Elbasy táýelsizdik alǵaly aıtyp keledi. Al 2012 jyly «Qazaqstan-2050» Strategııasynda latynǵa birtindep kóshý jónindegi mindetter men maqsattar jáne merzimder aıqyndaldy emes pe?! Rýhanı jańǵyrý jónindegi maqalasynda 2017 jyldyń aıaǵyna deıin jańa grafıkanyń biryńǵaı standartty nusqasyn qabyldaý kerektigin málimdedi.
Bizdiń oıymyzsha, ulttyq uly tirlikterde asyqqan da zııan, keshikken de zııan. О́zbek pen ázerbaıjan baýyrlar asyqty. Qatelikter kezdesti. On tórt jyl boıy túzetip keledi. Áıteýir alǵa jyljýda. Biz osy baýyrlardyń qatelikterin qaıtalamaýǵa tıispiz.
Kırıllısaǵa ótkende qazaq tiliniń kóptegen zańdylyqtary keshirilmesteı, dóreki túrde buzyldy. 1940 jyldan bastap stalındik reformanyń zardabynan qaıran qazaq tiliniń aıtylý, jazylý, úndestik, termınder jáne basqa da máselelerine baılanysty jol berilgen óreskeldikterge birte-birte ábden úırenip, etimiz ólip ketti. Endi latyn álipbıine kóshý kezinde kırıllısa keltirgen barlyq zalal-zııandardy túgeldeı túzetýge paryzdarmyz. Bul úshin til jónindegi tıisti mekemeler, tıisti ǵalymdar keıingi on-on bes jylda jan kúıdire jumys isteýge mindetti edi. Áli de kesh emes. Bizdiń Beksultan Nurjekeev sııaqty jazýshylardyń da usynystary men pikirlerin eskergen abzal.
Ras, qıyndyqtar, kúrdeli kúrmeýler kezdesedi. Ońaı bolmaıdy. «Saýatsyzdyq beleń alady» degendeı qaýipter de kóp aıtylýda. Qazirgi kırıllısada da saýatsyzdyqtyń syrqattary meńdep, dendep turǵanyn túk te oılanbaımyz. Saýatty jazatyn adamdar sırek. «Kitaptar, ásirese ádebıet oqylmaı qalady» deıtinder de az emes. Kırıllısamen jarytyp oqyp jatqandar da shamaly. Shyn oqıtyndar arab jazýyna ótsek te, tipti Tonykókterdiń tańbasyna oralsaq ta, oqıdy. Oqymaıtyndar, báribir oqymaıtyn shyǵar. Keıbir syrtqy kúshter «Qazaqstanda kırıllısaǵa jáne orys tiline shabýyl bastaldy» dep baıbalam salýda. Qaıran qazaq tili memlekettik til bolyp jarııalanǵanda da aıqaı shyǵarǵandar, ult rýhyn jasytyp, jýasytyp tastaǵysy kelgender tabylǵan. Arandatýshylardyń aıqaıyna súreń qospaı, olarǵa birlik pen yntymaq, umtylys pen qulshynys arqyly jaýap bereıik.
Marhabat BAIǴUT,
jazýshy
