan Erjan Shynkeev pen Serik Berdimurat arasynda ótken tartysty básekede qazaqstandyq balýannyń asyǵy alshysynan tústi. Ádisi men tásili artyq shyqqan qaraǵandylyq sportshy qarsylasynan aılasyn asyryp, upaı sanymen jeńiske jetti.
Sonymen, qazaq kúresinen álemniń eń myqty, eń kúshti balýanyn anyqtar fınaldyq beldesýge qarsylastaryn shalyp ta, alyp ta jyqqan Aıbek Nuǵymarov pen Gýram Týshıshvılı shyqqan bolatyn. Eki alyptyń aıqasy bastala sala grýzııalyq sportshy birden shabýylǵa shyǵyp, búk upaıyn ıelengen. Alaıda Aıbek te urymtal sáttiń birinde qarsylasyn shalyp jyǵyp, tarazy basyn teńestirdi. Arpalysqan sátterdiń birinde qarsylasyn qapsyra qushaqtaǵan Nuǵymarov grýzın balýanynyń aıaǵyn aspannan keltirdi. Sóıtip, Aıbek Nuǵymarov qazaq kúresinen 2017 jylǵy «Álem barysy» atandy.
Qazaq kúresiniń abyroıyn asyrǵan «Álem barysy» týrnıriniń jeńimpazy men júldegerlerin marapattaý sharasyna Mádenıet jáne sport mınıstri Arystanbek Muhamedıuly, Halyqaralyq Qazaq kúresi federasııasynyń prezıdenti Qanat Bozymbaev, «Qazaqstan barysy» qazaq kúresin damytý qory qamqorlyq keńesiniń tóraǵasy Arman Shoraev jáne «Qazaqstan» RTRK» AQ basshysy Erlan Qarın qatysty. 2017 jylǵy «Álem barysy» Aıbek Nuǵymarovtyń beline «Altyn belbeýdi» Qanat Bozymbaev baılady. Sonymen qatar, shyǵysqazaqstandyq balýanǵa 15 mıllıon teńgeniń sertıfıkaty tabys etildi. Ekinshi oryn alǵan grýzııalyq Gýram Týshıshvılıge «Kúmis belbeý» men 5 mıllıon teńge, al úshinshi oryn ıelengen qaraǵandylyq Erjan Shynkeevke «Qola belbeý» men 3 mıllıon teńge kóleminde syıaqy berildi.
Jalpy, bıylǵy «Álem barysy» týrnıri 2014 jylǵymen salystyrǵanda joǵary deńgeıde ótti. Ony jarystyń uıymdastyrylýymen qatar, «Barys Arena» muz saraıyna jınalǵan jankúıerdiń qarasynan-aq baıqaýǵa bolady. Sondaı-aq, «Álem barysy» týrnıri televızııa arqyly dúnıeniń tórt buryshyna kórsetildi. Mundaı ulttyq sporttyq shara qazaqtyń atyn álemge tanyta túseri sózsiz.
Álı BITО́RE,
«Egemen Qazaqstan»
Sýretti túsirgen
Jeńis Ysqabaı
