JAŃA ONJYLDYQ – JAŃA EKONOMIKALYQ О́RLEÝ – QAZAQSTANNYŃ JAŃA MÚMKINDIKTERI

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń  Qazaqstan halqyna Joldaýy (jalǵasy) 4. Adam – eldiń basty baılyǵy Eldi jańǵyrtý strategııasyn iske asy­rý­dyń tabystylyǵy, eń aldymen, qazaq­stan­dyqtardyń bilimine, áleýmettik jáne dene bolmysy, kóńil-kúılerine baıla­nysty. 4.1 Bilim berý 2020 jylǵa qaraı qalalyq, sol se­kildi aýyldyq jerlerdegi barlyq balalar mektep jasyna deıingi tárbıe berý jáne oqytýmen qamtylatyn bolady. Bizde memlekettik-jekemenshik áriptestiginiń zor áleýeti bar. Jeke menshik otbasylyq balabaqshalar men shaǵyn ortalyqtar – bul memlekettik mekemelerge balama. Úkimetke ákimdermen birlesip ústimizdegi jyldyń birinshi jartysynda-aq balalardy mektep jasyna deıingi oqytýmen jáne tárbıemen qamtamasyz etýdi arttyrýǵa ba­ǵyttalǵan “Balapan” arnaıy baǵdar­la­ma­syn ázirlep, iske asyrýǵa kirisýdi tapsyramyn. 2020 jylǵa qaraı orta bilim berýde 12 jyldyq oqytý modeliniń tabysty jumys isteýi úshin Úkimet barlyq qajetti sharalardy qabyldaýy tıis. Kásiptik jáne tehnıkalyq bilim berý kásibı standarttarǵa negizdelip, qatań túrde ekonomıkanyń qajettilikterimen ózara baılanystyrylýy kerek. Joǵary bilim sapasy eń joǵary ha­lyq­aralyq talaptarǵa jaýap berýi tıis. Eldegi joo-lar álemniń jetekshi ýnıver­sı­tetteriniń reıtıngine enýge umty­lýlary kerek. 2015 jylǵa qaraı Ulttyq ınnova­sııa­lyq júıe tolyqqandy jumys istep, 2020 jylǵa qaraı elde engiziletin taldaýlar, patentter men daıyn tehnologııalar túrinde óz nátıjelerin berýge tıis. Bilim berý salasynda Astana qala­syn­da qurylyp jatqan biregeı oqý oryndary – “Jańa Halyqaralyq Ýnıversıtet”, “Arnaýly Qor” jáne qazirdiń ózinde tabysty jumys istep jatqan “Intellek­týal­dyq mektepter” sekildi jobalar erekshe basymdyqqa ıe bolmaq. Men olardyń meniń esimimdi alýyna kelisimimdi berdim. Olardyń otandyq bilim berý júıesiniń flagmany bolyp, osy zamanǵy oqý baǵdarlamalaryn keıinnen olardy búkil respýblıka boıynsha engizetindeı etip ázirleý men baıqap kórý jónindegi basty alańǵa aınalýy úshin qoldan kelgenniń bárin jasaý qajet. Osy oqý oryndarynyń tolyqqandy jumys isteýleri úshin Úkimetke ústimizdegi jyldyń birinshi toqsanynda Parlamentke tıisti zań jobasyn ázirleýdi jáne Parlamentke engizýdi tapsyramyn. 4.2 Densaýlyq saqtaý Halyq densaýlyǵy – ol Qazaq­stan­nyń óziniń strategııalyq maqsattaryna jetýdegi tabysynyń  ajyramas quramdas bóligi. Búgin biz medısınalyq qyzmetke nátıjelerge baǵdarlanǵan qarjylandyrý men aqy tóleý júıesin engizýdi daıyn­daýdamyz. Dári-dármekpen qamtamasyz etýdiń tıimdi júıesi úshin barlyq qajetti bazalyq jaǵdaılardy jasadyq. Dárilerdiń 50%-y bizdiń elimizde shyǵarylatyn bolady. Bilim berý men densaýlyq saqtaý salalaryndaǵy memlekettik kásiporyn­dar­dyń qyzmet máseleleri jónindegi respýblıkanyń zańnamalyq aktilerine túzetýler engizýdi jedeldetý qajet. Salamatty ómir salty men adamnyń óz densaýlyǵy úshin yntymaqty jaýapkershi­ligi qaǵıdaty – mine, osylar densaýlyq salasyndaǵy jáne halyqtyń kúndelikti turmysyndaǵy memlekettik saıasattyń eń basty máselesi bolýy tıis. 2011 jylǵy Azııa oıyndary úshin biz daıyndap jatqan sporttyq ınfraqury­lymdar óńirlerdi Astana men Almatydan qalyp qoımaýǵa ıtermeleı otyryp, buqaralyq dene shynyqtyrý-sporttyq qozǵalysyn damytý úshin qajetti alǵysharttar jasaıtyn bolady. Týrızm jáne sport mınıstrligi ákimdermen birge elde buqaralyq sportty damytý úshin birlesken is-sharalardy anyqtap, olardy naqty iske aınaldyrýy tıis. 30%-ǵa deıingi qazaqstandyqtar buqaralyq sportqa tartylýy kerek. Osyndaı jaǵdaıda ǵana biz damýdy kóre alamyz. Bul búkil Úkimettiń mindeti de. Densaýlyq saqtaý nysandaryn salý jáne jabdyqtaý, kadrlardy daıarlaý, sa­la­matty ómir salty jónindegi memleket­tik sharalar kesheni 2020 jylǵa qaraı ana men bala ólimin eki ese tómendetip, jalpy ólimdi 30%-ǵa azaıtyp, týberkýlezben aýrýdy 20%-ǵa qysqartýy tıis. Bul rette ómir súrýdiń kútiletin uzaq­tyǵy 72 jasqa deıin ulǵaıady. Osynaý qur­ǵaq sandardyń artynda bizdiń azamat­tarymyzdyń aman alyp qalynǵan myń­da­ǵan ómirleri tur. Bul óte mańyzdy maq­sat. Biz oǵan mindetti túrde qol jet­kizýimiz kerek! 4.3 О́mir sapasyn jaqsartý jáne áleýmettik qorǵaý Alda turǵan onjyldyqtyń asa mańyz­dy mindeti – Qazaqstannyń barlyq aza­mat­tarynyń ómir sapasy men deńgeıin jaq­sartý, áleýmettik turaqtylyq pen qor­ǵalýdy nyǵaıtý. El halqy sanynyń 2020 jyly 10%-ǵa ósýi úshin memleket barlyq qajetti jaǵdaılardy jasaıtyn bolady. Bizdiń memlekettik áleýmettik saıa­sa­ty­myzdaǵy basty basymdyq halyqtyń ju­mys­pen qamtylýyn qamtamasyz etý bolyp tabylady. Sondyqtan men 2020 jylǵa qaraı ju­myssyzdyq deńgeıi 5%-dan, al tabystary eń tómengi kúnkóris deńgeıinen tómen halyqtyń úlesi 8%-dan aspaıtyn bolsyn degen mindet qoıamyn. Áleýmettik qyzmetter tek muqtaj adam­darǵa kórsetilip, qazirgi zamanǵy stan­darttar men Qazaqstandaǵy ómir deńgeıine sáıkes bolýy kerek. 2015 jylǵa qaraı bazalyq zeınetaqy tólemderi eń tómengi kúnkóris deńgeıi kóleminiń 60%-y deńgeıine deıin ósirilip, memlekettik áleýmettik járdemaqylar mólsheri 2010 jylmen salystyrǵanda 1,2 ese arttyrylýy tıis. Biz óz is-áreketimizde dáıektilikti us­ta­namyz. О́tken jyly zeınetaqylar, shá­kirt­aqylar, bıýdjet salasy qyzmet­ker­leri­niń eńbekaqylary 25%-ǵa ósirildi. Áleýmettik járdemaqylar orta eseppen 9%-ǵa artty. Respýblıkalyq bıýdjette ústimizdegi jyly da zeınetaqylardy 1 qańtardan bas­tap, al shákirtaqylar men bıýdjet­te­giler eńbekaqylaryn 1 shildeden bastap jıyrma bes paıyzǵa ósirý qarastyrylǵan. О́tken jylǵy ekonomıka ósiminiń oń ser­pinin shákirtaqylar men bıýdjettegi­ler­diń eńbekaqylaryn úsh aı buryn – 2010 jyldyń sáýirinen bastap ósirýge múm­kindik beredi dep esepteımin. Úki­met­ke osy úshin qajetti sharalar qabyldaýdy tapsyramyn. 4.4 Ardagerlerge qamqorlyq Ústimizdegi jyly biz Uly Otan soǵysyndaǵy Jeńistiń 65 jyldyǵyn atap ótemiz. Bul bizdiń ortaq tarıhymyzdaǵy mańyzdy data. Árbir soǵysqa qatysýshy men soǵys múgedegine bıýdjetten  65 myń teńge mólsherinde bir jolǵy járdemaqy tólenetin bolady. Sol sııaqty soǵysqa qatysýshylar men soǵys múgedekterine teńestirilgen, Uly Otan soǵysy ýaqytynda qaza tapqan áskerı qyzmetshilerdiń ata-analary men jubaılary, qaza bolǵan soǵys múgedek­te­ri men olarǵa teńestirilgen múgedek­ter­diń jubaılary, soǵys jyldaryndaǵy tyl eńbekkerleri de materıaldyq qoldaýsyz qalmaıdy. Onyń syrtynda Jeńistiń 65 jyl­dy­ǵyn keńinen meıramdaýǵa baılanysty soǵysqa qatysýshylar men múgedekteriniń jeńildikpen jol júrýleri úshin 383 mıllıon teńge qarastyrylǵan. Bul  bizdiń ákelerimiz ben atalary­myz­ǵa olardyń janqııarlyq  kúresi men jeńisi úshin, olardyń bizderge beıbit ómir­di qamtamasyz etkenderi úshin kór­setilgen qurmet. 4.5 Turǵyn úı-kommýnaldyq sektor salasyndaǵy saıasat Daǵdarys sabaqtary turǵyn úı qurylysyn damytý saıasatyn jetildirýdi talap etedi. Ol úshin turǵyn úı qurylys salymdary júıesinde  zor áleýet bar dep esepteımin. Azamattardyń, Turǵyn úı qurylys jınaq bankiniń, memleket pen qurylys kompanııalarynyń teń quqyly ártiptestigi qaǵıdatyn paıdalaný qajet. Ol neni bildiredi? Azamattar turǵyn úı qunynyń bir bóligin Turǵyn úı qurylys jınaq bankin­de jınaıdy da, qymbat emes ıpotekalyq nesıe alý múmkindigine ıe bolady. Turǵyn úı qurylys jınaq banki, túpki nátıjesinde tapsyrys berýshi retinde kórine otyryp, azamattardyń turǵyn úı jó­nindegi qalaýlarynyń pýlyn qalyp­tas­ty­rady, qurylys ınvestorlary men tur­ǵyn úı qurylysyn qarjylandyrýǵa daıyn ekinshi deńgeıli bankterdi izdeýdi júzege asyrady. Memleket jergilikti atqarýshy or­gan­dar atynan jer telimderin bólýdi jáne ınjenerlik kommýnıkasııalar tartýdy qamtamasyz etedi. Osylaısha, azamattar óz turǵyn úı­le­riniń qurylysyna tolyq quqyly qatysa alady. Tólem qabilettilikke suranys ta, qu­rylystyń baqylanýy da qamtamasyz etiledi. Úkimetke 2010 jyly  “Jol kar­ta­sy-2009” jospary boıynsha bastalǵan tur­ǵyn úı-kommýnaldyq sektor nysan­da­ryn qaıta jańǵyrtýdy jalǵastyrýdy, al 2011 jyly turǵyn úı-kommýnaldyq sha­rýa­shylyqty keń aýqymdy jańǵyrtýdyń 2020 jylǵa deıingi josparyn jasaýdy tapsyramyn. Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashy­lyq ınfraqurylymdaryn jańǵyrtý ózin­dik paıdalaný shyǵyndaryn tómendetýmen jáne resýrs saqtaýshy tehnologııalar engizýmen qosa júrýge tıis. Aýyldyq jerlerdi qubyrly sýmen qamtamasyz etý jumystaryn jalǵastyrý qajet. Shaǵyn  qalalarda halyqtyń 100%-y úshin sapaly sý qoljetimdi bolýy tıis. 5. Ishki saıası turaqtylyq – 2020 Strategııalyq josparyn iske asyrýdyń senimdi irgetasy Ishki saıası sala men ulttyq qaýip­siz­diktiń 2020 jylǵa deıingi negizgi maq­sat­tary qoǵamda kelisim men turaqtylyqty saqtaý, el qaýipsizdigin nyǵaıtý bolyp qala beredi. Jańa onjyldyqta biz ózimizdiń eko­nomıkalyq josparlarymyzdyń tabys­ta­ryn dáıekti saıası jańǵyrtý arqyly bekemdep, saıası júıemizdi jetildirýdi jalǵastyramyz. Jáne munda quqyqtyq reforma mańyzdy ról atqaratyn bolady. Biz quqyq qorǵaý júıesin reformalaý boıynsha baıypty jumys júrgizýge tıispiz. Búginde, ókinishke qaraı, bizdiń barlyǵymyzǵa tıimsiz basqarýdan, quqyq qorǵaý organdary fýnksııalaryndaǵy janjaldan, tıisti kadrlyq jumystyń bolmaýynan, sondaı-aq el quqyq qorǵaý júıesi qyzmetinde móldirlik pen baqylaýdyń joqtyǵynan týyndaǵan problemalar anyq kórinedi. Bul sektor ótken júıeniń kóptegen kem-ketikterin saqtap qalǵan. Bizdiń júıemizde jazalaý aıyptary 5%-dan az bolsa, túzeý jumystary – 0,4%-dy, qoǵamdyq jumystar 0%-dy quraıdy. Jazalaýdyń negizgi túri bas bostandyǵynan aıyrý bolyp qalyp otyr. Eshkim qamaý oryndarynan bosaǵandardy ońaltýmen aınalyspaıdy. Osynyń saldarynan olar qylmys­kerler qataryn tolyqtyrýda. Men reformalardyń birneshe jalpy baǵyttaryn bólip kórseter edim. Bárinen buryn, quqyq qorǵaý júıesin ońtaılandyryp, árbir memlekettik organnyń naqty quzyretin túzý kerek. Bizdiń zańdarymyzdy izgilendirip, olardyń sapasyn arttyrý qajet. Quqyq qorǵaý júıesiniń qyzmetinde ekpin ishkivedomstvolyq múddeden azamat­tardyń quqy men memlekettiń múddesin qorǵaýǵa qaraı aýystyrylýy tıis. Bizge parlamenttik jáne qoǵamdyq qatal baqylaýdy qamtamasyz etý kerek bolady, sondyqtan árbir quqyq qorǵaý organynyń qyzmetinde eseptilik pen baǵalaý júıesin jetildirý talap etiledi. Nátıjeliliktiń ólshemi sandyq kórsetkishter emes, azamattardyń, zańdy tulǵalar men shetel ınvestorlarynyń senimin arttyrýdyń ındıkatory bolatyn jumys sapasy bolýy tıis. Basqasha aıtqanda, jańa onjyldyqta biz­ge demokratııalyq memlekettegi quqyq qorǵaý qyzmetiniń joǵary halyqaralyq  standarttaryna sáıkes keletin jańa qu­qyq qorǵaý júıesi qajet. Meniń tap­syr­mam boıynsha, tıisti qujat jobasy daıyndaldy. Sondyqtan Prezıdent Ákimshiligine, Úkimetke, Joǵarǵy Sotqa, quqyq qorǵaý or­gandaryna quqyqtyq keńistikti jetildirý boıynsha júıelik jumysqa shuǵyl kirisýdi tapsyramyn. Sondaı-aq osy jyldyń ózinde quqyq qor­ǵaý júıelerin reformalaý jónindegi zań jo­basyn Parlamentke engizýdi tapsyramyn. Qurmetti qazaqstandyqtar! Elimizde azamattyq qoǵam ınstıtýt­taryn odan ári qoldaýǵa baǵyttalǵan saıası jańǵyrtý jalǵasa beredi. Búginde bizdiń yntymaqtastyǵymyz ortaq tabysymyzdyń mindetti sharty bola túsýde. Osy onjyldyqta aldymyzda birlesip atqaratyn aýqymdy ister tur. Men Úkimetke Qazaqstannyń 2020 jylǵa deıingi áleýmettik-ekonomıkalyq jáne saıası damýynyń negizgi erejelerin túsindirý maqsatynda buqaralyq aqparat quraldary men úkimettik emes uıymdarǵa qoldaý kórsetýge 1 mıllıard teńge bólýdi tapsyramyn. Bul memlekettik tapsyrys aıasynda júzege asyrylýy tıis. О́tken jyly men osy minberden elimizdiń barlyq saıası kúshterine daǵdarystyń qıyn kezeńinde elimizge jáne qoǵamǵa qoldaý kórsetý úshin partııaaralyq únqatysýdy ornyqtyrýdy jáne birigýdi usynǵan edim. Meniń bastamam qoldaý taýyp, 7 saıası partııa Ekonomıkalyq daǵdarys jaǵ­daı­ynda áleýmettik jáne saıası turaqtylyqty qamtamasyz etý týraly memorandýmdy birlese ázirlep, oǵan qol qoıdy.  Buǵan úlken rızashylyǵymdy bildiremin. Bul – máni zor eleýli oqıǵa. Biz osy kezeńdegi saıası rıtorıkanyń baıypty, al synnyń kóp jaǵdaıda syndarly ekenin kórip otyrmyz. Bul biz ómir súrip, balalarymyz ósip kele jatqan elimizde beıbitshilikti, ty­nysh­tyq pen kelisimdi saqtaýdyń jalpy­ulttyq qundylyqqa aınalǵanyn bildiredi. Endi partııaaralyq únqatysýdan naq­ty is-qımylǵa kóshetin kez keldi. О́ıt­ke­ni, túp­tep kelgende, kez kelgen partııa bol­syn, qoǵamdyq uıym bolsyn barsha qazaqstan­dyqtardyń múddesi úshin jumys isteıdi emes pe? Sondyqtan men barlyq saıası par­tııalar men qoǵamdyq birles­tik­ter­ge eldiń damýy men ulttyq birliktiń tıim­di jol­daryn izdestirýge septesetin ózara is-qı­myldyń jańa úlgisin ázirleýdi usynamyn. Bul is júzinde barlyq saıası kúshterdi Otan ıgiligi úshin jumysqa jumyldyra­tyn bolady. “Nur Otan” partııasy bul iste biriktirýshi ról atqarýy tıis. Bolashaqqa belgilengen orasan zor mindetterdi uıystyrýshy ulttyq strategııasyz oryndaý múmkin emes. Eger biz tabysqa jetkimiz kelse, onda myna tórt qaǵıdatty basshylyqqa alýǵa mindettimiz: Birinshiden, bizdiń eń basty qundyly­ǵy­myz – ol Otanymyz, Táýelsiz Qazaqstan! Ekinshiden, memleket jáne onyń árbir azamaty qaı jerde de qoǵamnyń turaqty­ly­ǵy men eldiń ál-aýqatyna keri áserin tıgizýi yqtımal kez kelgen qadamǵa bar­maýy tıis. Úshinshiden, ekonomıkalyq órleý – árqaısymyzǵa qatysty búkilhalyqtyq is. Bul – qoǵamnyń áleýmettik máselelerin sheshýdiń jáne barshamyzdy tabysqa bastaýdyń kilti. Tórtinshiden, óńirlik jáne álemdik naryqqa ıntegrasııalaný – damýdyń asa mańyzdy sharty. Qurmetti qazaqstandyqtar! Bolashaqqa belgilengen ulan-ǵaıyr mindetterdi biriktirýshi ulttyq strate­gııa­syz júzege asyrý múmkin emes. Eger biz tabysqa jetkimiz kelse, onda bizdiń árqaısymyz mynadaı qaǵıdattardy negizge alýǵa mindettimiz: Birinshi – bárinen buryn bizdiń Otanymyz, Táýelsiz Qazaqstan! Ekinshi – memleket jáne ár azamat el ishinde, sondaı-aq onyń syrtynda qoǵam­daǵy turaqtylyq pen qazaqstandyq­tar­dyń ıgiligine keri áserin tıgizýi yqtımal kez kelgen qadamdardan bas tartýy tıis. Úshinshi – ekonomıkalyq órleý – ár­kimniń isi. Bul – basym áleýmettik máse­lelerdi sheshýdiń, búkil qoǵam men árbir qazaqstandyqtyń berekettiliginiń kilti. Tórtinshi – óńirlik jáne álemdik naryqqa ıntegrasııalaný – damýdyń asa mańyzdy sharty. 6. Syrtqy saıasat Qazaqstannyń syrtqy saıası baǵyty Syrtqy saıasat tujyrymdamasyna negizdeletin bolady. Ulttyq múddelerdi qamtamasyz etýge, eldiń halyqaralyq bedelin arttyryp, ult­tyq, óńirlik jáne jahandyq qaýip­sizdikti nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan belsendi, pragmatıkalyq jáne teńdestirilgen syrtqy saıasat júrgiziletin bolady. Qazaqstan halyqaralyq qatynastar­dyń jańa arhıtektýrasyn jáne álemdik saýda-qarjy júıesiniń sulbasyn qa­lyptastyrý kezinde jahandyq sheshimder qabyldaý úderisterine qatysý nıetinde. Qazaqstan barlyq qazirgi bar ujym­dyq qaýipsizdik júıeleri arasyndaǵy strategııalyq únqatysýdy jolǵa qoıýǵa belsendi járdemdesetin bolady. Qazaqstan óńirlik jáne jalpyálemdik eko­nomıkalyq úderisterdiń jaýapty qatysýshysy retindegi óziniń rólin tolyq kóleminde sezine otyryp, ony óz táýel­sizdiginiń barlyq jyldary boıynda minsiz oryndap keledi. Sondyqtan álemniń jetekshi elderiniń kóshbasshylary men bedeldi halyqaralyq uıymdardyń basshylary – ekonomı­ka­lyqtan gýmanıtarlyqqa deıingilerdiń bári – ózderin Qazaqstannyń dosy sanaıdy. Biz muny maqtanysh etýge tıispiz. Qazaqstannyń joǵary halyqaralyq bedeli bizdiń elimizge Eýropadaǵy qaýip­sizdik jáne yntymaqtastyq jónindegi uıymǵa tóraǵa bolýǵa múmkindik berdi. Bul – biz úshin úlken abyroı. Bul – EQYU-ǵa adamzattyń jańa ta­rıhyndaǵy asa kúrdeli kezeńde tóraǵalyq etýdiń asa joǵary jaýapkershiligi. EQYU oǵan qatysýshylardyń biregeı geografııalyq quramymen – al bul úsh qur­lyqta ornalasqan 56 memleket, mem­leketterdiń ózara yqpaldasýynyń baı tájirıbesimen halyqaralyq qaýipsizdik pen yntymaqtastyqtyń sheshýshi tetikteriniń biri bolyp tabylady. Biz EQYU-ǵa tóraǵalyqqa qatysty ózimizdiń ustanymdarymyzdy belgilep aldyq. Sondyqtan bul týraly egjeı-tegjeıli aıtpaı-aq qoıaıyn. Qaýipsizdik jónindegi asa yqpaldy uıymǵa qazaqstandyq tóraǵalyq mynadaı uranmen ótetin bolady: “Senim. Dástúr. Ashyqtyq. Tózimdilik”. Biz kóptegen kókeıkesti máselelerdi sheshý joldaryn birlese izdep, yqtımal daǵdarysty jaǵdaılardyń aldyn alý úshin birlesken tetikterdi ázirleıtin bolamyz. Biz qaýipsizdiktiń negiz qalaýshy má­se­leleri boıynsha, sondaı-aq Uıymnyń ózin damytý máseleleri boıynsha konsensýstyq alańdy keńeıtý jáne nyǵaıtý nıetindemiz. Biz EQYU HHI ǵasyrdaǵy álemniń kópqyrlylyǵyn tanıtyn qurylym bolýy úshin bárin de jasaıtyn bolamyz. EQYU-ǵa múshe kóptegen memleketter Qazaqstannyń josparlaryna, sonymen qatar, ústimizdegi jyly Astanada EQYU-nyń Sammıtin ótkizý týraly meniń usynysyma qoldaý bildirdi. Men Sammıtte EQYU-nyń jaýapker­shi­­ligi aımaǵynda qaýipsizdiktiń kókeı­kes­ti problemalaryn, Aýǵanstandaǵy jaǵdaıdy jáne tózimdilik máselelerin talqylaýdy usyndym. Bizdiń EQYU-daǵy tóraǵalyǵymyz búkil álem halyqtarynyń qaýipsizdigin damytý men órkendetýge baǵyttalatyn bolady. Qurmetti qazaqstandyqtar! Qurmetti Parlament depýtattary! Kórip otyrǵandaryńyzdaı, biz elimizdi damytýdyń jańa kezeńine daıynbyz. Aýqy­my jóninen osyndaı kúrdeli de ulan-ǵaıyr mindetterdi biz buǵan deıin sheshken emespiz. Biz ózimizdiń barlyq múmkindikterimizdi egjeı-tegjeıli saraptap, on jyl burynǵa eseptep qoıdyq. 2020 jylǵa deıingi damý baǵdarlamasy sizderge taratyp beriledi jáne baspasózde jarııalanady. Biz ne, qashan, qalaı jasalatynyn jáne qurylatynyn is júzinde aılar boıynsha bilemiz. Jáne, eń bastysy, joǵaryda aıtylǵanyndaı, bizdiń barlyq is-qımyldarymyz qajetti qarjy resýrstarymen qamtamasyz etilgen. Biz aldymyzda qandaı qıyndyqtar turǵanyn bilemiz. Álemdik daǵdarys áli aıaqtalǵan joq, biraq onyń ótkir kezeńi artta qaldy. О́tken jyldaǵydaı, fors-ma­jorlyq jaǵdaılar bizdiń jospar­larymyzǵa qandaı da bir ózgerister engizýi múmkin, biraq men bizdiń bas jelimiz jalǵastyrylatynyn eskerte­min. Bizdiń baǵdarlamamyzdyń máni men mańyzy osynda. Árkim sapaly medısınalyq qyzmetke qoljetimdilik alady. Balalar baqshasynan bastap ýnıver­sı­tetke deıingi sapaly bilim búkil elimiz boıynsha ár otbasyna qoljetimdi bolady. Elimizde turǵyn úı-kommýnaldyq qyzmet kórsetýdiń sapasy aıtarlyqtaı jaqsarady. Zeınetkerler, múgedekter men az qamtamasyz etilgen otbasylar senimdi qorǵalatyn bolady. Jastar – bizdiń bolashaǵymyzdyń negizi – óz bolashaǵyn qurýdyń jańa múmkindikterine qol jetkizedi. Bul – sizderdiń árqaısylaryńyzdyń aldynan, sizderdiń otbasylaryńyzdyń aldynan, bizdiń elimizdiń aldynan ashylatyn jańa múmkindikter. 2030 jylǵa deıingi Damý strategııa­syn­da aıqyndalǵan bizdiń strategııalyq maqsattarymyzǵa qol jetkizý jolynda jumyla otyryp, biz ózimizdiń mıssııa­myz­dy tabysty oryndaýdamyz – táýel­siz, órkendegen, saıası turaqty Qazaq­standy qurýdamyz. Biz búkil qoǵamdy, partııanyń barlyq múshelerin aldaǵy onjyldyq mindetterin túsindirý men iske asyrýǵa jumyldyryp, is júzinde bul jumysqa jetekshilik etetin jáne ony óziniń baǵdarlamasy jasaıtyn “Nur Otan” partııasynyń múshelerine úlken úmit artamyz. Qymbatty meniń otandastarym! О́zimniń sizderge arnaǵan sózimdi aıaqtaı kele, bylaı degim keledi: biz bir­lesip Qazaqstandy tabysqa jetýshi jasaı aldyq jáne birlesip ony órkendeýshi jasaı alamyz. Qymbatty meniń otandastarym! Halqymyzda “Yntymaqty elde baq turar” degen dana sóz bar. Biz qazyǵy berik, memlekettigi bekem, tórt qubylasy saı Qazaq eliniń aıbynyn asyryp, ataǵyn álemge áıgiledik. Biz tolaıym tabystarǵa qol jetkizip, bıik belesterdi baǵyndyrdyq, alaıda alar asýymyz áli de alda. Biz sııaqty halqynyń sany az, eko­nomıkasy damý ústindegi elge tehnologııa aýadaı qajet. Sonda ǵana álemniń alyp memleketteri men tóńiregimizdegi elder bizben sanasady. Bul baǵdarlamanyń túpki maqsaty – elimizdiń táýelsizdigin baıandy etý, qa­zaq­tyń ult bolyp órkendeýine jol ashý, onyń tili men mádenıetiniń keń qulash jaıýyna múmkindik týǵyzý. Keler urpaqtyń júzin jarqyn etetin bul maqsatqa biz asqan tabandylyqpen el birligin saqtaı otyryp qana qol jetkize alamyz. Men osy kúnderi Qazaqstannyń búkil aýmaqtarynan myńdaǵan hattar men je­delhattar alamyn. Ásirese, Qazaqstannyń Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaq­tas­tyq uıymyna tóraǵa bolýyna jáne atqaryp jatqan jumysyma baılanysty kóptegen hattar kelýde. Halyqtyń kóńil-kúıin sizder túsiný úshin sonyń bireýin oqyp bereıin: “Qurmetti Nursultan Ábishuly, qazaq búgin Eýropanyń tórine shyqty. Bul – búkil qazaq halqynyń qýanyshy men maqtanyshy. 85 myńnan astam halqy bar shekaranyń shebinde, eldiń eń shetinde jatqan biz úshin qaýipsizdik pen ynty­maqtastyqtyń mańyzy erekshe. Bul – halyqtyń eń basty maqsaty men muraty. Qazaq qashan qart Eýropanyń tórine shyqpaq túgili, esiginen buryn-sońdy syǵalap kórip edi? О́zińizge,  qazaǵymyzǵa osy bıik mártebede abyroı bersin. Bul jaqta elimiz – aman, jurtymyz – tynysh, eń bastysy – balalary­myz­dyń uıqysy buzylǵan joq. Aýzymyzda – táýbemiz, qolymyzda qaýǵamyz, hal­qymyzdyń yntymaq-birligi qalyptasty. Berekemiz kirip, el tirligi kúnnen-kúnge ilgeri basýda. Dalamyz – dánge, órisimiz – malǵa, úı-ishimiz – janǵa toldy. Bar­lyq isińizge Alla jar bolsyn”. Raıymbek aýdanynyń qurmetti azamaty Sovet Orazaev. Elimizdiń ońtústigi men soltústiginen, batysy men shyǵysynan kelip jatqan osyndaı myńdaǵan qoldaý hattar bizdiń halqymyzdyń keńdigi men shydamdy­lyǵyn, saýattylyǵy men mol túsinigin, dúnıede bolyp jatqan oqıǵalardy, ishki jáne syrtqy jaǵdaıdy qarap, durys ańǵaryp otyrǵandyǵyn bildiredi. Sondyqtan dál osyndaı sanamen, bilimmen jáne tabandylyqpen osy baǵdar­lamany oryndaýǵa qol jetkizýimiz kerek. Ol jalǵyz Prezıdenttiń nemese Parlament pen Úkimettiń ǵana sharýasy emes. Biz bolashaǵymyzdyń jarqyn bolǵanyn kórgimiz keledi. Olaı bolsa, osy iske jeńdi túrip kirisýimiz kerek. Endeshe, qurmetti aǵaıyn, yntymaǵy jarasqan elimizdiń baǵyn asyratyn, mereıin tasytatyn úlken iste barshańyzǵa sáttilik tileımin. Rahmet.