Baıqońyrdyń ekinshi tynysy qashan ashylady?

Sońǵy jyldary Reseı óz­ aımaǵynda «Vostochnyı» ǵa­rysh aılaǵynyń qury­lysyn bastap, onyń jan-jaqty ju­mys isteýine bar jaǵdaıdy ja­sa­ǵanynan qalyń kópshilik habardar bolsa kerek. Osy rette Baıqońyrdyń da bolashaǵyna alańdap, onyń keleshegine kú­mánmen qaraýshylardyń da­ tabylǵany bar. Osyndaı mi­náıi sebepterden soń as­panǵa al­ǵash jol salǵan álemdegi iri keshenniń jumysynda kidi­rister bolýy da yqtımal degender boldy. De­genmen mundaı kú­diktiń bári búginde seıildi. Qa­zir Baıqońyrdy ǵaryshqa ba­ǵyttalǵan monoqala esebinde ǵana emes, ónerkásip pen joǵa­ry tehnologııa ortalyǵy retin­de damytý qolǵa alyndy. Aı­laq­tan «Báıterek» jańa zymy­ran keshenin salý kózdelip otyr.­ Bul baıypty bastamaǵa Qa­zaq­stanmen birge Reseı tarapy da múddeli. Enshiles eki­­ memleket ǵarysh keshenin da­my­týdyń jańa jobasyn jasap, tıisti sharalardy bastap ta­ ketken.

Búginde «Baıqońyr» ǵa­­rysh aı­la­ǵynan salynatyn­ «Báıterek» jańa zymyran ke­shenin jedel iske asyrý­ bi­­rinshi kezektegi másele bo­­lyp otyr. Sebebi bul aı­laq­ty saqtap qalý men odan ári­ óristetýge jol ashady. Bas­pasóz týry barysynda osy jobanyń jaı-japsary ta­nystyryldy. Qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi Aeroǵarysh komı­teti tóraǵasynyń oryn­basary Ǵalymjan Danbaevtyń aı­týyn­sha, joba «Zenıt-M» ǴZK jer ústi ǵaryshtyq ınfraqurylym obek­tileriniń negizinde júze­ge asyrylady. Qarapaıym til­­men­ aıtsaq bylaı. Reseı ta­ra­py «Soıýz-5» zymyranyn ja­saı­dy. Zymyrandy jasaý úshin kórshi el 500 mıllıon dollar kóleminde qarjy shy­ǵyn­damaq. Al Qazaqstan osy zymyrannyń ushatyn jerin, ınfraqurylymyn rettemek. Ol úshin «Zenıt-M» zymyrany ushatyn aımaqty paıdalanbaq. Osy maqsatqa 245 mıllıon dol­lar kóleminde qarjy qaras­tyrylmaq.

Maýsym aıynda Premer-Mı­nıs­trdiń birinshi orynbasary Asqar Mamın men Re­­seı Úkimeti tóraǵasynyń oryn­­basary Dmıtrıı Rogozın úki­metaralyq komıssııanyń 5-shi otyrysynda bas qosqany bel­gili. Sol kezdesýde de atalǵan keshendi salýdy tezdetý jáne zymyrandy ushyrý merzimin 2025 jyldan 2022 jylǵa aýys­tyrý usynylǵan bolatyn. Talqylaý nátıjesinde usy­nys qabyldanyp, mer­zim qysqartyldy. Prezı­denttiń «Baıqońyr» keshe­nin­degi arnaýly ókili, oblys áki­miniń orynbasary Serik Qo­janııazov endigi jumystyń kezeń-kezeńimen iske asatynyn aıtady.

– Aılaqqa qatysty san sa­ýal­dyń týyndaǵany ras. Bi­raq qos taraptyń birlesken jobalary bul kúmándy oı­dy seıiltti. Keshenge serpin beretin sharalar bas­tal­dy. Jańadan salynatyn «Báıte­rek» kesheniniń ushyrylý aı­maǵyn Qazaqstan tarapy daıyndaıdy. Al zymyrandy qu­rastyrý Reseı jaǵynyń en­shisinde. Odan bólek osy aýqymdy joba aıasynda Baı­qońyr qalasyn da jan-jaqty damytý josparǵa engen. Bul jumystardy biz tolyqtaı óz mindetimizge alyp otyrmyz, – deıdi.

Osylaısha jańa keshen jú­zege asqan soń, «Baıqońyr­dyń» ekinshi tynysy da ashylady. Bul ǵaryshtyq qýatty arttyrady.

Qos eldiń birlesken baǵdar­la­masyn­da tek aılaqty ǵana emes, qalany damytý da kóz­delgen. Juldyzdy qalada áleý­mettik máseleler az emes. Soń­ǵy on shaqty jyldyń kó­le­minde munda birde-­bir tur­ǵyn úı salynbaǵan eken. Sondaı-aq turǵyndar qala mańyna kelip turǵan gazdyń da ıgiligin kóre almaı otyr. Odan bólek jumys kózderin ashý men jol salý, ortalyq alań­dardy jóndeý se­kildi máseleler bar. Baıqońyr qa­la­sy ákimshiliginiń basshysy­ Konstantın Býsygın bul qa­jet­tilikterdi óteý bıyldan bastalatynyn aıtady. Jyl so­ńyna deıin 5 kóp qabatty úı­diń qurylysyn qolǵa alý kózdelip otyr. Bul úıdiń bar­lyǵyn Qazaqstan tarapy salatynyn basa aıtqanymyz abzal.

– Biz turǵyndarǵa saýalna­ma júrgi­zip, pikirlerin suraımyz. Olarǵa eń aldymen ne qajet ekenin bilip otyramyz. Kóbi halyq demalatyn oryndardy jańartýdy suraıdy. Osyǵan baılanysty keshendi jumys isteýdemiz. Bizdiń búgingi maq­sat – jumys kózderin kóbeıtip, je­ńil ónerkásipke kóńil bólý. Ony saýda oryndaryn salyp, kásipkerlikke shaqyrý arqyly júzege asyramyz, – deıdi ol.

Kógildir otynǵa qosý da bıyl­ǵy jyldyń enshisinde. Baı­qońyr qalalyq ákimshiligi alǵashqy kezektegi 6 nysandy­ ázirlep qoıǵan. Qarasha aıyn­da gaz beriledi. Sonymen qa­tar Qazaqstan tarapy­ óz qam­qorlyǵyna alǵan 6 mek­tep pen balabaqsha da kógil­dir otynnyń ıgiligin kóredi. Aýrý­hana boıynsha da jumystar jalǵasýda.

Baıqońyr qalasyna barǵan sapar­dan uqqanymyz, jergilikti turǵyndardy tek ǵarysh aıla­ǵyna táýeldi etpeı, ekonomıkany ártaraptandyrýǵa kúsh salý kerektigi. Búginde ǵaryshtyq baǵ­­­dar­lamalar azaıǵan. Bul tek bizge qatysty ǵana emes, álem­dik qubylys. Sondyqtan óz­ge qarjy túsiretin kózderdi qa­rastyrý kerek. Sonyń bir baǵyty – týrızm. Búginde «Baı­qońyr» – brend. Jahan halqy al­ǵashqy zymyran ushqan aı­laq­ty kórýge qumartady. Ush­qanyn kózben kórýdi qalaıdy. Mu­rajaıyn aralap, ǵaryshtyq muramen tanysqysy keledi. Oǵan sapar barysynda ózimiz de kýá boldyq. Baspasóz tý­ry barysynda «Soıýz MS-06»­ kóliktik bas­qarylatyn ke­me­siniń ushyrylýymen qory­­tyndylandy. Zymyrandyq startty tamashalýǵa kelgen­derdiń kóbi derlik sheteldikter. Zymyrannyń aspandaǵy kórinisi men ǵaryshkerlerdiń qozǵalysy úlken ekrannan kórsetilip turdy. Orbıtaǵa ótem degenshe tapjylmaı tamashalady. Endi sheteldikterdiń osy qyzyǵýshylyǵyn oraıyn taýyp oljaǵa aınaldyrsaq, utylmaıtynymyz anyq. Bul da el týrızmin damytyp, jańa serpin berip, qosymsha tabys tabýǵa taptyrmas qural bolar edi.

Erjan BAITILES,
«Egemen Qazaqstan»

BAIQOŃYR