Ǵumyrynyń jartysynan kóbin jazýǵa arnaǵan graf odan góri etik tigý maǵynalyraq dep eseptep, 1884 jyly Iаsnaıa Polıanadan Máskeýdegi qystaýyna kelgen kezden bastap sondaǵy sheberden etik tigýdi úırene bastaıdy. Dúnıede eshteńege kiriptar bolmaǵan jazýshynyń mundaı áreketi aınalasyndaǵylardyń bárin tańǵaldyrǵan. Jazýshynyń uly Ilıanyń esteliginde «shákirt» ákesiniń sheberden sabaq alǵan kezinde ár jańa nárseni úırengen saıyn balasha qýanǵanyn jazady. Sofıa Andreevna ápkesine jazǵan hatynda kúıeýiniń kebis tigip ákelgenin, onyń onsha sátti shyqpaǵanyn aıtqan.
Árıne jazýshy, ári graf, oıshyl Tolstoı etik tigý ónerin ómiriniń mańyzdy bóligine aınaldyryp, kásip etetin oıy bolmaǵan. О́zi úshin tigip, sodan jan rahatyn tapqan. Degenmen graftyń qolynan shyqqan etikti kııý baqyty jaqyndaryna da buıyrypty. Kúıeý balasy M.Sýhotınge etik, aqyn A.Fetke báteńke tigip bergen. Sýhotın etikti eki kún kıip, yńǵaısyz bolǵandyqtan jazýshynyń on eki tomdyq shyǵarmalar jınaǵynyń qasyna: «Graf L.N.Tolstoıdyń sońǵy týyndysy» nemese «13 tom» degen jazýmen qoıǵan eken. Ony kórgen Tolstoı: «Endeshe bul meniń eń jaqsy týyndym» degen. Al Fet bolsa, báteńkeniń sapasy men sheber tigilgenin maqtap, uzaq ýaqyt kıip júrgen eken. Tipti 1885 jyldyń 15 qańtarynda aıǵaq hat ta jazypty.
Onda: «Bul qaǵaz meniń tapsyrysymmen «Soǵys jáne beıbitshilik» romanynyń avtory graf L.N.Tolstoı tigip bergen báteńkeni kıip júrgenimdi rastaıdy. Etikti men 8 qańtar kúni aldym, graf eńbegi úshin 6 rýbl aldy. Bul aıtqanymdy qolymmen jáne mórimmen rastaımyn» dep jazylǵan eken. Etik tigý Tolstoıdyń mezettik qana qyzyǵýshylyǵy bolmaǵan. 1891 jyly Sofıa Andreevna kúndeliginde graftyń ózine aıaq kıim tigip alǵanyn jazǵany bar.
Kemeńger jazýshynyń bul áreketi qalyń oqyrmanyn áli kúnge tańǵaldyryp, túpsiz oıǵa jetelep keledi.
Baǵashar Tursynbaıuly,
«Egemen Qazaqstan»
