Qyj-qyj qaınap jatatyn qarbalas, qym-qýyt tirlik bir sát damyldap, qońyr kúzdiń adam boıyna qýat darytyp, shattyq syılaıtyn shaǵy bul. «О́ńir berekesi» atty aýylsharýashylyq ónimderi jármeńkesin petropavldyqtar asyǵa kútetin sát. Barlyq jıyn-terindi uıymshyldyqpen aıaqtaǵan aýyldyqtardyń da kóńil-kúıi kóterińki. Astyqtyń gektar berekeliligi 18,2 senterden aınalyp, 6,5 mıllıon tonna rızyqtyń jınalýy Jer-ananyń keń qoltyqty jomarttyǵymen qosa, ala jaz boıy tógilgen mańdaı terdiń, jumsalǵan eseli eńbektiń aqtalǵanyn kórsetse kerek.
Buryndary qalalyqtar aýyldyqtarǵa demeý qolyn sozyp jatatyn. Ásirese, egin oraǵy qyzyp, qyzyl dán qyrmandarda jal-jal bolyp úıilgen kezde jumys, tehnıka kúshi jetispegendikten zaýyttar kómekke keletin. Tyǵyryqtan shyǵý joldary tynbaı izdestirilip, jumyla kótergenniń júgi jeńil bolatynyn eki tarap ta jaqsy túsinetin. Qazir bul dástúr umytyldy. Negizgi salmaq – aýyldyqtardyń ıyǵynda. Bálkim, keı máseleler boıynsha qalalyqtardan keıindep qalýy múmkin. Biraq ekologııalyq taza ónim jóninen aty ozyp tur. Sondyqtan oblys ortalyǵynda uıymdastyrylatyn satylymdarda aýylsharýashylyq ónimderine suranystyń joǵary bolatyny sonshalyq, keıbireýler jetpeı qalǵanyna nalyp, renjip jatady. Bul jolǵy «О́ńir berekesi» jármeńkesi keń kólemde qanat jaıyp, aýdandarmen qosa agroqurylymdar, jekelegen kásipkerler, kásiporyndar da bir kisideı jumyla atsalysty. Sóıtip bir myń tonnaǵa jýyq azyq-túliktiń, jemis-kókónisterdiń, mal azyǵynyń júzden astam túrleri saýdaǵa shyǵaryldy. Alpysqa tarta saýda pavılondary qurylyp, adamdardyń qalyń legi Sútishev kóshesinen bastap Býketov kóshesine deıingi aralyqty qamtydy.
Aýyl sharýashylyǵy basqarmasy basshylarynyń jylqy eti – 1400, sıyr men qoı eti – 1000, qaz – 1200, úırek – 1000-1100 teńgeden aspaıdy, bazarlarǵa qaraǵanda 15-30 paıyz arzan bolady degen boljamy rastalyp, sóz ben is bir-birimen úılesip jatty. Bir jerde qaıta óńdeý salasynyń ókilderi óz ónimderin usynsa, endi bir jerde bal, sút saýdasy qyzyp sala berdi. Aıyrtaý aýdanynan kelgen satýshy Iýlııa Zabolotnaıa bir kılo irimshik 250 teńge, kapýsta 40 teńge turatynyn, sapaly ónimge suranys mol ekenin jetkizdi. Odan Gúlmıra Mahmetova bir kılo úıdiń sary maıyn 1700 teńgege satyp alypty. Qalada 2000-2200 teńge ekenin eskersek, baǵanyń qoljetimdiligi birden seziledi.
M.Jumabaev aýdanynyń saýda alańyna kelip, mal azyǵynyń baǵasyn surastyrdyq. Shóptiń tonnasy – 7 myń, saban – 2 myń, suly 23 myń teńgeden. Osynda bir tanysymyzdy kezdeısoq jolyqtyrdyq. Kartop bıyl az, munda bir kılosy 65 teńge eken, 3 qap satyp aldym. Pııaz 60 teńge, sábiz 80 teńge kórinedi. Kezekke ketip baramyn. Kelesi joly da mindetti túrde kelemin, deıdi saýdasynyń júrgenine máz bolyp. Mamlıýt aýdanynan kelgen jeke kásipkerler Iýlııa Haırýdınova men Sergeı Jýkov satýǵa kórpe-jastyq shyǵarypty. Bular jeńildikti memlekettik baǵdarlama aıasynda nesıe alyp, tapsyrys arqyly jumys isteýge kóshken. Aqqaıyń aýdany, Astrahanka aýylynyń turǵyny Tamara Shamrınskaıa zeınet jasynan assa da, úıde qol qýsyryp otyra almaǵanǵa uqsaıdy. On saýsaǵynan óner tamǵan ájeı áshekeı buıymdar jasaýmen, toqý isimen kópten beri aınalysady eken.
30 tonna et, 3 tonna shujyq, 8 tonna sút, osynsha un, 3 tonna bal, 75 myń dana jumyrtqa ákelindi. Erteń ońtústik óńirlerden 132 tonna kókónis jetkiziledi, dedi sóıleskenimizde aýyl sharýashylyǵy basqarmasy basshysynyń orynbasary Altynbek Abdollaev.
Aýylsharýashylyq jármeńkesin asyqpaı aralaǵan oblys ákimi Qumar Aqsaqalov jurtshylyqtyń ótinish-tilekterin muqııat tyńdady. Qala turǵyndarynyń biri Býlaev qalasynda shyǵarylatyn sary maıdyń sapasy tómendep ketkenine renishin bildirdi. Qumar Irgebaıuly BAQ ókilderine bergen suhbatynda qala bazarlarynyń da jaıymen tanysqanyn, saýda oryndaryn jalǵa alýshylarmen jumys tártibin kúsheıtý qajettigin, baǵany turaqtandyrýdyń barlyq sharalary qoldanylatynyn, sebepsiz ósirýge jol berilmeıtinin qadap aıtty. Jármeńkeniń aýqymyn keńeıtýdi tıisti oryndarǵa tapsyrdy.
Júrgizilgen monıtorıngtik taldaý barysynda baǵa kóbine deldaldar tarapynan negizsiz ósiriletini anyqtalǵan. Osyndaı olqylyqtardy boldyrmaý, aldyn alý maqsatymen «Soltústik» áleýmettik-kásipkerlik korporasııasy jumysyn shırata túsken. Turaqtandyrý qorynda 800 tonna kartoptyń, árqaısysy 100 tonnalyq pııazdyń, sábizdiń, qyryqqabattyń qory jınaqtalǵan. Bekitken baǵamen satylatyn azyq-túlikter bes qoımada saqtaýly. Munda byltyrdan qalǵan 5 myń lıtr kúnbaǵys maıy, 290 tonna qant, 31 tonna kúrish, 28 tonna qaraqumyq bar. Sábiz Taıynsha aýdanynan, pııaz ben kartop «Zenchenko jáne K» komandıttik seriktestiginen, qyryqqabat «Atameken-Agro» fırmasynan ákelinedi. Tikeleı baılanys jasaý óz tıimdiligin kórsetip otyr, deıdi «Soltústik» ÁKK basqarma tóraǵasynyń orynbasary Gamalı Jumashev. Budan tysqary 900 tonna kartop, pııaz, sábiz jetkizý úshin aýdandarmen kelisimshart jasalǵan. Almaty, Shyǵys Qazaqstan oblystary 25 tonna kúnbaǵys maıyn, 612 tonna qant, 29 tonna qaraqumyq jetkizip bermekshi. Azyq-túlik baǵasy qymbattaǵan jaǵdaıda saqtandyrý qory paıdalanylady. Qoljetimdi baǵamen saýdalanatyn azyq-túlikter «Kommýnaldyq», «Taıga», «Korona», «Darııa» sııaqty iri bazarlar men saýda oryndarynda ornalasqan.
Saýda-sattyqqa kóńilderi tolǵan turǵyndar oblys ónerpazdarynyń konserttik baǵdarlamasyn da qyzyǵa tamashalady.
О́mir ESQALI,
«Egemen Qazaqstan»
Soltústik Qazaqstan oblysy
Sýretti túsirgen
Talǵat TÁNIBAEV
