Adamzattyń damýyna dúmpý bergen ónerkásiptiń, tehnologııanyń damýy birinshi kezekte osyndaı naqty ǵylymdardaǵy jańalyqtardyń arqasynda júzege asýda. Qazirgi aqparattyq tehnologııalardyń órkendeý dáýirinde de matematıka men fızıka, kompıýterlik ǵylymdarǵa arqa súıemeıtin sala qalmady dep aıta alamyz. Demek, orta bilim salasyndaǵy osy pánderdi oqytýdyń jańa úlgilerin engizý – zaman talaby.
Osy rette esepke júırik daryndy balalarǵa arnalǵan Respýblıkalyq fızıka-matematıka mektebiniń tájirıbesimen bólisýdi jón kórdik.
Bıyl irgesiniń qalanǵanyna 45 jyl tolyp otyrǵan Respýblıkalyq fızıka-matematıka mektebi kezekti mereıtoıyn bilim berýdegi óte joǵary kórsetkishtermen, eleń etkizerlik jańalyqtarmen qarsy alýda. Ústimizdegi jyly dástúrge aınalǵan mamandandyrylǵan mekteptiń oqýshylary arasyndaǵy fızıka, matematıka jáne ınformatıka pánderi boıynsha halyqaralyq Jáýtikov olımpıadasy RFMM qabyrǵasynda 13 márte jalaýyn kóterdi. Álemdegi úzdik arnaıy mektepterdiń arasynda ótetin bilim básekesine Chehııa, Bolgarııa, Serbııa, Rýmynııa, Túrkııa, Úndistan, Indonezııa, Mońǵolııa sekildi álemniń 22 elinen jyl saıyn 60-tan astam komanda qatysty.
Sát saıyn jańaryp jatqan álemde bilim berý salasy árdaıym jańa talapqa saı bolýy tıis. Bul bilim berý úderisinde sony betburys, jańasha oılaýdy qajet etedi. Osyǵan oraı 2015 jyly Úkimet qaýlysymen mektep qaıta qurylymdaýdan ótip, «Respýblıkalyq fızıka-matematıka» kommersııalyq emes aksıonerlik qoǵamy bolyp ózgerdi.
Sonymen atalǵan ózgeris mektep basshylyǵyna jáne ujymyna fızmat mektebine qandaı jańalyq ákeldi? Eń aldymen, buryn memlekettik mekeme bolǵan mekteptiń quqyqtyq mártebesi, qurylymy, qyzmettik laýazymdary ózgerdi. Kommersııalyq emes aksıonerlik qoǵam retinde mekteptiń Bilim jáne ǵylym mınıstrligi jáne «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri» AQ sekildi teń úlestegi qos aksıoneri paıda boldy. Bul joǵary organnan keıin mekteptiń strategııalyq basqarýyn júzege asyratyn organ – dırektorlar keńesi quryldy. Dırektorlar keńesiniń quramyna Memlekettik múlik jáne jekeshelendirý komıteti, Bilim jáne ǵylym mınıstrligi, «Nazarbaev zııatkerlik mektebi» AQ ókilderinen bólek táýelsiz dırektorlar kirdi. Al mekteptiń atqarýshy basshylyǵy basqarma retinde ózgerdi. Bul ózgerister zaman talabyna saı RFMM-niń jańa damý strategııasyn júzege asyrýǵa serpin berdi.
RFMM byltyr óz tarıhyndaǵy tuńǵysh fılıalyn Astana qalasynda ashty. Zamanaýı mektep ǵımaraty eń sońǵy úlgidegi oqý quraldarymen jabdyqtaldy. Kommersııalyq emes aksıonerlik qoǵam bolǵandyqtan, mekteptiń tynys-tirshiligin arnaıy saılanǵan dırektorlar keńesi baqylaıdy. Dırektorlar keńesi óz kezeginde mektep basqarmasyn taǵaıyndaıdy. Álemdik bilim júıesindegi jańasha basqarý úlgisin elimizdegi eń úzdik mekteptiń birine engizý, oqý ornyn álemdegi bilim berý júıesiniń eń joǵarǵy standarttaryna saı qylýǵa jaǵdaı týǵyzady.
Túlekterdiń bastamasymen qoǵamdyq birlestik retinde qurylǵan Qamqorshylar keńesi mekteptegi sony ózgeristerge belsene atsalysady. Qamqorshylar keńesiniń muryndyq bolýymen bıyl Qazaqstandaǵy orta mektepterdiń tarıhynda tuńǵysh ret Endaýment qory quryldy. Maqsat – mektep túlekteriniń demeýshilik esebindegi qarjysyn ońdy-soldy shashpaı, qorǵa jınaqtap, odan túsetin ınvestısııalyq tabysty birinshi kezekte olımpıadalyq qozǵalysty qoldaýǵa, daryndy oqýshylarǵa bólinetin granttardy kóbeıtýge, mekteptiń ınfraqurylymyn jaqsartýǵa jáne eń bastysy, ustazdardy qoldaýǵa jumsaý.
Bıyldyń ózinde qordaǵy qarjydan jınalǵan ınvestısııalyq tabysqa mektepte jańadan jabdyqtalǵan matematıkalyq synyp ashyldy. Aldaǵy ýaqytta da qordyń bar tabysy mekteptiń muqtajyna, oqýshylar men ustazdarǵa qoldaý kórsetýge jumsalady. Degenmen, eń bastysy, qordyń kómegimen memlekettiń úlesi bar orta mektep álemniń úzdik jekemenshik oqý oryndarymen terezesi teń túrde básekeles bilim ordasyna aınalady. Osy baǵytta alǵashqy qadamdar jasalyp ta jatyr. Bıyldan bastap RFMM jańa eksperımentaldy oqý baǵdarlamasyna kóshti. Bul boıynsha 8-11 synyptarda «Kompıýterlik baǵdarlama jazý», 10-11 synyptar úshin tańdaý retinde «Eksperımentaldy fızıka», «Eksperımentaldy hımııa», jáne «Eksperımentaldy bıologııa» pánderi engizildi. Matematıka, fızıka jáne aǵylshyn tilin oqytý saǵattary ulǵaıdy. Joǵary synyptarda «Fızıka», «Informatıka», «Bıologııa» jáne «Kompıýterlik baǵdarlama jazý» pánderi aǵylshyn tilinde oqytyla bastady. Onyń syrtynda balalardy jobalaý-zertteý isterine baýlıtyn STEM-kýrstary, ınjınırıng, robotty tehnıka, modeldeý sııaqty jańa kýrstar ashyldy. Joǵary synyp oqýshylaryn IELTS, TOEFL, SAT, NUFYP sekildi halyqaralyq emtıhandarǵa daıyndaý úderisi jalǵasýda. Byltyr mektep STEM mektepterdiń halyqaralyq konsorsıýmyna múshe boldy. Oqytýdyń osyndaı halyqaralyq baǵdarlamasyna qatysý arqyly RFMM óziniń arnaıy oqý baǵdarlamasyn ázirledi, ony odan ári Qazaqstandaǵy arnaıy mektepterge taratýdy kózdeıdi. Iаǵnı RFMM akademııalyq bilim berýmen birge oqýshylardy bilimin naqty ómirde qoldana alýǵa baýlıtyn qoldanbaly bilim berý tájirıbesin bolashaqta elimizdiń ár óńirindegi mektepterge taratýdy maqsat etedi. Igi nıet júzege asyp jatsa aımaqtardaǵy bilim deńgeıin birshama kóterýge jáne Almaty men Astana sekildi iri qalalardaǵy arnaıy mektepterdiń deńgeıine jeteǵabyl etýge jaǵdaı jasaıdy degen úmit bar. О́z kezeginde RFMM ár aımaqtaǵy matematıka men fızıkaǵa alǵyr balalardy taýyp, olardyń arasynan úzdikterin irikteýge múmkindik alady. Bul baǵytta RFMM basshylyǵy byltyrdan bastap elimizdiń ár óńirine kóshpeli qabyldaý komıssııasyn joldaý dástúrin qaıta qolǵa aldy.
Mereıtoı qarsańynda bıyl RFMM-niń Almaty jáne Astana mektepterinde elimizde tuńǵysh ret oqýshylardy kompıýterlik baǵdarlama jazýǵa úıretetin «Iаndeks. Lıseı» jobasy júzege asty. Bul úshin RFMM-niń ınformatıka páni muǵalimderiniń arasynda irikteý ótip, tańdaýly 2 maman mektep qarjysynyń esebinen Máskeýde «Iаndeks. Lıseı» jobasy boıynsha dáris tyńdap qaıtty.
Qazaqstandaǵy orta bilim berý júıesindegi kóshbasshy mekteptiń birinde qolǵa alynǵan osyndaı ıgi bastamalar bolashaqta tálimdi tájirıbe retinde ózge mektepterge tarap jatsa, Qazaqstannyń orta bilim júıesine birshama oń ózgerister enip, el mektepteriniń deńgeıin bir saty kóterer edi dep sanaımyz.
Erbol BAEKOV,
«Respýblıkalyq fızıka-
matematıka mektebi» AQ basqarma tóraǵasy, tehnıka ǵylymdarynyń kandıdaty
