Ol óz sózinde elimizde mıneraldyq resýrstardy óndirýge qaraǵanda, adamnyń básekege qabiletti bolýy ulttyń tabysty damýynyń negizgi faktory bolyp tabylatynyn, sondyqtan da qazaqstandyqtar, ásirese óskeleń urpaq HHI ǵasyrda qajet bolatyn talaptardy jan-jaqty meńgerýleri tıis ekenin atap ótti. Sonymen qatar, aldymyzda strategııalyq mańyzy bar mindet – latyn grafıkasyna kóshý mindeti turǵanyn aıta kelip, Memleket basshysy «Qazaq tilin latyn álipbıine kóshirý – jahandyq ǵylym men bilim júıesine kirigýge, rýhanı tutastyǵymyzdy qamtamasyz etetin biregeı qadam» degen sózin eske saldy.
«Bul jumysty biz oılastyra otyryp, satyly jáne jınaqy túrde jasaýymyz kerek. Biraq uzaqqa sozý da qajet emes. Eń bastysy – bizdiń qatelesýge quqyǵymyz joq», dedi Q.Toqaev.
Parlament joǵarǵy Palatasynyń Tóraǵasy orta bilim sapasyna, mektepterdegi oqytý júıesi áli kúnge deıin jaqsy nátıjeler kórsetkishterge qol jetkizýge ǵana arnalýyna, al sapaly bilim berý máselesi ekinshi satyda qalyp kelýine qatysty birqatar syn aıtty.
Elimizdi sandyq nusqaǵa kóshirý strategııasynyń maqsattaryna sáıkes keletin «Kúndelik» elektrondyq baǵdarlamasyn iske asyrýǵa qoldaý bildirgen Qasym-Jomart Kemeluly muǵalimderdiń kásiptik mártebesin kóterý qajettigi týraly da aıtty. Bilim berý salasy qyzmetkerleriniń eńbekaqysy eń tómengi (respýblıkalyq ortasha deńgeıdiń 66 paıyzy) deńgeıde turǵanyn atap ótken ol ekonomıkadaǵy shynaıy qalyptasqan jaǵdaılardy jan-jaqty eskere otyryp, Úkimetti muǵalimderdiń tabysyn kóterý týraly máseleni qarastyrýǵa shaqyrdy.
«Kásibı deńgeıi joǵary jáne áleýmettik turǵyda belsendi qoldaý tapqan muǵalim – orta bilim berý júıesinde tabysqa jetýdiń basty kepili. Muǵalimderdi memlekettik nagradalarmen jáne syılyqaqylarmen meılinshe belsendi yntalandyryp, olardyń eńbegin buqaralyq aqparat quraldarynda keńinen nasıhattaý qajet», dedi.
Q.Toqaev Prezıdent N.Nazarbaevtyń jastardyń bilimdi bolýy basty qundylyqqa aınalyp, qazaqstandyqtarǵa rýhanı jańǵyrýdaǵy basty baǵyttardyń biri retinde «bilimniń saltanat qurýy kerektigin» aıryqsha atap ótti.
Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıev 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan bilim berý jáne ǵylymdy damytýdyń memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý barysy týraly depýtattardy habardar etti.
«Elimizde 2019 oqý jylynan 0 synypty engizý naqtylanǵan. Ol 0+11, ıaǵnı on eki jyldyq bilim berý júıesine kóshýge arnalǵan jospar. Bul bes jastaǵy balalardyń júz paıyz birinshi synypqa daıyndalýyna jaǵdaı jasaıdy dep senimmen aıtýǵa bolady. Al endi álippeniń jaıyn kelsek, búginde 0 synypqa arnalǵan bazalyq oqýlyq jalpy daıyn. Qazir synaqtan ótýde», dedi mınıstr.
Sonymen qatar ol byltyrǵy jyly bastalyp ketken jańarǵan bilim berý mazmunyna kezeń-kezeńimen kóshý júrgiziletindigin de aıtty. Osy jyly qosymsha 2, 5, 7 synyptar kóshse, kelesi eki jylda jańarǵan mazmunǵa barlyq synyp tolyqtaı ótedi. Mınıstr jańarǵan mazmunnyń máni tek bilý emes, bilimdi ómirde qoldana bilý ekendigin alǵa tartady.
«Osy kúnderi bes kúndik oqý aptasy normalary bekitilgen. Biraq mektep jaǵdaıyna jáne tıpine qaraı barlyǵyna birdeı engizý qıyn bolyp tur. Búgingi kúni barlyq mektepterdiń 85 paıyzy tolyǵymen, 1-11 synypqa deıin kóshti. Bizde 300-ge jýyq lıseıler men gımnazııalar bar, onda bir aptada qosymsha segiz sabaqqa deıin beriledi. Olardyń joǵary synyptary bes kúnde barlyǵyn qamtı almaıdy. Alaıda, gımnazııa mektebine berý ata-analardyń óziniń qalaýy. Sabaqtardyń uzaqtyǵy 45-ten 40 mınýtqa qysqarǵanyna qaramastan úsh aýysymda oqıtyn mektepterge de óte qıyn bolyp tur. Bul másele tek úsh aýysymdy mektepterdiń qysqarýymen ǵana sheshiledi», dedi E.Saǵadıev.
Jalpy parlamenttik tyńdaý aıasynda Aqmola men Pavlodar oblysynyń ákimi, IýNESKO-nyń Almatydaǵy Bıýrosynyń dırektory jáne IýNESKO-nyń Qazaqstandaǵy, Qyrǵyzstandaǵy jáne Tájikstandaǵy ókili, Dúnıejúzilik banktiń Ortalyq Azııa aımaǵy jónindegi áleýmettik sektorynyń aǵa úılestirýshisi syndy halyqaralyq deńgeıdegi sala mamandary men qatar, óńirlik jerlerdegi bilim berý oshaqtarynyń beldi qyzmetkerleri, mektep pen ata-analar arasyndaǵy baılanysty retteıtin úkimettik emes uıymdar ókilderi sóz sóılep, baıandama jasady.
Al talqylaý barysynda orta bilim berý júıesin zańnamalyq turǵyda retteýdi jetildirý máseleleri boıynsha múddeli pikir almasý óristep, oǵan halyq qalaýlylary belsendi qatysty. Jıynǵa jetekshilik etken Áleýmettik-mádenı damý jáne ǵylym komıtetiniń tóraǵasy Birǵanym Áıtimova talqylaýdyń mańyzy men nátıjeli bolǵanyn aıta kele, Senat saıtynda onlaın-rejımde alǵash ret uıymdastyrylǵan parlamenttik tyńdaý qorytyndysy boıynsha memlekettik organdar men múddeli taraptarǵa arnalǵan usynystar qabyldanatyndyǵyn málimdedi.
Nurlybek DOSYBAI,
«Egemen Qazaqstan»
